AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ HÜQUQİ AKTLARIN DÖVLƏT REYESTRİ
 

 

 

Aktın növü

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI VERGİLƏR NAZİRLİYİNİN KOLLEGİYASININ QƏRARI

Qəbul edildiyi tarix

07.09.2016

Qeydiyyat nömrəsi

1617050000011400

Adı

Vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə bir sıra normativ hüquqi aktların təsdiq edilməsi haqqında

Rəsmi dərc edildiyi mənbə

 

Qüvvəyə minmə tarixi

23.09.2016

Azərbaycan Respublikasının Vahid hüquqi təsnifatı üzrə indeks kodu

090.030.000

Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi

15201609071400

Hüquqi aktın Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix

22.09.2016

 

 

“2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri”nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamı ilə verilmiş tapşırıqların icrasının təmin edilməsi məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 29 mart tarixli 454 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi haqqında Əsasnamə”nin 17-ci hissəsini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyası

 

QƏRARA ALIR:

 

1. “Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar” təsdiq edilsin (1 nömrəli əlavə).[1]

2. “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Qaydaları” təsdiq edilsin (2 nömrəli əlavə).

3. “Nümunəvi vergi ödəyicisinin müəyyən edilməsi və imtiyazların verilməsi Qaydaları” təsdiq edilsin (3 nömrəli əlavə).

4. “Elektron auditin keçirilməsi Qaydaları” təsdiq edilsin (4 nömrəli əlavə).

5. “Vergi ödəyicilərinin telefon vasitəsi ilə əlaqə yaradılaraq  məlumatlandırılması (Outbound Call Centre) Qaydaları” təsdiq edilsin (5 nömrəli əlavə).[2]

6. “Təsərrüfat obyektləri və fəaliyyət sahələri üzrə risklərin qiymətləndirilməsi Metodologiyası” təsdiq edilsin (6 nömrəli əlavə).

7. “Borclu vergi ödəyiciləri üzrə risk qruplarının müəyyən edilməsi və borcların, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının dövlət büdcəsinə alınması sahəsində vergi ödəyicilərinin maarifləndirilməsi Qaydaları” təsdiq edilsin (7 nömrəli əlavə).

8. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 24.12.2012-ci il tarixli 1217050000004800 nömrəli Qərarında aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

8.1. 16 nömrəli “Fiziki şəxsin fəaliyyətinin onlayn dayandırılması” elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.2. 17 nömrəli “Hüquqi şəxsin fəaliyyətinin onlayn dayandırılması” elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.3. 20 nömrəli “Fiziki şəxsin fəaliyyətinin onlayn bərpası” elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.4. 21 nömrəli “Hüquqi şəxsin fəaliyyətinin onlayn bərpası” elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur).

9. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Hüquq baş idarəsinə tapşırılsın ki, bu Qərarın Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi üçün 3 gün müddətində Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə göndərilməsini təmin etsin.

10. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Vergi ödəyicilərinə xidmət baş idarəsinə tapşırılsın ki, bu Qərarla təsdiq edilmiş normativ hüquqi aktların Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsində yerləşdirilməsini təmin etsin.

11. Bu Kollegiya Qərarının 4-cü hissəsi ilə təsdiq edilmiş “Elektron auditin keçirilməsi Qaydaları” 2017-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir.

 

 

Vergilər naziri,

1-ci dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri

 

Fazil Məmmədov

 

 


 

 

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 2019-cu il 8 may tarixli 1917050000008600 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir.[3]

Əlavə - 1

 

 

Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair

 

Q A Y D A L A R

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. “Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar” (bundan sonra - Qaydalar) “2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri”nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamının 2.2-ci bəndinin, “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9-1.1-ci maddəsinin və “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 7-1-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla hazırlanmışdır.

1.2. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi (bundan sonra – Vergi Məcəlləsi) ilə müəyyən edilmiş vergilərin, “Sosial sığorta haqqında” və “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunları ilə müəyyən edilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının və işsizlikdən sığorta haqlarının (bundan sonra – sığorta haqları) vergi orqanı tərəfindən yerlərə getmədən hesablanması, habelə vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin fəaliyyəti haqqında vergi orqanında olan sənədlər və mənbəyi məlum olan digər məlumatlar əsasında aparılan vergi yoxlamaları üzrə vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərini və bu proseslər üzrə Vergilər Nazirliyinin Avtomatlaşdırılmış Vergi İnformasiya Sistemi (bundan sonra - AVİS) vasitəsilə həyata keçirilən prosedurları əks etdirir.

1.3. Kameral vergi yoxlamaları Vergi Məcəlləsinə, “Sosial sığorta haqqında” və “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına əsasən aşağıdakı tələblər nəzərə alınmaqla həyata keçirilir:

1.3.1. Kameral vergi yoxlaması vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən vergi bəyannaməsinin və ya məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatların, vergi orqanına təqdim edildiyi vaxtdan 30 iş günü müddətində keçirilir. Bu müddət başa çatdıqdan sonra həmin bəyannamələr, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlar, habelə bu Qaydaların 1.3.2-ci yarımbəndində göstərilən bildiriş üzrə verilmiş dəqiqləşdirilmiş bəyannamələr və hesabatlar üzrə yenidən kameral vergi yoxlaması keçirilə bilməz;

1.3.2. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin və sığorta haqlarının hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə və ya sığortaedənə 5 iş günü müddətində Vergi Məcəlləsinin 72.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dəqiqləşdirilmiş hesabatın (bundan sonra - dəqiqləşdirilmiş bəyannamə), və ya məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatların 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Vergi orqanına dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlarının təqdim edilməsi barədə Bildiriş” göndərir;

1.3.3. Kameral yoxlama aparmaq üçün təqdim olunmuş bəyannamə və ya hesabatlar ilə bağlı sənədlərdə olan məlumatlar arasında ziddiyyət və ya səhv aşkar edildikdə vergi orqanı vergi ödəyicisindən və ya sığortaedəndən əlavə məlumat, sənəd və izahat tələb edə bilər;

1.3.4. Kameral yoxlama nəticəsində vergi bəyannaməsində, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlarda vergilərin və sığorta haqlarının düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin və (ya) sığorta haqqının az göstərilməsi) aşkar edildikdə, vergi ödəyicisinə və ya sığortaedənə 5 iş günü müddətində bu Qaydaların 5 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə vergi orqanı tərəfindən “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” göndərilir;

1.3.5. Vergi ödəyicisindən xronometraj metodu ilə yeni müşahidə keçirilməsi barədə müraciət daxil olan dövrədək (vergi ödəyicisinin Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada fəaliyyətini dayandırdığı, xronometrajın keçirildiyi dövrü əhatə edən səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi hallar istisna olmaqla), xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələri vergilərin hesablanması üçün əsas götürülə bilər;

1.3.6. Kameral yoxlama zamanı vergi bəyannaməsində, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlarda vergilərin və sığorta haqlarının düzgün hesablanmaması (vergi və (ya) sığorta haqlarının məbləğinin az göstərilməsi) aşkar edildikdə və (və ya) kameral yoxlama aparmaq üçün vergi bəyannaməsi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatları, sənədlər və məlumatlar üzrlü əsas olmadan təqdim edilmədikdə vergi orqanlarının əlaqəli məlumatlara əsasən vergiləri və sığorta haqlarını hesablamaq hüququ vardır;

1.3.7. Kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün vergi orqanlarına təqdim olunan vergi bəyannamələrinin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatların və digər sənədlərin Azərbaycan dilində tərtib olunması təmin edilməlidir;

1.3.8. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə fərqli müddəalar nəzərdə tutulmamışdırsa vergi orqanlarına təqdim edilmiş vergi bəyannamələrində və hesabatlarda vergilər və sığorta haqları Azərbaycan Respublikasının pul vahidi manatla hesablanmalıdır;

1.3.9. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən dəqiqləşdirilmiş və ya vaxtında təqdim edilməmiş hesabatlar vergi ödəyicisində və ya sığortaedəndə səyyar vergi yoxlamasının başlandığı günədək təqdim edilə bilər;

1.3.10. Könüllü açıqlama edildiyi halda təqdim edilən hesabat üzrə kameral vergi yoxlaması aparılmır və yalnız hesablanmış vergi və ya sosial sığorta haqqı məbləği büdcəyə ödənilir;

1.3.11. Vergi orqanları vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra 3 il ərzində vergi ödəyicisinin vergisini, faizləri və maliyyə sanksiyasını hesablamaq və hesablanmış məbləği yenidən hesablamaq hüququna malikdir. Müddətlə bağlı müəyyən edilmiş 3 illik məhdudiyyət məcburi dövlət sosial sığorta haqqına münasibətdə tətbiq edilmir;

1.3.12. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən vergi orqanı tərəfindən hesablanmış vergilər, işsizlikdən sığorta haqları, onlara hesablanmış faizlər və vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarından məhkəməyə şikayət verdikdə həmin şikayətin verildiyi tarixdən məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı qəbul olunan tarixədək keçən müddət, habelə Vergi Məcəlləsinin 38.7.1-ci, 38.7.2-ci, 38.7.4-cü və 38.7.5-ci maddələri ilə müəyyən olunan müddətlər bu Qaydaların 1.3.11-ci yarımbəndində müəyyən olunmuş müddətə daxil edilmir;

1.3.13. Fərdi sahibkarların gəlir vergisi, hüquqi şəxslərin mənfəət vergisi və əmlak vergisi üzrə cari ödəmələri üzrə vergi ödəyicisinə bu Qaydaların 7 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Cari vergilərin hesablanması barədə Bildiriş” hazırlanaraq göndərilir.

1.4. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən kameral vergi yoxlaması nəticəsində hesablanmış vergilər və ya sığorta haqlarının mübahisələndirilməsinə dair müraciətlərə “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq baxılır.

1.5. Vergi bəyannamələri, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı hesabatları üzrə kameral vergi yoxlamaları bu Qaydalarla müəyyən olunan prosedurlara uyğun olaraq 2 istiqamətdə həyata keçirilir:

1.5.1. Vergilər Nazirliyi tərəfindən riyazi və məntiqi əsaslarla müəyyən edilən müvafiq risk meyarlarına uyğun olaraq AVİS proqram təminatı vasitəsilə elektron qaydada aparılan yoxlamalar;

1.5.2. Bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bununla məhdudlaşmayan müxtəlif risk meyarları nəzərə alınmaqla fərdi qaydada aparılmış təhlillər və əldə edilmiş məlumatlar əsasında AVİS-dən kənar qaydada aparılan yoxlamalar.

1.6. Kameral vergi yoxlaması ilə əlaqədar tərtib edilən sənədlər Vergi Məcəlləsinin 70.2-ci və 70.2-1-ci maddələrinə uyğun olaraq vergi ödəyicisinə və ya sığortaedənə göndərilir.

 

2. Əsas anlayışlar

 

2.0. Bu Qaydalarda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.0.1 Bəyannamə - Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq təqdim edilən vergi hesabatları;

2.0.2. Hesabat - “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq təqdim edilən dövlət rüsumu üzrə hesabat, “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq təqdim edilən məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə hesabat, eyni zamanda “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq təqdim edilən işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabat;

2.0.3 Arayış - Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci və 16.3-cü maddələrinə və “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10-cu maddəsinə müvafiq olaraq təqdim edilən arayışlar, habelə Vergi Məcəlləsinin 14-1.2-ci maddəsində göstərilən hər bir şəxs üzrə transfer qiymətləri əsas götürülməklə ümumi dəyəri 500 000,0 manatdan artıq olan əməliyyatlara dair Vergilər Nazirliyinin müəyyən etdiyi formada mənfəət (gəlir) vergisi bəyannaməsi üçün nəzərdə tutulan müddətlərdə təqdim edilən arayışlar.

 

3. Kağız formasında təqdim olunmuş bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar dəstinin qəbul edilməsi

 

3.1. Bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar (ştrix kodla daxil olanlar istisna olmaqla) əlbəəl və ya poçt vasitəsilə kağız formasında kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktura təqdim edilir.

3.2. Bəyannamələrdə, hesabatlarda və arayışlarda vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı, ünvanı və eyniləşdirmə nömrəsinin, sığortaedənin uçot nömrəsinin göstərilməməsi aşkar edildikdə, həmin gün kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən strukturun işçisi bu qüsurları vergi orqanında olan məlumatlar (vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin iş qovluğu və ya şəxsi hesab vərəqəsi) əsasında aradan qaldırır.

3.3. Bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təqdim edildikdə nümayəndənin səlahiyyətini təsdiq edən sənədin əlavə edilib-edilməməsi kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən yoxlanılır.

3.4. Əlbəəl və ya poçt vasitəsilə kağız formasında təqdim edilən bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar (ştrix kodla daxil olanlar istisna olmaqla) kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən 1 iş günü ərzində ayrı-ayrı vergi növləri üzrə bəyannamələr və hesabatlar dəsti halında bu Qaydaların 1 nömrəli əlavəsində göstərilən “Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsinə nəzarət forması” ilə birlikdə kameral yoxlamanı aparan strukturun rəhbərinə təqdim olunur.

3.5. Ştrix kodla daxil olan bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar xüsusi texniki qurğular vasitəsi ilə kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

 

4. Kağız formasında təqdim olunmuş bəyannamələrdə, hesabatlarda və arayışlardaaydın görünən qüsurlar üzrə araşdırma

 

4.1. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar dəstini kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən strukturdan qəbul etdikdən sonra kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün onu gün ərzində şöbənin (bölmənin) işçilərinin iş bölgüsündən asılı olaraq onlar arasında bölüşdürür.

4.2. Hər bir dəst üzrə daxil olmuş bütün bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar kameral qaydada yoxlanılmaq üçün bir işçiyə verilir.

4.3. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun kameral vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş işçisi bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar dəstini qəbul etdikdən sonra 1 gün ərzində hər bir bəyannamə, hesabat və arayış üzrə aşağıdakıları araşdırır:

4.3.1. Fiziki şəxslər tərəfindən təqdim edilmiş bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın vergi ödəyicisi, sığortaedən və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanmasını;

4.3.2. Hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim edilmiş bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalanmasını və möhürlə təsdiq edilməsini;

4.3.3. Bəyannamə, hesabat və arayış ilə birlikdə təqdim olunmalı sənədlərin təqdim edilib-edilməməsini;

4.3.4. Vergi dövrünün göstərilib-göstərilməməsini.

4.4. Bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın vergi ödəyicisi və ya sığortaedən və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanmaması, nümayəndənin səlahiyyətini təsdiq edən sənədin əlavə edilməməsi və ya hüquqi şəxs tərəfindən təqdim edilmiş bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın möhürlə təsdiq edilməməsi və ya vergi dövrünün göstərilməməsi aşkar edildikdə, habelə vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı, ünvanı, eyniləşdirmə nömrəsi və ya sığortaedənin uçot nömrəsi göstərilməmiş və ya səhv göstərilmiş bəyannamələrdə, hesabatlarda və ya arayışlarda bu qüsurları vergi orqanında olan məlumatlar əsasında aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda, növbəti iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 2 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Kağız formada təqdim edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayışın qəbul edilməsi üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında Bildiriş” hazırlanır və vergi ödəyicisindən və ya sığortaedəndən yol verilmiş uyğunsuzluq və çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün zəruri sənədlərin (məlumatların) 3 iş günü müddətində vergi orqanına təqdim edilməsi və ya vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına gəlməsi xahiş olunur.

4.5. Bəyannamə, hesabat və ya arayış ilə birlikdə təqdim olunmalı sənədlərin təqdim edilməməsi və ya bəyannamədə, hesabatda və ya arayışda uyğunsuzluq (risk) aşkar edildikdə, növbəti iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 3 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” hazırlanır və zəruri olan sənədlərin təqdim edilməsi tələb edilir.

4.6. Təqdim edilmiş bəyannamələrdə, hesabatlarda ya arayışlarda bu Qaydaların 4.3-cü bəndində göstərilən uyğunsuzluqlar aşkar edildikdə, həmin bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda gözləmə faylında saxlanılır. Vergi orqanının digər struktur bölmələrinin müraciəti ilə gözləmə faylında saxlanılan bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar dərhal müraciət edən struktura verilir. Gözləmə faylından bəyannamələrin, hesabatların və ya arayışların vergi orqanının digər struktur bölmələrinə verilməsinin uçotu kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda bu Qaydaların 4 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Bəyannamələrin, hesabatların, arayışların gözləmə faylından götürülməsinin və qaytarılmasının uçotu kitabı”nda aparılır.

4.7. Bu Qaydaların 4.3.1-ci və 4.3.2-ci yarımbəndlərində göstərilən qüsurlar aradan qaldırılmadıqda, həmin bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar əsassız hesab edilir və həmin bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar barədə təqdim edilməmiş bəyannamələrin alınması ilə məşğul olan struktura məlumat təqdim edilir. Bu bəyannamələr və hesabatlar üzrə “Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsinə nəzarət formasında” müvafiq qeydlər edilir və kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda ayrıca qovluğa tikilir.

 

5. Kağız formasında təqdim edilmiş bəyannamələrin, hesabatların və arayışların AVİS-in məlumat bazasına daxil edilməsi

 

5.1. Təqdim edilmiş bəyannamədə, hesabatda və arayışda bu Qaydaların 4.3-cü bəndində göstərilən qüsurlar aşkar edilmədikdə dəstin qəbul edildiyi gündən 3 iş günü ərzində həmin bəyannamə, hesabat və arayış üzrə vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsi pəncərəsində işlənilir və bəyannamələr, hesabatlar və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

5.2. Bu Qaydaların 4.3.1-ci və 4.3.2-ci yarımbəndləri ilə göstərilən qüsurlar aşkar edilmiş bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar üzrə həmin qüsurlar aradan qaldırıldıqdan sonra 3 iş günü ərzində həmin bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə vergi ödəyicisinin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsi pəncərəsi vasitəsi ilə AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

5.3. Bu Qaydaların 4.3.1-ci və 4.3.2-ci yarımbəndləri ilə göstərilən qüsurlar aradan qaldırılmadığı üçün əsassız hesab edilmiş bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar üzrə məlumatlar AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsi pəncərəsində işlənilmir və AVİS-in məlumat bazasına daxil edilmir.

5.4. Bu Qaydaların 4.3.3-cü yarımbəndi ilə göstərilən qüsurlar aşkar edilmiş bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar üzrə həmin qüsurların aradan qaldırılıb-qaldırılmamasından asılı olmayaraq, dəstin qəbul edildiyi gündən 3 iş günü ərzində bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar üzrə vergi ödəyicisinin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların işlənilməsi pəncərəsi vasitəsi ilə AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

5.5. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən kağız formasında təqdim edilmiş bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar və ona əlavə edilmiş sənədlər işçi tərəfindən vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin iş qovluğuna tikilməsi üçün iş qovluqları saxlanılan aidiyyəti şöbəyə (bölməyə) dəst halında təhvil verilir.

5.6. Vergi ödəyiciləri və ya sığortaedən tərəfindən elektron formada bəyannamələrin tərtibi proqramı (bundan sonra – BTP) proqramı vasitəsilə və ya onlayn formada tərtib edilərək kod-parol və ya gücləndirilmiş elektron imza vasitəsi ilə İnternet Vergi İdarəsi və Elektron hökumət portalı səhifələrindən göndərilən bütün bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar, həmçinin kağız formasında ştrix kodla təqdim olunan bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar AVİS-in məlumat bazasına daxil edildikdən sonra görülən bütün tədbirlər avtomatik olaraq vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin elektron iş qovluğuna tikilir.

 

6. Bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar üzrə elektron kameral vergi yoxlamaları zamanı həyata keçirilən prosedurlar

 

6.1. Vergi ödəyiciləri tərəfindən elektron formada BTP proqramı vasitəsilə və ya onlayn formada tərtib edilərək kod-parol və ya gücləndirilmiş elektron imza vasitəsi ilə İnternet Vergi İdarəsi və ya Elektron hökumət portalı səhifələrindən göndərilən bütün bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar həmçinin kağız formasında, ştrix kodla təqdim olunan bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar AVİS-in məlumat bazasına daxil edildikdən sonra Vergilər Nazirliyi tərəfindən riyazi və məntiqi əsaslarla müəyyən edilən müxtəlif risk meyarları üzrə aşağıdakı qaydada elektron şəkildə mərkəzləşmiş və ya fərdi qaydada uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilir:

6.1.1. Elektron şəkildə mərkəzləşmiş qaydada uyğunsuzluq yoxlaması zamanı bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlardakı uyğunsuzluqlar sistem tərəfindən avtomatik olaraq yoxlanılır və hər vergi bəyannaməsi, hesabat və ya arayış formasının özünə aid olan uyğunsuzluqlar aşkar edilərək qeyd edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayış ilə əlaqələndirilir və bununla bağlı məlumatlar AVİS-in müvafiq menyusunda öz əksini tapır;

6.1.2. Daxil olmuş bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışların siyahısından uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilməyən bəyannamə, hesabat və ya arayışlar seçilərək fərdi qaydada uyğunsuzluqdan keçirilə bilər.

6.2. Bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar üzrə elektron kameral vergi yoxlamaları zamanı uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilmiş bəyannamələr, hesabatlar və arayışlar üzrə aşağıdakı proseduralar həyata keçirilir:

6.2.1. Uyğunsuzluq yoxlaması bitdikdən sonra AVİS-in “Uyğunsuzluq yoxlamaları aparılmış bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar” ekrandakı “Vəziyyəti” sütununa “var” və ya “yox” ifadəsi yazılır;

6.2.2. Kənarlaşma aşkar olunmuş bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar hər gün kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbərinin AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun “Uyğunsuzluq məktubu yazılmamış bəyannamələr, hesabatlar və ya arayışlar” pəncərəsində görünür və şöbə (bölmə) rəhbəri uyğunsuzluq olan bəyannamələri, hesabatları və ya arayışları öz işçilərinə bu pəncərə vasitəsi ilə paylayır. Şöbə (bölmə) rəhbəri siyahıdan bəyannamələri, hesabatları və ya arayışları seçir və kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün şöbənin (bölmənin) işçilərinin iş bölgüsündən asılı olaraq bölüşdürür. İşçi ona həvalə edilən və uyğunsuzluğu olan bəyannamələri, hesabatları və ya arayışları “Uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi” ekranında görür;

6.2.3. Uyğunsuzluğu olan bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın üstünə iki dəfə vurduqda və ya bəyannaməni, hesabatı və ya arayışı seçib “Uyğunsuzluq məktubunu işlə” düyməsini basdıqda seçilmiş bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın məlumatları növbəti ekrana çıxır ki, bu ekran da “Ümumi məlumat” və “Bəyannamədəki, hesabatdakı və ya arayışdakı uyğunsuzluqlar” adlı 2 hissədən ibarətdir;

6.2.4. Ümumi məlumat hissəsində bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın məlumatları, bəyannamədəki, hesabatdakı və ya arayışdakı uyğunsuzluqlar hissəsində isə müəyyən olunan uyğunsuzluqlar siyahısından hansı uyğunsuzluqlar üçün məktub yazılacağı qeyd olunur. Həmin ekran vasitəsi ilə “İdarəyə daxil olmuş sənəd” məlumatları (vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin məktubu əsasında) daxil edilməklə uyğunsuzluq bağlanıla bilər;

6.2.5. Kameral vergi yoxlaması nəticəsində uyğunsuzluq aşkar edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə “Seçilənlərə uyğunsuzluq məktubu yarat” düyməsindən istifadə etməklə bu Qaydaların 3 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” avtomatik olaraq hazırlanır. Bu zaman, həmin uyğunsuzluqlar “Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar” alt menyusuna, yaradılan “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” isə Kargüzarlıq modulunun “Sənədlərim” menyusuna göndərilir;

6.2.6. “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” AVİS proqram təminatının Kargüzarlıq modulu vasitəsi ilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” vergi orqanının rəhbəri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin elektron kabinetinə və ya kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən poçt ünvanına göndərilir;

6.2.7. Vergi ödəyicisinə “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” yazılmış bəyannamələrə, hesabatlara və arayışlara “Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar” ekranı vasitəsilə baxılır və ya emal olunur;

6.2.8. Vergi ödəyicisinə və ya sığortaedənə göndərilmiş “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub”a vergi ödəyicisi tərəfindən məktubda qeyd edilmiş müddətdə cavab verilməlidir. Vergi ödəyicisindən cavab məktubu gəldikdə, işçi “Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar” ekranı vasitəsilə müvafiq bəyannaməni, hesabatı və ya arayışı seçməklə cavab məktubunu sistemə daxil edir;

6.2.9. İşçi yaranmış uyğunsuzluq üzrə vergi ödəyicisinə kameral hesablama aparmaq üçün “Kameral yoxla” düyməsindən istifadə edir ki, bu ekran aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:

6.2.9.1. “Ümumi məlumat” hissəsi yalnız bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın məlumatlarına baxış imkanı yaradır;

6.2.9.2. “Kameral yoxlama məlumatları” hissəsində isə bazada olan məlumatlara uyğun olaraq məlumatlar əks olunur ki, bu məlumatlar diqqətlə yoxlanılmalıdır;

6.2.10. “Kameral yoxlama nəticələri” hissəsində isə işçi tərəfindən aşağıdakı əməliyyatlar yerinə yetirilməklə müvafiq olaraq kameral qaydada hesablama aparılır:

6.2.10.1. Kameral vergi yoxlaması ilə yeni vergi və sığorta haqqı məbləğini daxil etmək üçün “Kameral məbləğin səbəbi” siyahısından müəyyən olunan səbəb seçilməklə (əgər “Sair” seçilərsə, səbəb daxil edilməlidir) “Kameral bəyannaməni, hesabatı işlə” düyməsindən istifadə edilir;

6.2.10.2. Bu zaman, vergi və sığorta haqqı məbləğlərində müvafiq dəyişikliklər edilməklə əməliyyat başa çatdırılır və müvafiq kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbərinin “Təsdiqlənəcək kameral yoxlamalar” ekranında əks olunur;

6.2.10.3. Kameral yoxlama vergi ödəyicisindən və ya sığortaedəndən daxil olan sənədə əsasən aparılarsa, “Kameral məbləğin səbəbi” siyahısından səbəbi (“vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin verdiyi sənəd ilə”, “vergi ödəyicisi və ya sığortaedən üçün gələn sənəd ilə”) seçilməklə müvafiq əməliyyatlar həyata keçirilir;

6.2.11. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri tərəfindən “Təsdiqlənəcək kameral yoxlamalar” ekranından istifadə olunur və həmin ekranda əks olunan bəyannamə və ya hesabat seçilməklə “Kameral yoxlama məlumatları və nəticələri” ekranı vasitəsi ilə kameral yoxlama məlumatları nəzərdən keçirilir;

6.2.12. Şöbə (bölmə) rəhbəri bütün məlumatları yoxlamaqla kameral hesablama təsdiq etdikdə həmin günün tarixi ilə bəyannamənin, hesabatın və ya arayışın kameral yoxlanması qeydiyyata alınaraq şəxsi hesab vərəqəsinə işlənilir;

6.2.13. Eyni zamanda kameral vergi yoxlaması təsdiq edildikdən sonra bu Qaydaların 5 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” avtomatik olaraq hazırlanaraq işçinin Kargüzarlıq modulunun “Sənədlərim” ekranına göndərilir. Bu zaman, işçi tərəfindən “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” müvafiq olaraq şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” vergi orqanının rəhbəri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin elektron kabinetinə və ya kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən poçt ünvanına göndərilir;

6.2.14. Kameral yoxlama məlumatlarında hər hansı bir səhv və ya çatışmazlıq aşkar edildikdə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən səbəb daxil edilməklə kameral yoxlama rədd edilir və bu barədə məlumat kameral yoxlamanı aparan işçinin “Rədd edilən kameral yoxlamalar” ekranına göndərilir;

6.2.15. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən rədd olunan kameral yoxlamalar kameral hesablamanı aparmış işçinin müvafiq ekranına göndərildikdən sonra işçi tərəfindən rədd səbəbinə uyğun olaraq kameral hesablama yenidən aparılır;

6.2.16. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin və sığorta haqlarının hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü müddətində dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlarının 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Vergi orqanına dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlarının təqdim edilməsi barədə Bildiriş” göndərir;

6.2.17. Bu Qaydaların 6.2.16-cı yarımbəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildirişlə bağlı daxil olmuş dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatlar üzrə kameral vergi yoxlaması aparılmır, yalnız dəqiqləşdirilmiş bəyannamədə və hesabatlarda bildirişdə göstərilən əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan məlumatların nəzərə alınıb-alınmaması araşdırılır. Araşdırma zamanı kənarlaşma aşkar olunduqda bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə yeni bildiriş göndərilir;

6.2.18. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən bu Qaydaların 6.2.16-cı yarımbəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildiriş üzrə dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatlar müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilmədikdə bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün AVİS vasitəsi ilə elektron qaydada real vaxt rejimində “Risklərin idarə olunması” menyusunun müvafiq ekranında əks olunur;

6.2.19. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən təqdim edilmiş dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatlar bildirişlə bağlı olmadıqda, həmin bəyannamə və hesabatlar üzrə bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq kameral vergi yoxlaması aparılır;

6.2.20. Eyni zamanda, vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən 6.2.16-cı bənddə qeyd olunan bildirişdə göstərilən kənarlaşmaya dair yazılı izahat təqdim edildikdə, müvafiq araşdırma aparılır və kənarlaşma aşkar edilmədikdə həmin uyğunsuzluq bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq AVİS-də müvafiq qaydada bağlanılır.

 

7. Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları zamanı həyata keçirilən proseduralar

 

7.1. AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları təqdim edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayışlara əsasən vergi ödəyicilərinin və ya sığortaedənlərin iqtisadi göstəricilərinin müxtəlif risk meyarları nəzərə alınaraq fərdi qaydada araşdırılması və təhlil edilməsi əsasında aparılır.

7.2. Bəyannamələrin, hesabatların və ya arayışların AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları zamanı AVİS üzrə aşağıdakı proseduralar həyata keçirilir:

7.2.1. Vergi ödəyicilərinin və ya sığortaedənin iqtisadi göstəricilərinin müxtəlif risk meyarları əsasında təhlili nəticəsində yaradılmış AVİS-dən kənar risk təsdiq edildikdən sonra şöbə (bölmə) rəhbəri müvafiq ekrana yoxlanılacaq vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin VÖEN-ni və yoxlanılacaq dövrü daxil edir;

7.2.2. Siyahıya əlavə edilmiş vergi ödəyiciləri və ya sığortaedənlər üzrə uyğunsuzluq yaradılması üçün şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən onların siyahısı işçilər arasında bölüşdürülür. İşçi “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi” ekranı vasitəsilə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən ona göndərilmiş bəyannamələrdə, hesabatlarda və arayışlarda uyğunsuzluq yaradır;

7.2.3. Bəyannamədə, hesabatda və arayışlarda uyğunsuzluq yaratmaq üçün əvvəlcə “Vergi” bölməsindən müvafiq dövr üçün bəyannamə, hesabat və ya arayış seçilərək həmin bəyannamə, hesabat və ya arayış cədvələ əlavə edilir və “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq yarat” düyməsi vasitəsilə cədvəldə qeyd edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə uyğunsuzluq yaradılır;

7.2.4. İşçi yaradılmış uyğunsuzluq üzərində “Dəyiş” düyməsi vasitəsilə dəyişiklik edə bilər və ya daxil edilmiş uyğunsuzluğu “Sil” düyməsi vasitəsilə siyahıdan çıxara bilər;

7.2.5. Uyğunsuzluqlar qeyd edildikdən sonra “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq yarat” düyməsindən istifadə etməklə qeyd edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə uyğunsuzluq yaradılmış olur və həmin sətir işçinin növbəti “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun işlənməsi” pəncərəsinə düşür;

7.2.6. “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun işlənməsi pəncərəsi” vasitəsi ilə uyğunsuzluğu yaradılmış bəyannamə, hesabat və ya arayış üçün bu Qaydaların 3 nömrəli Əlavəsində göstərilən forma üzrə “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” hazırlanır;

7.2.7. “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi” pəncərəsindəki cədvəldən vergi ödəyicisi və ya sığortaedən seçilir və “Uyğunsuzluq məktubunu işlə” düyməsi vasitəsi ilə işçi “Viza verəcək şəxs” bölməsindən şöbə (bölmə) rəhbərini seçərək bəyannaməni, hesabatı və ya arayışı şöbə (bölmə) rəhbərinin “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi” pəncərəsinə göndərir;

7.2.8. Şöbə (bölmə) rəhbəri “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi ekranı vasitəsi ilə uyğunsuzluq məktubuna viza verə və ya onu rədd edə bilər;

7.2.9. Uyğunsuzluq məktubuna viza verildikdə həmin bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə tərtib edilmiş uyğunsuzluq məktubu departamentin (idarənin, şöbənin) baş direktoruna (direktoruna, rəhbərinə) və ya onun müavininə imzalanmağa göndərilir;

7.2.10. Eyni zamanda, departamentin (idarənin, şöbənin) baş direktoru (direktoru, rəhbəri) və ya onun müavini “AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun imzalanması” pəncərəsi vasitəsi ilə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən viza verilmiş bəyannamələrə, hesabatlara baxmaq, imzalamaq və rədd etmək imkanına malikdir;

7.2.11. Məktub departamentin (idarənin, şöbənin) baş direktoru (direktoru, rəhbəri) və ya onun müavini tərəfindən imzalandıqda, o işçinin “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” adlı pəncərəsinə, yaradılan “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” isə kargüzarlıq modulunun “Sənədlərim” ekranına göndərilir;

7.2.12. “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” AVİS proqram təminatının kargüzarlıq modulu vasitəsi ilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” vergi orqanının rəhbəri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin elektron kabinetinə və ya kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən poçt ünvanına göndərilir;

7.2.13. Departamentin (idarənin, şöbənin) baş direktoru (direktoru, rəhbəri) və ya onun müavini tərəfindən “Rədd etmə” əməliyyatı aparıldıqda isə həmin məktub şöbə (bölmə) rəhbərinin ”AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi” pəncərəsinə qaytarılır;

7.2.14. “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” pəncərəsinə məlumatlar 2 yolla daxil olur:

7.2.14.1. Departamentin (idarənin, şöbənin) baş direktoru (direktoru, rəhbəri) və ya onun müavini “Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktubu” imzaladıqda;

7.2.14.2. İşçinin “AVİS-dən kənar uyğunsuzluqların daxil edilməsi” pəncərəsində “Həll edilməmişə göndər” düyməsi vasitəsi ilə;

7.2.15. “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” pəncərəsindəki uyğunsuzluqlar 2 yolla həll oluna bilər:

7.2.15.1. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən göndərilən cavablandırılan sənəd nömrəsinə əsasən;

7.2.15.2. İşçi tərəfindən AVİS-dən kənar kameral yoxlama vasitəsilə;

7.2.16. Bu zaman işçi cədvəldən müvafiq sətri seçir və “Uyğunsuzluq məktubunu həll et” düyməsindən istifadə edir;

7.2.17. Əgər uyğunsuzluq vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin sənədi əsasında həll edilərsə, o zaman işçi uyğunsuzluğun cavabı düyməsindən istifadə edir;

7.2.18. İşçi müvafiq sənəd nömrəsini (AVİS kargüzarlıq nömrəsini) və digər məlumatları daxil edərək “Qəbul” düyməsindən istifadə etdikdə, işlənən bəyannamə, hesabat və ya arayış üçün “uyğunsuzluqlar” bağlanılır və sənəd “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” pəncərəsindən silinir;

7.2.19. Əgər uyğunsuzluq AVİS-dən kənar kameral yoxlama vasitəsilə aradan qaldırılırsa, bu zaman işçi AVİS-dən kənar kameral yoxla düyməsindən istifadə edir;

7.2.20. İşçi “Kameral bəyannaməsi və hesabatı işlə” düyməsindən istifadə edərək müvafiq məlumatları daxil edib “uyğunsuzluğu” işləyir. Bu zaman cədvəldən həmin sətir silinir və şöbə (bölmə) rəhbərinin “Təsdiqlənəcək AVİS-dən kənar kameral yoxlamalar” adlı pəncərəsinə düşür;

7.2.21. “AVİS-dən kənar kameral yoxla” düyməsinin istifadə edilməsi üçün aşağıdakı şərtlər yerinə yetirilməlidir:

7.2.21.1. AVİS-dən kənar uyğunsuzluğa əlavə ediləcək VÖEN-in elektron qaydada avtomatik uyğunsuzluq proqramından keçməsi lazımdır;

7.2.21.2. AVİS-dən kənar kameral hesablanacaq bəyannamənin, hesabatın bağlanmamış elektron uyğunsuzluğunun olmaması tələb olunur. Əks halda, AVİS-dən kənar kameral yoxlama əməliyyatını başa çatdırmaq mümkün deyildir;

7.2.22. İşçi tərəfindən “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” pəncərəsində “AVİS-dən kənar kameral yoxla” düyməsi vasitəsilə uyğunsuzluğu işlədikdə, həmin kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbərinin “Təsdiqlənəcək AVİS-dən kənar kameral yoxlamaları” pəncərəsinə daxil olur;

7.2.23. Bu zaman şöbə (bölmə) rəhbəri müvafiq sətri qeyd edib “Qərar” düyməsindən istifadə etməklə yeni pəncərəyə daxil olur;

7.2.24. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən bütün məlumatlar yoxlanıldıqdan sonra “Təsdiq et” düyməsi istifadə edilməklə bəyannamənin, hesabatın kameral yoxlanması qeydiyyata alınır və kameral hesablama məbləği avtomatik olaraq şəxsi hesab vərəqəyə işlənilir;

7.2.25. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən kameral vergi yoxlaması təsdiq edildikdən sonra bu Qaydaların 5 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” avtomatik olaraq hazırlanaraq işçinin kargüzarlıq modulunun “Sənədlərim” ekranına göndərilir. “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” AVİS vasitəsilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” vergi orqanının rəhbəri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin elektron kabinetinə və ya kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən poçt ünvanına göndərilir;

7.2.26. Əgər şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən “Rədd et” düyməsi qeyd edilərsə, bu zaman həmin bəyannamə, hesabat işçinin “AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları” və “Rədd olunan AVİS-dən kənar kameral yoxlamalar” pəncərələrinə göndərilir;

7.2.27. İşçi bu pəncərədə yalnız rədd olunan AVİS-dən kənar kameral yoxlamalara baxa bilər.

7.3. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin və ya sığorta haqlarının hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə və ya sığortaedənə 5 iş günü müddətində dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatların 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin, məcburi dövlət sosial sığortası və işsizlikdən sığortası hesabatlarının təqdim edilməsi barədə Bildiriş” göndərir.

7.4. Bu Qaydaların 7.3-cü bəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildirişlə bağlı daxil olmuş dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabat üzrə kameral vergi yoxlaması aparılmır, yalnız dəqiqləşdirilmiş bəyannamədə və hesabatda bildirişdə göstərilən əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan məlumatların nəzərə alınıb-alınmaması araşdırılır. Araşdırma zamanı kənarlaşma aşkar olunduqda Qaydaların 7.3-cü bəndinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisinə yeni bildiriş göndərilir.

7.5. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən bu Qaydaların 7.3-cü bəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildiriş üzrə dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatlar müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilmədikdə bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün AVİS vasitəsilə elektron qaydada real vaxt rejimində “Risklərin idarə olunması” menyusunun müvafiq ekranında əks olunur.

7.6. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən təqdim edilmiş dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və hesabatlar bidirişlə bağlı olmadıqda, həmin bəyannamə və hesabat üzrə bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq kameral vergi yoxlaması aparılır.

7.7. Eyni zamanda, vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən 7.3-cü bənddə qeyd olunan bildirişdə göstərilən kənarlaşmaya dair yazılı izahat təqdim edildikdə, müvafiq araşdırma aparılır və kənarlaşma aşkar edilmədikdə həmin uyğunsuzluq bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq AVİS-də müvafiq qaydada bağlanılır.

 

8. Vergi növləri və sığorta haqları üzrə AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları

 

8.1. Gəlir vergisi bəyannaməsinin yoxlanılması:

8.1.1. Rezident və qeyri-rezident fiziki şəxslər gəlir vergisinin ödəyiciləridirlər.

8.1.2. Gəlir vergisinin bəyannaməsini verməli olan şəxslər hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər.

8.1.3. Vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında fəaliyyətini dayandırdıqda, habelə vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin fəaliyyətinə xitam verildikdə 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir.

8.1.4. Hesabatın verilmə müddəti başa çatanadək vergi ödəyicisi gəlir vergisinin hesabatının verilməsi müddətinin uzadılması barədə müraciət edirsə və bu zaman ödənilməli olan verginin məbləğini tamamilə ödəyirsə, hesabatın verilməsi müddəti üç ayadək uzadılmış hesab olunur.

8.1.5.Gəlir vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.1.5.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, uçot metodu və digər məlumatlar əks olunur;

8.1.5.2. “Verginin hesablanması” bölməsi 3 hissədən ibarətdir:

8.1.5.2.1. “Hesabat dövrünün gəlirləri” hissəsində hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir;

8.1.5.2.2. “Hesabat dövründə gəlirlərin əldə edilməsi ilə bağlı Xərclər” hissəsində fiziki şəxs tərəfindən müxtəlif xərc maddələri üzrə gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır;

8.1.5.2.3. “Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması” hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir;

8.1.5.3. Gəlir vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 3 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.1.5.3.1. “Əlavə 1” - vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.1.5.3.2. “Əlavə 2” - vergi ödəyicisinin obyektləri barədə məlumatı əks etdirir;

8.1.5.3.3. “Əlavə 3” - azadolmalar və güzəştlər barədə məlumatı əks etdirir.

8.1.6. Gəlir vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.1.6.1. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.1.6.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV və aksiz vergisi bəyannamələrinin məlumatları ilə gəlir vergisi bəyannaməsinin müvafiq göstəricilərinin müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmamasının araşdırılması;

8.1.6.3. Təqdim edilmiş elektron vergi hesab fakturası üzrə ƏDV-nin depozit hesabına mədaxil olunmuş vəsaitlə (avans məbləği istisna olmaqla) kassa metodu ilə təqdim olunmuş gəlir vergisi bəyannaməsinin müqayisəsi;

8.1.6.4. Kassa metodu tətbiq edildikdə ƏDV bəyannaməsindəki 307-ci sətirdə göstərilmiş gəlirlə gəlir vergisi bəyannaməsindəki ümumi gəlirin müqayisəsi (pul vəsaitinin daxil olması və xərclənməsinin açıqlamasının alınması);

8.1.6.5. Vergi ödəyicisinin xərclərinin artım tempinin gəlirlərin artım tempini üstələməsi hallarının araşdırılması;

8.1.6.6. Bəyannamənin xərclər hissəsində mal və material xərclərinin ümumi xərcdə xüsusi çəkisinin yüksək (90%-dən yuxarı) olması hallarının araşdırılması;

8.1.6.7. Xərclərin tərkibində material xərclərinin artımının malların təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərin artımını üstələməsi hallarının araşdırılması;

8.1.6.8. Təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri ardıcıl olaraq 3 il ərzində zərərlə başa çatması hallarının araşdırılması;

8.1.6.9. Ardıcıl 3 il ərzində təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsi gəlirlə başa çatmasına baxmayaraq rentabellik səviyyəsinin ilbəil azalması hallarının araşdırılması;

8.1.6.10. Uçot metodu dəyişdirildikdə vergilərin düzgün hesablanmasının araşdırılması;

8.1.6.11. Digər və sair xərclərin araşdırılması;

8.1.6.12. Alınmış kreditlərin faizlərinin xərcə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.1.6.13. Ödənilmiş sığorta haqlarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (əmlakın dəyərindən artıq qiymətə sığortalanmasının araşdırılması);

8.1.6.14. Gəlir vergisinin bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş sığorta haqlarının əmək haqqı məbləğindən asılı olaraq əmək haqqı və ona bərabər tutulan ödəmələrin müvafiq olaraq 22,5% və 15,5%-dən çox olub-olmamasının araşdırılması;

8.1.6.15. Ümidsiz borcların xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (təsdiqedici sənədləri tələb edilməklə);

8.1.6.16. Xərclərin tərkibinin düzgünlüyünün vergi ödəyicisinin aldığı elektron vergi hesab fakturaları, elektron qaimə-faktura və yük gömrük bəyannamələri üzrə araşdırılması (enerji, yanacaq, mal-material, xidmət və s.);

8.1.6.17. Növbəti illərdə nəzərə alınacaq amortizasiya və təmir xərclərinin məbləğinin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.1.6.18. Gəlir vergisi bəyannaməsində gəlirlərin olmasına baxmayaraq muzdlu işlə əlaqədar işçilərə gəlir məbləği ödənilməməsi və ya ümumiyyətlə işçisinin olmaması hallarının araşdırılması;

8.1.6.19. İddia müddəti ötmüş və kreditorlar tərəfindən silinmiş kreditor borcları üzrə gəlirin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.1.6.20. Gəlir vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirləri, nağdsız qaydada əldə olunan gəlirlərinə bərabər olan (ƏDV depozit hesabına mədaxil, bank hesabına mədaxil və s.), lakin nağd satışı olan (fəaliyyət sahəsinə müvafiq təsərrüfat subyekti olan) vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi;

8.1.6.21. Kassa metodu ilə bəyannamə təqdim edildikdə, ƏDV dövriyyəsi ilə gəlir vergisi bəyannaməsindəki gəlirlərin və hesabat dövrünün sonuna "Sair debitor borc" qalığının müqayisə olunması;

8.1.6.22. Gəlir vergisi bəyannaməsinin digər bəyannamə göstəriciləri ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.23. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.1.6.24. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

8.1.6.25. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyatı normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.1.6.26. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.1.6.27. Xarici valyuta ilə aparılan və vergiyə cəlb etməyə aid olan əməliyyatlar üzrə yaranan məzənnə fərqi əməliyyatın həyata keçirildiyi günlə malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərinin ödənildiyi günə olan məzənnə arasındakı fərqlə bəyannamədə xarici valyutaların manata nisbətən göstərilən müsbət və ya mənfi məzənnə fərqinin üzləşdirilməsi;

8.1.6.28. Pərakəndə satış qaydasında malların satışının həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyəti və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan fərdi sahibkar tərəfindən büdcəyə ödənilməli olan gəlir vergisinin məbləği POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan ödənişlərin (vergi orqanında uçotda olan şəxslər tərəfindən POS-terminal vasitəsilə aparılan ödənişlər istisna olmaqla) ümumi gəlirdəki xüsusi çəkisinə uyğun müəyyən edilən məbləğin 25 faizinin vergi ödəyicisi tərəfindən azaldılmış vergi məbləği ilə uzlaşdırılması;

8.1.6.29. Dəqiqləşdirilmiş bəyannamələr təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.1.6.30. Bəyannamənin ümumi gəlirdən çıxılmalar hissəsində rezident tərəfindən ödənilən dividend, faizlər, royalti, daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən ödəmə mənbəyində vergi tutulmuş gəlir sətirlərində qeyd olunmuş məbləğlərin digər vergi ödəyicilərinin təqdim etdiyi ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannamələrinin əlavəsi ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.31. Vergi ödəyicisinə xidmət edən kredit təşkilatlarına və ya bank əməliyyatları aparan şəxslərə yazılı bildiriş göndərməklə əldə edilmiş bank hesabı və əməliyyatları barədə məlumatlarla bəyannamə göstəricilərinin müqayisə edilməsi.

8.1.6.32. Gəlir vergisi bəyannaməsi ilə onun əlavələrinin üzləşdirilməsi üzrə aşağıdakılar araşdırılmalıdır:

8.1.6.32.1. Gəlir vergisi bəyannaməsinin “İştirak paylarının satışından əldə edilmiş gəlir” sətrində göstərilən məbləğ ilə Əlavənin “Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları” sətrinin “Təqdim edilmişdir” və ”Silinmişdir” sütunlarının cəminin nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.2. Gəlir vergisi bəyannaməsinin “Malların təqdim edilməsindən gəlir” sətrindəki məbləğ ilə Əlavənin “Qeyri maddi aktivlərin dəyəri, Hazır məhsul, Mallar və Sair ehtiyatlar” sətirlərinin “Təqdim edilmişdir” və ”Silinmişdir” sütunlarındakı göstəricilərin toplanmasının nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.3. Gəlir vergisi bəyannaməsinin “Ümumi gəlir” sətrindəki məbləğdən “Xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqi” və “Yeni uçot metodunun tətbiq edilməsindən yaranmış gəlirlər” sətirləri çıxılmaqla alınan nəticənin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin “Sair debitor borclar” sətrinin “dövr ərzində daxil olmuşdur” sütunu ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.4. Gəlir vergisi bəyannaməsinin “Ümumi gəlir” sətri ilə “Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri” sətrinin fərqindən alınmış nəticənin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin “Alınmış avanslar” və “Gələcək dövrün gəlirləri” sətirləri üzrə “Təqdim edilmişdir” və “Silinmişdir” sütunlarının cəminin üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.5. Gəlir vergisi bəyannaməsinin “Xammal və materiallar” və “Malın dəyəri” sətirlərindəki material xərclərinin cəmi ilə əlavənin “Hazır məhsul”, “Mallar” və ”Sair ehtiyatlar” sətirlərinin “təqdim edilmişdir”, “silinmişdir” sütünlarındakı göstəricilərin cəminin üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.6. Gəlir vergisi bəyannaməsinin ”Səhmlərin alınması ilə bağlı xərclər” və ”İştirak paylarının alınması ilə bağlı xərclər” sətirlərinin cəmi ilə Əlavənin “Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları” sətrinin “təqdim edilmişdir” və “silinmişdir” sütunlarındakı nəticələrin üzləşdirilməsi;

8.1.6.32.7. Binalar, tikililər, qurğuların, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlərin il ərzində mədaxil göstəricisi ilə əlavənin “kapitallaşdırma üçün aktivlər” sətrinin “təqdim edilmişdir” və “silinmişdir” sütünlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

8.1.6.33. Transfer qiymətlərinin tətbiqi ilə əlaqədar vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş “Nəzarət olunan əməliyyatlar barədə Arayış”da göstərilən məlumatların araşdırılması;

8.1.6.34. “Əlavə 3” də qeyd edilən azadolmalar və güzəştlər barədə məlumatların araşdırılması;

8.1.6.35. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.1.6.35.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.1.6.35.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.1.6.35.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.1.6.35.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.1.6.35.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.1.6.35.6. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

8.1.6.35.7. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.1.6.35.8. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.2. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin yoxlanılması:

8.2.1. Azərbaycan Respublikasında rezident və qeyri-rezident müəssisələr, habelə sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən qeyri-kommersiya təşkilatları mənfəət vergisinin ödəyiciləridir.

8.2.2. Mənfəət vergisinin bəyannaməsini verməli olan şəxslər hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər.

8.2.3. Mənfəət vergisinin ödəyicisi olan vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyətini dayandırdıqda, 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir.

8.2.4. Hüquqi şəxsin ləğv edilməsi haqqında qərarda göstərilən ləğv olunma tarixindən, qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyi üçün bu tarix göstərilmədikdə isə qərarın Azərbaycan Respublikasının xarici dövlətlərdəki nümayəndəlikləri (Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin konsulluq idarələrində) leqallaşdırıldığı tarixindən sonra 30 gün ərzində ləğvetmə komissiyası vergi orqanına bəyannamə verməyə borcludur.

8.2.5. Hesabatın verilmə müddəti başa çatanadək vergi ödəyicisi mənfəət vergisinin hesabatının verilməsi müddətinin uzadılması barədə müraciət edirsə və bu zaman ödənilməli olan verginin məbləğini tamamilə ödəyirsə, hesabatın verilməsi müddəti üç ayadək uzadılmış hesab olunur.

8.2.6. Mənfəət vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.2.6.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, uçot metodu və digər məlumatlar əks olunur;

8.2.6.2. “Verginin hesablanması” bölməsi 3 hissədən ibarətdir:

8.2.6.2.1. “Hesabat dövrünün Gəlirləri” hissəsində hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir;

8.2.6.2.2. “Hesabat dövründə gəlirlərin əldə edilməsi ilə bağlı Xərclər” hissəsində hesabat dövrü ərzində gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır;

8.2.6.2.3. “Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması” hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir;

8.2.6.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 5 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.2.6.3.1. “Əlavə 1” - vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.2.6.3.2. “Əlavə 2” – vergi ödəyicisinin xaricdə olan bank hesabları bərədə məlumatı əks etdirir;

8.2.6.3.3. “Əlavə 3” - vergi ödəyicisinin ümidsiz borcları bərədə məlumatı özündə əks etdirir;

8.2.6.3.4. “Əlavə 4” - vergi ödəyicisinin obyektləri barədə məlumatı özündə əks etdirir;

8.2.6.3.5. “Əlavə 5” - azad olmalar və güzəştlər barədə məlumatı özündə əks etdirir;

8.2.7. Mənfəət vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.2.7.1. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.2.7.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV və aksiz vergisi bəyannamələrinin məlumatları ilə mənfəət vergisi bəyannaməsinin müvafiq göstəricilərinin müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmamasının araşdırılması;

8.2.7.3. Təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturaları üzrə ƏDV depozit hesabına mədaxil olunmuş vəsaitlə (avans məbləği istisna olmaqla) Kassa metodu ilə təqdim olunmuş mənfəət vergisi bəyannaməsinin müqayisəsi;

8.2.7.4. Kassa metodu tətbiq edildikdə ƏDV bəyannaməsindəki 307-ci sətirdə göstərilmiş gəlirlə mənfəət bəyannaməsindəki ümumi gəlirin müqayisəsi (pul vəsaitinin daxil olması və xərclənməsinin açıqlamasının alınması);

8.2.7.5. Vergi ödəyicisinin xərclərinin artım tempinin gəlirlərin artım tempini üstələməsi hallarının araşdırılması;

8.2.7.6. Bəyannamənin xərclər hissəsində mal və material xərclərinin ümumi xərcdə xüsusi çəkisinin yüksək (90%-dən yuxarı) olması hallarının araşdırılması;

8.2.7.7. Xərclərin tərkibində material xərclərinin artımının malların təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərin artımını üstələməsi hallarının araşdırılması;

8.2.7.8. Təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri ardıcıl olaraq 3 il ərzində zərərlə başa çatması hallarının araşdırılması;

8.2.7.9. Ardıcıl 3 il ərzində təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsi mənfəətlə başa çatmasına baxmayaraq rentabellik səviyyəsinin ilbəil azalması hallarının araşdırılması;

8.2.7.10. Uçot metodu dəyişdirildikdə vergilərin düzgün hesablanmasının araşdırılması;

8.2.7.11. Digər və sair xərclərin araşdırılması;

8.2.7.12. Alınmış kreditlərin faizlərinin xərcə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.2.7.13. Ödənilmiş sığorta haqlarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (əmlakın dəyərindən artıq qiymətə sığortalanmasının araşdırılması);

8.2.7.14. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş sığorta haqlarının əmək haqqı məbləğindən asılı olaraq əmək haqqı və ona bərabər tutulan ödəmələrin müvafiq 22,5% və 15,5%-dən çox olub-olmamasının araşdırılması;

8.2.7.15. Faizlər üzrə ödəmə mənbəyində tutulan vergi məbləğlərinin nəzərə alınmasının düzgünlüyünün araşdırılması;

8.2.7.16. Ümidsiz borclarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (3 saylı əlavə və təsdiqedici sənədlər tələb edilməklə);

8.2.7.17. Xərclərin tərkibinin düzgünlüyünün müəssisənin, habelə sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən qeyri-kommersiya təşkilatlarının aldığı elektron vergi hesab-fakturası, elektron qaimə-faktura və yük gömrük bəyannaməsi üzrə araşdırılması (enerji, yanacaq, mal-material, xidmət və s.);

8.2.7.18. Növbəti illərdə nəzərə alınacaq amortizasiya və təmir xərclərinin məbləğinin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.2.7.19. Bəyannamənin xərclər hissəsində göstərilmiş amortizasiya məbləğlərinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.2.7.20. Mənfəət vergisi bəyannaməsində gəlirlərin olmasına baxmayaraq muzdlu işlə əlaqədar işçilərə gəlir məbləği ödənilməməsi və ya ümumiyyətlə işçisinin olmaması hallarının araşdırılması;

8.2.7.21. Mənfəət vergisi üzrə azadolma və güzəşt məbləğlərinin qanunvericiliyə uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

8.2.7.22. İddia müddəti ötmüş və kreditorlar tərəfindən silinmiş kreditor borcları üzrə gəlirin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.2.7.23. Mənfəət vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirləri, nağdsız qaydada əldə olunan gəlirlərinə bərabər olan (ƏDV depozit hesabına mədaxil, bank hesabına mədaxil və s), lakin nağd satışı olan (fəaliyyət sahəsinə müvafiq təsərrüfat subyekti olan) vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi;

8.2.7.24. Kassa metodu ilə bəyannamə təqdim edildikdə, ƏDV dövriyyəsi ilə mənfəət vergisi bəyannaməsindəki gəlirlərin və hesabat dövrünün sonuna "Sair debitor borc" qalığının müqayisə olunması;

8.2.7.25. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin digər bəyannamə göstəriciləri ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.26. Xalis mənfəətin təqdim edilməsi olan vergi ödəyicisinin araşdırılması;

8.2.7.27. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə (hesablanmış amortizasiya məbləği üzrə çıxılmalar nəzərə alınmaqla) yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.2.7.28. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

8.2.7.29. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.2.7.30. Dəqiqləşdirilmiş bəyannamələr təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.2.7.31. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.2.7.32. Xarici valyuta ilə aparılan və vergiyə cəlb etməyə aid olan əməliyyatlar üzrə yaranan məzənnə fərqi əməliyyatının həyata keçirildiyi günlə malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərinin ödənildiyi günə olan məzənnə arasındakı fərqlə, bəyannamədə xarici valyutaların manata nisbətən göstərilən müsbət və ya mənfi məzənnə fərqinin üzləşdirilməsi;

8.2.7.33. Pərakəndə satış qaydasında malların satışının həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyəti və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan fərdi sahibkar tərəfindən büdcəyə ödənilməli olan gəlir vergisinin məbləği POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan ödənişlərin (vergi orqanında uçotda olan şəxslər tərəfindən POS-terminal vasitəsilə aparılan ödənişlər istisna olmaqla) ümumi gəlirdəki xüsusi çəkisinə uyğun müəyyən edilən məbləğin 25 faizinin vergi ödəyicisi tərəfindən azaldılmış vergi məbləği ilə uzlaşdırılması;

8.2.7.34. Təhsil müəssisələrinin, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsil alması üçün yaradılmış xüsusi təhsil müəssisələrinin mənfəətinin dividendlərin ödənilməsinə yönəldilən hissəsi istisna olmaqla mənfəət vergisindən azad edildiyi nəzərə alınaraq, əldə edilmiş mənfəətin hansı xərclərə yönəldilməsinin araşdırılması;

8.2.7.35. “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən təhsil müəssisəsi hesab olunan qurumlar istisna olmaqla, digər vergi ödəyicilərinin mənfəət vergisindən azad edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.2.7.36. Təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatlara köçürülən vergidən azad edilmiş mənfəətin araşdırılması;

8.2.7.37. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunan ÖMV bəyannaməsinin əlavəsinə əsasən hüquqi şəxslərə ödənilmiş icarə haqqı məbləğləri ilə icarə haqqını əldə edən qarşı tərəfin həmin hesabat dövrü üzrə mənfəət vergisi bəyannaməsinin ümumi gəlirlər (218 A1) hissəsində dövriyyə göstərilib-göstərilmədiyi və ya ümumi gəlirlər (218 A1) hissəsində dövriyyə göstərildiyi halda, bəyannamənin daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir (203 A1) hissəsində dövriyyə göstərilib-göstərilməməsinin müqayisəsi;

8.2.7.38. Fəaliyyətini dayandırmış vergi ödəyiciləri barədə kredit təşkilatlarına və ya bank əməliyyatları aparan şəxslərə yazılı bildiriş göndərməklə, həmin bankın xidmət etdiyi vergi ödəyicisinin (şəxsin) bank hesabı və əməliyyatları barədə, uçot-baza məlumatları əsasında təqdim edilmiş elektron qaimə fakturalar barədə məlumatın alınması;

8.2.7.39. Kassa metodu ilə bəyannamə təqdim edildikdə, ödəmə mənbəyində vergi tutulmalı olan xərclərin ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin göstəriciləri ilə müqayisə edilməsi;

8.2.7.40. Əvvəlki vergi ilində fəaliyyəti olmayan və növbəti vergi ilində fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslərin və sahibkarlıq fəaliyyətini hüquqi şəxs yaratmadan həyata keçirən fiziki şəxslərin, habelə yeni yaradılmış və fəaliyyət göstərən vergi ödəyiciləri cari vergi ödəmələri barədə vergi orqanına arayış təqdim etmədikdə vergi orqanının uçot-baza məlumatları əsasında cari vergi ödəmələrinin müəyyən edilməsi;

8.2.7.41. Mənfəət vergisi bəyannaməsi ilə həmin bəyannamənin 1 saylı Əlavəsinin uzlaşdırılması üzrə aşağıdakılar araşdırılmalıdır:

8.2.7.41.1. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “İştirak paylarının satışından əldə edilmiş gəlir” sətrində göstərilən məbləğin Əlavənin “Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları” sətrinin “Təqdim edilmişdir” və ”Silinmişdir” sütunlarının cəminin nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.2. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Səhmlərin satışından gəlir” sətrində göstərilən məbləğin Əlavənin “Emissiya gəlirləri” sətrinin “dövr üzrə daxil olmuşdur” sütunu ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Malların təqdim edilməsindən gəlir” sətrindəki məbləğ ilə Əlavənin “qeydi maddi aktivlərin dəyəri”, “hazır məhsul”, “mallar” və “sair ehtiyatlar” sətirlərinin “Təqdim edilmişdir” və ”Silinmişdir” sütunlarındakı göstəricilərin toplanmasının nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.4. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Ümumi gəlir” sətrindəki məbləğdən “Xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqi” ilə “Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri” sətirləri çıxılmaqla alınan nəticənin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin “Sair debitor borclar” sətrinin “dövr ərzində daxil olmuşdur” sütunu ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.5. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Ümumi gəlir” sətri ilə “Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri” sətrinin fərqindən alınmış nəticə ilə bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin “Alınmış avanslar” və “Gələcək dövrün gəlirləri” sətirləri üzrə “Təqdim edilmişdir” və “Silinmişdir” sütunlarının cəminin nəticəsindən kiçik olmamalıdır;

8.2.7.41.6. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Xammal və materiallar” və “Malın dəyəri” sətirlərindəki material xərclərinin cəmi ilə əlavənin “Hazır məhsul”, “Mallar” və ”Sair ehtiyatlar” sətrlərinin “təqdim edilmişdir”, “silinmişdir” sütunlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.7. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin ”Səhmlərin alınması ilə bağlı xərclər” və ”İştirak paylarının alınması ilə bağlı xərclər” sətirlərinin cəmi ilə 1 saylı əlavənin “Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları” sətrinin “təqdim edilmişdir” və “silinmişdir” sütunlarındakı nəticələrin üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.8. Binalar, tikililər, qurğular, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlərin il ərzində mədaxil göstəricisi ilə əlavənin “kapitallaşdırma üçün aktivlər” sətrinin “təqdim edilmişdir” və “silinmişdir” sütunlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

8.2.7.41.9. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin “elan edilmiş dividentlər” sətrindəki göstərici ilə Əlavənin “Hesabat dövrünün xalis mənfəəti” və “Əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəəti” sətirlərinin “təqdim edilmişdir” və “silinmişdir” sütunlarının cəmindən “Əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəəti” və “Kapital ehtiyatları” sətrlərin “dövr ərzində daxil olmuşdur” sütunları, eləcədə “Gəlirdən çıxılmayan xərclər” çıxılmaqla alınan nəticənin uzlaşdırılması;

8.2.7.42. Transfer qiymətlərinin tətbiqi ilə əlaqədar vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş “Nəzarət olunan əməliyyatlar barədə Arayış”da göstərilən məlumatların araşdırılması;

8.2.7.43. “Əlavə 5”-də də qeyd edilən azadolmalar və güzəştlər barədə məlumatların araşdırılması;

8.2.7.44. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.2.7.44.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.2.7.44.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.2.7.44.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.2.7.44.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.2.7.44.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.2.7.44.6. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

8.2.7.44.7. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

8.2.7.44.8. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar;

8.2.7.44.9. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar.

 

8.3. Əlavə dəyər vergisi bəyannaməsi:

8.3.1. Əlavə dəyər vergisi vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği ilə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq verilən elektron vergi hesab-fakturalara və ya idxalda ƏDV-nin ödənildiyini göstərən sənədlərə müvafiq surətdə əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği arasındakı fərqdir.

8.3.2. ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçən və ya qeydiyyatdan keçməli olan şəxs ƏDV-nin ödəyicisidir.

8.3.3. Azərbaycan Respublikasına ƏDV tutulan malları idxal edən şəxslər bu cür idxal malları üzrə ƏDV-nin ödəyiciləri sayılırlar.

8.3.4. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçmədən iş görən və ya xidmət göstərən və Vergi Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə müvafiq surətdə vergiyə cəlb edilməli olan qeyri-rezident şəxs həmin işlər və ya xidmətlər üzrə vergi ödəyicisi sayılır.

8.3.5. Aksizli, məcburi nişanlama ilə nişanlanmalı malların istehsalçıları və sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququndan istifadə etməyən bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər ƏDV-nin ödəyiciləri sayılır.

8.3.6. Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200 000,0 manatdan artıq olan şəxslər, o cümlədən bu Məcəllənin 218.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hüquqdan istifadə etməyən ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (Vergi Məcəlləsinin 218.4.1-ci, 218.4.2-ci və 218.4.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) Vergi Məcəlləsinin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində və birgə sahibkarlıq fəaliyyətinin uçotunu aparan şəxslər ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

8.3.7. Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 200 000,0 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

8.3.8. Vergi Məcəlləsinin 156.1-1-ci və 156.1-2-ci maddələrinə əsasən mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsi ilə həyata keçirən, bu Məcəllənin 156.1-1.1-156.1-3-cü maddələrində qeyd edilən tələblərə cavab verən şəxslər hər il yanvar ayının 31-dən gec olmayaraq, könüllü qaydada ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmasına dair ərizəni uçotda olduğu vergi orqanına təqdim etmək hüququna malikdir və bu şəxslərin ƏDV məqsədləri qeydiyyatı həmin ayın birinci günündən qüvvəyə minir.

8.3.9. Malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi və vergi tutulan idxal vergitutma obyektidir.

8.3.10. ƏDV üzrə hesabat dövri təqvim ayı sayılır. ƏDV-nin bəyannaməsi hər hesabat dövri üçün, hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir.

8.3.11. ƏDV bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.3.11.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, ƏDV qeydiyyatı barədə və digər məlumatlar əks olunur;

8.3.11.2. “Verginin hesablanması” bölməsi aşağıdakı 4 hissədən ibarətdir:

8.3.11.2.1. “Hesabat dövründəki dövriyyə üzrə əlavə dəyər vergisinin hesablanması” hissəsində ƏDV-yə cəlb edilən, ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb edilən, ƏDV-dən azad olunan dövriyyələr və təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) görə əldə olunmuş məbləğlər öz əksini tapır;

8.3.11.2.2. “Hesabat dövründəki dövriyyə üzrə əvəzləşdirilən əlavə dəyər vergisinin hesablanması” hissəsində Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən əvəzləşdirilən məbləğlər öz əksini tapır;

8.3.11.2.3. “Hesabat dövründə VM-nin 163-cü maddəsinə əsasən dəqiqləşdirilən dövriyyə üzrə ƏDV-nin hesablanması” hissəsində ƏDV-yə cəlb edilən, ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb edilən və ƏDV-dən azad olunan əməliyyatlar üzrə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən artırılan və ya azaldılan dövriyyələr öz əksini tapır;

8.3.11.2.4. “Hesabat dövrü üzrə hesablaşmalar” hissəsində dövlət büdcəsinə ödənilməli və ya büdcədən qaytarılmalı ƏDV məbləğləri öz əksini tapır;

8.3.11.3. “Muzdlu işlə əlaqədar gəlir vergisinin hesablanması haqqında məlumat” bölməsi aşağıdakı 2 hissədən ibarətdir:

8.3.11.3.1. “Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan, dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə” hissəsində bu sahə üzrə işçilərin sayı, gəlirin məbləği, vergiyə cəlb olunan gəlirin məbləği və vergi məbləği öz əksini tapır;

8.3.11.3.2. “Vergi Məcəlləsinin 101.1-1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan, qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə” hissəsində bu sahə üzrə işçilərin sayı, gəlirin məbləği, vergiyə cəlb olunan gəlirin məbləği və vergi məbləği öz əksini tapır;

8.3.11.4. ƏDV bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 10 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.3.11.4.1. “Əlavə 1” – Cari hesabat dövründə və əvvəlki dövrlərdə əldə edilmiş yük gömrük bəyannamələri və bu bəyannamələr üzrə aparılmış ödənişləri əks etdirir;

8.3.11.4.2. “Əlavə 2” - Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı üçün alınmış malların hərəkəti barədə məlumatlar əks etdirir;

8.3.11.4.3. “Əlavə 3” - ƏDV tutulan və ƏDV tutulan əməliyyat sayılmayan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.4. “Əlavə 4” – ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb olunan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.5. “Əlavə 5” ƏDV-dən azad olunan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.6. “Əlavə 6” – 01.01.2001-ci il tarixinə kreditor qalıq üzrə aparılmış ödənişlər barədə məlumatı əks etdirir;

8.3.11.4.7. “Əlavə 7” – Qeyri-rezident tərəfindən görülmüş işlər, göstərilmiş xidmətlər üzrə ödənilmiş məbləğləri və qeyri-rezident barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.8. “Əlavə 8” –"0" (sıfır) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilmə haqqında sertifikatlar barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.9. “Əlavə 9” – vergi ödəyicisinin obyektləri barədə məlumatları əks etdirir;

8.3.11.4.10. “Əlavə 10” – "0" (sıfır) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilmə haqqında Sənaye parkının rezidentinin qeydiyyat şəhadətnamaləri barədə məlumatları əks etdirir.

8.3.12. ƏDV ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.3.12.1. Vergi ödəyicisinin qarşılıqlı əlaqələrinin təhlili;

8.3.12.2. Elektron vergi hesab-fakturaları və yük gömrük bəyannamələri bazasına əsasən vergi ödəyicisinin aldığı (idxal etdiyi) və satdığı (ixrac etdiyi) malların üzləşdirilməsi;

8.3.12.3. Görülmüş işlərə, göstərilmiş xidmətlərə görə vergi ödəyicisi tərəfindən hesabat dövrü ərzində qeyri-rezidentə ödənilmiş vəsaitlərin məbləğləri barədə vergi orqanında olan məlumatları bəyannamənin müvafiq göstəriciləri ilə müqayisə edərək kənarlaşmanın olub- olmamasının araşdırılması;

8.3.12.4. Vergi ödəyicisinin ƏDV sub-uçot hesabı üzrə səhvən edilmiş ödənişlərin təhlili;

8.3.12.5. Vergi ödəyicisinin ƏDV bəyannamələri üzrə əvəzləşmələrinin dövriyyədə xüsusi çəkisinin artması hallarının araşdırılması;

8.3.12.6. Dövriyyəsi olmayan, lakin əvəzləşdirmə aparan vergi ödəyicisinin araşdırılması;

8.3.12.7. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması hallarının araşdırılması;

8.3.12.8. ƏDV-dən azad olunan, ƏDV-yə sıfır dərəcə ilə və ƏDV-yə 18 faiz dərəcə ilə cəlb edilən əməliyyatların uçotunun ayrı-ayrılıqda aparılmasının təsdiqedici sənədlərlə birlikdə araşdırılması, mədaxil edilən malların (işlərin, xidmətlərin) ayrı-ayrılıqda uçotu aparıldığı halda, ƏDV tutulan alınmış mallara (işlərə, xidmətlərə) görə ödənilmiş ƏDV-nin məbləği tam məbləğdə, uçotu ayrı-ayrılıqda aparılmadığı halda, ƏDV üzrə əvəzləşdirmə üçün vergi tutulan dövriyyənin ümumi dövriyyədə xüsusi çəkisinə uyğun olaraq müəyyən edilən ƏDV məbləği kimi qəbul edilməsi hallarının araşdırılması;

8.3.12.9. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində əks etdirilmiş qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlərin ƏDV bəyannaməsində əks etdirilməsinin araşdırılması;

8.3.12.10. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.3.12.11. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

8.3.12.12. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və Vergi Məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

8.3.12.13. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

8.3.12.14. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.3.12.15. Dəqiqləşdirilmiş bəyannamələr təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.3.12.16. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.3.12.17. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş mənfəət (gəlir) vergisi bəyannaməsinin məlumatları ilə müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmamasının araşdırılması;

8.3.12.18. Vergi ödəyicisində vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilən mal qalığı ilə alınmış (idxal edilmiş) mallar və baza məlumatlarına əsasən təqdim edilmiş (ixrac edilmiş) malların və hesabat dövrünün sonuna olan mal qalığı barədə məlumatların araşdırılaraq hesabat dövrü üzrə dövriyyənin düzgün göstərib-göstərilməməsi hallarının araşdırılması;

8.3.12.19. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin əlavəsinə əsasən vergi ödəyicilərinə ödənilmiş icarə haqqı məbləğləri ilə icarə haqqını əldə edən qarşı tərəfin həmin hesabat dövrü üzrə ƏDV bəyannaməsinin 301.1-ci sətrinin (ƏDV 18% dərəcə ilə cəlb olunan əməliyyatlar) və həmin bəyannamənin 3 nömrəli əlavəsinin (Daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən gəlirlər) 301.2.1-ci sətrinin müqayisəsi;

8.3.12.20. Vergi Məcəlləsinin 175.3-cü maddəsinə əsasən Məcəllənin 109.4-cü maddəsində göstərilən xərclər istisna olmaqla Məcəllənin 109.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan xərclər çəkiləndə, ƏDV-nin əvəzləşdirilməsinə yol verilmir. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində çəkilmiş sosial xarakterli xərclərin əvəzləşdirilməsinin araşdırılması;

8.3.12.21. Vergi ödəyicisinin vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilən mal qalığı ilə uçot məlumatlarında göstərilən malların faktiki olaraq sahibliyində olmaması hallarının araşdırılaraq kənarlaşma halının aşkar edildiyi hesabat dövrü üzrə dövriyyənin düzgün göstərib-göstərilməməsi hallarının araşdırılması;

8.3.12.22. Dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər (subsidiya və geri qaytarılmalı vəsaitlər istisna olmaqla) hesabına mallar (işlər, xidmətlər) alınarkən, ödənilmiş ƏDV-nin məbləğiləri üzrə aparılmış əvəzləşmələrin araşdırılması;

8.3.12.23. Əvəzləşmə aparan vergi ödəyicilərinin bank hesabları və ƏDV depozit hesabı üzrə məxaric əməliyyatlarının araşdırılması;

8.3.12.24. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.3.12.25. Vergi ödəyiciləri tərəfindən aparılan nağd əməliyyatların bəyannamədə düzgün göstərilməsinin yoxlanılması;

8.3.12.26. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.3.12.26.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.3.12.26.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.3.12.26.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.3.12.26.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.3.12.26.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.3.12.26.6. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

8.3.12.26.7. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.3.12.26.8. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.4. Aksiz vergisi bəyannaməsi

8.4.1. Aksiz — aksizli malların satış qiymətinə daxil edilən vergidir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilən, yaxud idxal olunan aksizli mallardan, vergidən azad edilən mallar istisna olunmaqla, aksiz tutulur.

8.4.2. Aksizlər üzrə hesabat dövri təqvim ayıdır. Aksizli mallar istehsal edildikdə hər hesabat dövri üçün vergi tutulan əməliyyatlar üzrə aksizlər hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli və bu müddət ərzində vergi tutulan əməliyyatları göstərməklə bəyannamə verilməlidir

8.4.3. Aksiz vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.4.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, lisenziya (icazə) barədə və digər məlumatlar əks olunur;

8.4.3.2. “Verginin hesablanması” bölməsi aşağıdakı 3 hissədən ibarətdir:

8.4.3.2.1. “Hissə 1” – “Hesabat dövründəki aksizlərin hesablanması” bölməsində neft məhsulları, içkilərin bütün növləri üzrə və tütün məmulatları üzrə istehsal həcmləri və aksiz vergisi barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.4.3.2.2. “Hissə 2” – “Hesabat dövründəki dövriyyə üzrə əvəzləşdirilən aksizlərin hesablanması” bölməsində istehsal məqsədləri üçün alınmış aksizli xammalın və materiaların həcmi, aksiz məbləği barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.4.3.2.3. “Hissə 3” – “Hesabat dövrü üzrə hesablaşmalar” bölməsində büdcəyə ödənilməli və qaytarılmalı aksiz məbləğləri barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.4.3.3. Aksiz vergisi bəyannaməsində aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavə mövcuddur:

8.4.3.3.1. “Əlavə 1” – “İstehsal edilmiş məhsullara görə verginin hesablanması” və “Əvəzləşdirilən aksiz vergisinin hesablanması” bölmələrindən ibarət olmaqla aksiz vergisinə cəlb edilmiş neft məhsulları barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.4.3.3.2. “Əlavə 2” - aksiz markalarının hərəkəti barədə məlumatı özündə əks etdirir.

8.4.4. Aksiz vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.4.4.1. Vergi ödəyicisinin müvafiq sahədə fəaliyyət göstərməsi üçün lisenziyanın (icazənin) olub-olmamasının araşdırılması;

8.4.4.2. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması hallarının araşdırılması;

8.4.4.3. Aksiz vergisindən azad olunan və sıfır dərəcə ilə cəlb edilən əməliyyatların təsdiqedici sənədlərlə birlikdə araşdırılması;

8.4.4.4. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.4.4.5. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.4.4.6. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.4.4.7. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.4.4.8. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.4.4.8.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.4.4.8.2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.4.4.8.3. Vergi ödəyicisinin vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilən mal qalığı ilə uçot məlumatlarında göstərilən malların faktiki olaraq sahibliyində olmaması hallarının araşdırılaraq kənarlaşma halının aşkar edildiyi hesabat dövrü üzrə dövriyyənin düzgün göstərib-göstərilməməsi hallarının araşdırılması;

8.4.4.8.4. Vergi Məcəlləsinin 194.2-ci maddəsinə əsasən aksizli malların istehsalçılarında aparılan vergi nəzarəti zamanı nəzarət postlarından daxil olmuş məlumatlarla bəyannamə göstəricilərinin uzlaşdırılması;

8.4.4.8.5. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.4.4.8.6. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.5. Əmlak vergisi bəyannaməsi

8.5.1. Müəssisələrin balansında olan əsas vəsaitlərin orta illik dəyəri əmlak vergisi üzrə vergitutma obyektidir.

8.5.2. Azərbaycan Respublikasında özünün daimi nümayəndəliyi vasitəsilə sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən qeyri-rezident müəssisələr üçün — yalnız daimi nümayəndəliklə bağlı olan əsas vəsaitlərin orta illik dəyəri əmlak vergisi üzrə vergitutma obyektidir.

8.5.3. Vergitutma obyekti olan və müəssisələr tərəfindən hüquqi şəxs yaratmadan birgə fəaliyyət aparmaq üçün birləşdirilən əsas vəsaitlərin dəyəri, bu əsas vəsaitləri birləşdirən birgə fəaliyyət iştirakçıları tərəfindən vergiyə cəlb edilməsi məqsədləri üçün bəyannaməyə daxil olunur. Birgə fəaliyyət nəticəsində yaradılmış (alınmış) əsas vəsaitlərin dəyəri isə birgə fəaliyyətin iştirakçıları tərəfindən müqavilə üzrə mülkiyyətdə müəyyən olunmuş pay haqqına müvafiq olaraq bəyannaməyə daxil edilir.

8.5.4. Müəssisənin əmlak vergisi üçün vergi dövrü təqvim ili sayılır.

8.5.5. Əmlak vergisi ödəyiciləri cari vergi ödəmələri kimi hər rübün ikinci ayının 15-dən gec olmayaraq əvvəlki ildəki əmlak vergisinin məbləğinin 20 faizi həcmində vergi ödəyir.

8.5.6. Müəssisələr əmlak vergisinin illik bəyannaməsini hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına verir.

8.5.7. Əmlak vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.5.7.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.5.7.2. “Verginin hesablanması” bölməsində hesabat ilinin əvvəlinə, müəssisənin ləğv olunma tarixinə, müəssisənin yaranma tarixinə, hesabat ilinin sonuna əmlakın qalıq dəyəri və hesablanmış verginin məbləği əks olunur;

8.5.7.3. Əmlak vergisi bəyannaməsinin Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vergidən azad olunan əmlakın dəyəri haqqında məlumatı özündə əks etdirən əlavəsi mövcuddur.

8.5.8. Əmlak vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.5.8.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.5.8.2. Bəyannamədə vergidən azad olunan əmlakın düzgün əks etdirilməsinin araşdırılması;

8.5.8.3. Mənfəət vergisi və hüquqi şəxslərin sadələşdirilmiş vergi bəyannamələrinin 1 saylı əlavəsinin 1.1-ci sətrinin məlumatları ilə əmlak vergisi bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.5.8.4. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.5.8.5. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.5.8.6. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.5.8.6.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.5.8.6.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.5.8.6.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.5.8.6.4. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

8.5.8.6.5. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.5.8.6.6. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.6. Torpaq vergisi bəyannaməsi:

8.6.1. Torpaq vergisi torpaq mülkiyyətçilərinin və ya istifadəçilərinin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrindən asılı olmayaraq torpaq sahəsinə görə hər il sabit tədiyyə şəklində hesablanır.

8.6.2. Torpaq vergisi torpaq barəsində mülkiyyət və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənədlər əsasında müəyyənləşdirilir. Tikililərin və qurğuların altında olan torpaqlara, həmçinin obyektlərin sanitariya mühafizəsi üçün zəruri olan torpaq sahələrinə görə torpaq vergisi tutulur.

8.6.3. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər.

8.6.4. Torpaq vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.6.4.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.6.4.2. “Verginin hesablanması” bölməsində müxtəlif təyinatlı torpaq sahələri üzrə hesablanmış torpaq vergisinin məbləği əks olunur;

8.6.4.3. Torpaq vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.6.4.3.1. “Əlavə 1” – Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri barədə məlumatı özündə əks etdirir;

8.6.4.3.2. “Əlavə 2”- Sənaye, tikinti, nəqliyyat, rabitə, ticarət-məişət xidməti və digər xüsusi təyinatlı torpaq sahələri, yaşayış fondları, həyətyanı və vətəndaşların bağ sahələrinin tutduğu torpaqlar barədə məlumatı özündə əks etdirir.

8.6.5. Torpaq vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.6.5.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.6.5.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.6.5.3. Bəyannamədə vergi güzəştlərinin olub-olmamasının araşdırılması;

8.6.5.4. Binalar, tikililər və qurğular üzrə əsas vəsaiti olub torpaq vergisi bəyannaməsi təqdim etməyən vergi ödəyicilərinin təhlili;

8.6.5.5. Torpağı icarəyə götürmüş şəxslərin icarə haqqı ilə yanaşı torpaq vergisinın hesablanmasının araşdırılması;

8.6.5.6. Fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-nin birgə iştirakı ilə verdiyi arayışa əsasən, təyinatı üzrə istifadə edilməsi mümkün olan torpaqların təyinatı üzrə istifadə edilməsi mümkün olmayan torpaq kimi bəyannamələrdə qeyd edilməsi hallarının araşdırılması;

8.6.5.7. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.6.5.8. Fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsinə verilmiş dövlət, meşə və su fondu torpaqları, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına məxsus olan sektorunun altında yerləşən torpaqların torpaq vergisinə cəlb edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.6.5.9. Vergi Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halların araşdırılması.

8.6.5.10. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.6.5.10.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.6.5.10.2. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.6.5.10.3. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.7. Yol vergisi bəyannaməsi

8.7.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində avtomobil benzininin, dizel yanacağının və maye qazın istehsalı ilə məşğul olan şəxslər yol vergisini aylıq olaraq hesablayır və hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq yol vergisi bəyannaməsini vergi orqanına təqdim etməklə vergini dövlət büdcəsinə ödəyirlər.

8.7.2. Yol vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.7.2.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.7.2.2. “Verginin hesablanması” bölməsində avtomobil benzininin, dizel yanacağının və maye qazın istehsal həcmi və müvafiq olaraq hesablanmış vergi məbləği əks olunur.

8.7.3. Yol vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.7.3.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.7.3.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.7.3.3. Aksiz vergisi bəyannaməsinin 1 saylı əlavəsi ilə yol vergisi bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.7.3.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.7.3.4.1. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.7.3.4.2. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.8. Mədən vergisi bəyannaməsi

8.8.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində (Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi də daxil olmaqla) yerin təkindən faydalı qazıntıları çıxaran fiziki şəxslər və müəssisələr mədən vergisinin ödəyiciləridir.

8.8.2. Mədən vergisinin ödəyiciləri hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına mədən vergisinin bəyannaməsini verirlər.

8.8.3. Mədən vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.8.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.8.3.2. “Verginin hesablanması” bölməsi müvafiq olaraq 2 hissədən ibarətdir:

8.8.3.2.1. “Topdansatış qiyməti ilə verginin hesablanması” hissəsində Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən topdansatış qiyməti üzrə hesablanmış mədən vergisi barədə məlumatlar əks etdirilir;

8.8.3.2.2. “Faydalı qazıntıların hasilatın miqdarı ilə verginin hesablanması” hissəsində isə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən hasilatın həcmi üzrə hesablanmış mədən vergisi barədə məlumatlar əks etdirilir.

8.8.4. Mədən vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.8.4.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.8.4.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.8.4.3. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.8.4.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.8.4.4.1. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.8.4.4.2. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.8.4.4.3. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.8.4.4.4. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.9. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi

8.9.1. Aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdir:

8.9.1.1. Vergi Məcəlləsinin XI fəslinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər;

8.9.1.2. Vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər;

8.9.1.3. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (özünə məxsus və ya cəlb edilən vəsait hesabına əhalinin fərdi (şəxsi) ehtiyaclarını ödəmək və ya kommersiya məqsədləri üçün öz gücü ilə və ya müvafiq ixtisaslı peşəkar sifarişçi və ya podratçı cəlb etməklə bina tikdirən, habelə bu tikintinin və ya başa çatmış obyektin mülkiyyətçisi olan hüquqi və ya fiziki şəxslər).

8.9.2. Aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləridir:

8.9.2.1. Vergi Məcəlləsinin 156-cı maddəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla, mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsi ilə həyata keçirən şəxslər;

8.9.2.2. idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarının operatoru və satıcıları olan şəxslər;

8.9.2.3. mülkiyyətində olan yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsini (fiziki şəxsin azı 5 (beş) il ərzində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olduğu yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi, həmçinin Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.2-ci, 102.1.18-ci, 106.1.16-cı, 144.1.1-ci və 144.1.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş təqdim edilmə halları istisna olmaqla) həyata keçirən şəxslər;

8.9.2.4. fəaliyyət zamanı işçi cəlb edən fiziki şəxslər istisna olmaqla, Vergi Məcəlləsinin Məcəllənin 220.10-cu maddəsində nəzərdə tutulan fəaliyyət növləri ilə fərdi qaydada məşğul olan fiziki şəxslər;

8.9.2.5. mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin təqdim edilməsini (Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.2-ci, 102.1.18-ci, 106.1.16-cı, 144.1.1-ci və 144.1.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş təqdim edilmə halları istisna olmaqla) həyata keçirən şəxslər.

8.9.3. Aşağıda göstərilən şəxslərin sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur:

8.9.3.1. aksizli və məcburi nişanlama ilə nişanlanmalı olan mallar istehsal edən şəxslər;

8.9.3.2. kredit təşkilatları, sığorta bazarının peşəkar iştirakçıları, investisiya fondları və bu fondların idarəçiləri, qiymətli kağızlar bazarında lisenziyalaşdırılan şəxslər, lombardlar;

8.9.3.3. qeyri-dövlət pensiya fondları;

8.9.3.4. əmlakın icarəyə verilməsindən və royaltidən gəlir əldə edən şəxslər;

8.9.3.5. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilmiş təbii inhisar subyektləri;

8.9.3.6. mülkiyyətində olan əsas vəsaitlərin ilin əvvəlinə (Vergi Məcəllənin 218.1.2-ci, 218.1.3-cü və 218.4-cü maddələrində göstərilən şəxslər istisna olmaqla) qalıq dəyəri 1.000.000 manatdan artıq olan şəxslər;

8.9.3.7. publik hüquqi şəxslər;

8.9.3.8. işçi sayı 10 nəfərdən çox olan istehsal fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər;

8.9.3.9. topdansatış ticarət fəaliyyəti qaydasında malların təqdim edilməsini həyata keçirən şəxslər;

8.9.3.10. vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə (əhaliyə) göstərilən xidmətlərdən başqa, xidmətlərin göstərilməsini həyata keçirən şəxslər (Vergi Məcəllənin 220.10-cu maddəsində nəzərdə tutulan fiziki şəxslər tərəfindən xidmətlərin göstərilməsi istisna olmaqla);

8.9.3.11. qızıl, ondan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatlarının, habelə almazın (emal olunmuş, çeşidlənmiş, çərçivəyə salınmış və bərkidilmiş və emal olunmamış, çeşidlənməmiş, çərçivəyə salınmamış və bərkidilməmiş almaz) satışını həyata keçirən şəxslər;

8.9.3.12. xəz-dəri məmulatlarının satışını həyata keçirən şəxslər;

8.9.3.13. bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər istisna olmaqla, lisenziya tələb olunan fəaliyyət növü ilə məşğul olan şəxslər.

8.9.4. Bu Qaydaların 8.9.3.2-ci və 8.9.3.10-cu maddələrinin müddəaları icbari sığorta müqavilələri üzrə xidmət göstərən sığorta agentlərinə tətbiq edilmir.

8.9.5. Sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri rüb bitdikdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanlarına bəyannamə verməlidirlər.

8.9.6. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.9.6.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.9.6.2. “Verginin hesablanması bölməsi” aşağıdakı 2 hissədən ibarətdir:

8.9.6.2.1. “Hissə 1” – Vergi Məcəlləsinin 220.1-ci və 220.1-1-ci maddəsinə əsasən aylıq təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) dəyəri, rüb üzrə təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş ümumi hasilatın və gəlirin həcmi, hesablanmış verginin məbləği əks olunur;

8.9.6.2.2. “Hissə 2”- Vergi Məcəlləsinin 220.9-cu maddəsinə əsasən idman mərc oyunlarının operatoru və satıcısının gəlirləri və hesablanmış vergi məbləği əks olunur;

8.9.6.3. “Muzdlu işlə əlaqədar verginin hesablanması” bölməsi aşağıdakı 2 hissədən ibarətdir:

8.9.6.3.1. “Hissə 1” – Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan, dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə iş işçilərin sayı, gəlirin məbləği, vergiyə cəlb olunan gəlirin məbləği və vergi məbləği öz əksini tapır;

8.9.6.3.2. “Hissə 2” – Vergi Məcəlləsinin 101.1-1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan, qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə işçilərin sayı, gəlirin məbləği, vergiyə cəlb olunan gəlirin məbləği və vergi məbləği öz əksini tapır;

8.9.6.4. “Daşınan və daşınmaz əmlak üçün ödənilən icarə haqqı üzrə ödəmə mənbəyində tutulan verginin hesablanması haqqında məlumat” bölməsində daşınan və daşınmaz əmlak üçün ödənilən icarə haqqı üzrə gəlirin məbləği, verginin dərəcəsi və hesablanmış verginin məbləği barədə məlumatlar əks olunur;

8.9.6.5. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 3 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.9.6.5.1. “Əlavə 1” - hüquqi və fiziki şəxslər üzrə ayrıca olmaqla vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.9.6.5.2. “Əlavə 2”- daşınan və daşınmaz əmlak üçün ödənilən icarə haqqı üzrə ödəmə mənbəyində tutulan verginin hesablanması haqqında məlumatları özündə əks etdirir;

8.9.6.5.3. “Əlavə 3”- vergi ödəyicisinin obyektləri barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.9.7. Sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.9.7.1. Vergi ödəyicisinin fəaliyyət növü müəyyənləşdirilməklə təqdim edilmiş bəyannamənin Vergi Məcəlləsinin 218. 5-ci maddəsinə əsasən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ olmayan şəxs tərəfindən təqdim olunub-olunmaması;

8.9.7.2. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.9.7.3. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması halının araşdırılması;

8.9.7.4. Qarşı tərəfdə keçirilmiş səyyar vergi yoxlaması zamanı həmin vergi ödəyicisi ilə aparılan əməliyyatların bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisəli təhlili;

8.9.7.5. Bəyannamədə göstərilmiş gəlirlərin vergi ödəyicisinin müvafiq dövr üzrə xərcləri ilə (elektron vergi hesab-faktura, idxal məlumatları, əmək haqqı, sosial sığorta ayırmaları, təsərrüfat obyekti icarə əsasında istifadə edildikdə aylıq icarə haqqı, lisenziya (icazə) üzrə rüsumlar, icbari sığorta ödənişləri və s.) müqayisəsi;

8.9.7.6. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

8.9.7.7. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

8.9.7.8. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 801-802-803-cü sətir məlumatları ilə 804-cü sətir məlumatı arasında fərq yarandığı halda, vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin ilin sonu vəziyyətinə “Sair debitor borcların qalığının olub-olmaması vəziyyətinin araşdırılması;

8.9.7.9. Vergi ödəyicisi tərəfindən əvvəlki dövrlərdə təqdim edilmiş sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin ilin sonu vəziyyətinə “Sair debitor borcların qalığının olmaması, lakin sonrakı dövrlərin bəyannamələrinin 804-cü sətirində məlumat göstərilməsinə baxmayaraq aylar üzrə göstəricisiz təqdim edilməsi;

8.9.7.10. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi, eyni zamanda sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üzrə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi təqdim etmiş vergi ödəyicilərinin ƏDV qeydiyyatına alınma ehtimalının araşdırılması;

8.9.7.11. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

8.9.7.12. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və Vergi Məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

8.9.7.13. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

8.9.7.14. Vergi ödəyicisinin sahələr üzrə işçi sayının müqayisəsi, işçi sayı çox olub (istehsal fəaliyyətində 10 nəfərdən çox), topdansatış ticarət fəaliyyəti qaydasında malların təqdim edilməsini həyata keçirən, xidmətlərin göstərilməsini həyata keçirən (vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə (əhaliyə) göstərilən xidmətlər və Vergi Məcəlləsinin 220.10-cu maddəsində nəzərdə tutulan fiziki şəxslər tərəfindən xidmətlərin göstərilməsi istisna olmaqla) qızıl, ondan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatlarının, habelə almazın (emal olunmuş, çeşidlənmiş, çərçivəyə salınmış və bərkidilmiş və emal olunmamış, çeşidlənməmiş, çərçivəyə salınmamış və bərkidilməmiş almaz) satışını həyata keçirən, xəz-dəri məmulatlarının satışını həyata keçirən, bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər istisna olmaqla, lisenziya tələb olunan fəaliyyət növü ilə məşğul olan, lakin sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan şəxslərin araşdırılması;

8.9.7.15. Vergi ödəyicisində vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilən mal qalığı ilə alınmış (idxal edilmiş) mallar və baza məlumatlarına əsasən təqdim edilmiş (ixrac edilmiş) malların və hesabat dövrünün sonuna olan mal qalığı barədə məlumatların araşdırılaraq hesabat dövrü üzrə bəyannamə məlumatlarının düzgün göstərib-göstərilməməsi hallarının araşdırılması;

8.9.7.16. İnvestisiya təşviqi sənədi ləğv edilmiş vergi ödəyicilərinin təşviq sənədinin ləğv edildiyi hesabat dövrü üzrə güzəşt tətbiq edilmiş vergilərinin bərpa edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.9.7.17. Pərakəndə satış qaydasında malların satışının həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyəti və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri tərəfindən büdcəyə ödənilməli olan verginin məbləği 2019-cu il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan ödənişlərin ümumi hasilatdakı xüsusi çəkisinə uyğun müəyyən edilən verginin 25 faizinin vergi ödəyicisi tərəfindən azaldılmış vergi məbləği ilə uzlaşdırılması;

8.9.7.18. vergi ödəyiciləri tərəfindən satılmış mallara (görülmüş işlərə, göstərilmiş xidmətlərə) görə daxil olan pul vəsaitlərinin dəqiqliklə müəyyən edilməsi və daxil olmuş pul vəsaitlərinə görə kameral vergi yoxlamasının aparılması;

8.9.7.19. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.9.7.19.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.9.7.19.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.9.7.19.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.9.7.19.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.9.7.19.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.9.7.19.6. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

8.9.7.19.7. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

8.9.7.19.8. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.9.7.19.9. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.10. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi

8.10.1. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (özünə məxsus və ya cəlb edilən vəsait hesabına əhalinin fərdi (şəxsi) ehtiyaclarını ödəmək və ya kommersiya məqsədləri üçün öz gücü ilə və ya müvafiq ixtisaslı peşəkar sifarişçi və ya podratçı cəlb etməklə bina tikdirən, habelə bu tikintinin və ya başa çatmış obyektin mülkiyyətçisi olan hüquqi və ya fiziki şəxslər) sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdir.

8.10.2. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün, dövlətə ayrılan hissə istisna olmaqla, tikilən binanın yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri, o cümlədən təqdim edilmək üçün ayrıca tikilən fərdi, şəxsi yaşayış və bağ evlərinin sahələri vergitutma obyektidir. Tikilən binanın hər mərtəbəsinin ümumi sahəsi vergitutma obyektidir.

8.10.3. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər hər bir tikinti sahəsi üçün sadələşdirilmiş vergini Vergi Məcəlləsinin 220.8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada tikinti-quraşdırma işlərinin başlandığı rübdə hesablayır və həmin rübdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq Vergilər Nazirliyinin müəyyən etdiyi forma üzrə vergi orqanına bəyannamə təqdim edirlər.

8.10.4. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.10.4.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, vergi ödəyicisinin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.10.4.2. “Verginin hesablanması” bölməsində tikintinin aparıldığı zona üzrə binanın ümumi sahəsi və müvafiq vergi məbləği əks etdirilir;

8.10.4.3. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin tikilən obyekt barədə məlumatları əks etdirən əlavəsi mövcuddur.

8.10.5. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.10.5.1. Tikinti aparılması məqsədi ilə ayrılmış torpaq sahələri barədə daxil olan məlumatlarla bəyannamə göstəricilərinin təhlili;

8.10.5.2. Bina tikintisi ilə əlaqədar hesablanmış verginin müvafiq qanunvericiliklə təsdiq edilmiş normalara (ərazi üzrə əmsallara) uyğun olub olmamasının araşdırılması;

8.10.5.3. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.10.5.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.10.5.4.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

8.10.5.4.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.10.5.4.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.10.5.4.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.10.5.4.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.10.5.4.6. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.10.5.4.7. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.11. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi:

8.11.1. Muzdla işləyən fiziki şəxslərə ödəmələr verən hüquqi şəxslər, sahibkarlar və xüsusi notariuslar ödəmə mənbəyində vergini tutmağa və aşağıdakı tarixlərdə bəyannaməni vergi orqanına verməyə borcludurlar:

8.11.1.1. Vergi Məcəlləsinin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə uyğun olaraq ödəmə mənbəyində vergi tutan ƏDV ödəyiciləri və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri hesabat ilindən sonrakı ilin yanvar ayının 31-dən gec olmayaraq;

8.11.1.2. ƏDV ödəyiciləri və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri istisna olmaqla, Vergi Məcəlləsinin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə uyğun olaraq ödəmə mənbəyində vergi tutan digər vergi ödəyiciləri rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq.

8.11.2. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.11.2.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.11.2.2. “Verginin hesablanması” bölməsi aşağıdakı 3 hissədən ibarətdir:

8.11.2.2.1. “Hissə 1” - Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan, dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə, Vergi Məcəlləsinin 101.1-1-ci maddəsinə əsasən neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan, qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyiciləri üzrə işçilərin sayı, gəlirin məbləği, vergiyə cəlb olunan gəlirin məbləği və vergi məbləği öz əksini tapır;

8.11.2.2.2. “Hissə 2”- Muzdlu işlə əlaqədar hesablamaların ay təsnifatı üzrə göstəricilərini əks etdirir;

8.11.2.2.3. “Hissə 3”- Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında DSMF-nin qurumları tərəfindən digər işəgötürənlərin işçilərinə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə ödənilən müavinətlər və digər ictimai təşkilatlar tərəfindən tabeliklərində olduğu qurumların işçilərinə ödənilən mükafatlar üzrə hesablamalar əks etdirir;

8.11.2.3. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 3 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.11.2.3.1. “Əlavə 1” – 2 hissədən ibarətdir:

8.11.2.3.1.1. “Hissə 1” muzdla çalışan xarici fiziki şəxslər barədə məlumatları əks etdirir;

8.11.2.3.1.2. “Hissə 2” muzdla çalışan xarici fiziki şəxslərin gəlirləri barədə məlumatı əks etdirir;

8.11.2.3.2. “Əlavə 2”- İllik bəyannamə təqdim olunarkən tərtib edilir və aylar üzrə işçi sayı, gəlir məbləği və vergi məbləği barədə məlumatları əks etdirir;

8.11.2.3.3. “Əlavə 3”- Güzəşt və azadolmalar barədə məlumatlar əks etdirilir.

8.11.3. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində vergi tutulan şəxslər üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.11.3.1. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

8.11.3.2. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və vergi məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

8.11.3.3. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

8.11.3.4. Müvafiq dövlət orqanlardan alınmış məlumatlara əsasən vergi ödəyiciləri tərəfindən əldə edilmiş fərqlənmə nişanlarının sayı ilə təqdim olunan bəyannamələrdə qeyd edilmiş işçi saylarının müqayisəsi;

8.11.3.5. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.11.3.6. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.11.3.7. Dövriyyəsi olub işçi sayı və əmək haqqı məbləğinin olub olmamasının araşdırılması;

8.11.3.8. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.11.3.9. İşəgötürən tərəfindən işçiyə (təhtəlhesab şəxsə) verilmiş təhtəlhesab vəsait müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada geri qaytarılmayan məbləğin işçinin vergitutulan gəlirinə aid edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.11.3.10. Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilən meyarlara uyğun olub-olmaması araşdırılması;

8.11.3.11. İşəgötürən tərəfindən 3 ildən artıq müddətə bağlanılmış müqaviləyə əsasən bank hesabları vasitəsilə ödənilmiş həyatın yığım sığortası üzrə sığortaolunanın vergiyə cəlb olunan gəlirlərinin 50 faizindən çox olan hissəsinin vergiyə cəlb edilib-edilməməsi hallarının araşdırılması;

8.11.3.12. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.11.3.12.1. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.11.3.12.2. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

8.11.3.12.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.11.3.12.4. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

8.11.3.12.5. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

8.11.3.12.6. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.11.3.12.7. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.12. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi

8.12.1. Aşağıdakı şəxslər (vergi agentləri) ödəmə mənbəyində vergini tutmağa və ödəmə mənbəyində tutulan vergilər barədə rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq bəyannaməni vergi orqanına verməyə borcludurlar:

8.12.1.1. Dövlət sosial təminat sistemi vasitəsilə ödənilən pensiyalar istisna edilməklə, digər şəxslərə pensiya ödəyən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar;

8.12.1.2. Hüquqi və fiziki şəxslərə dividend ödəyən rezident hüquqi şəxslər;

8.12.1.3. Hüquqi və fiziki şəxslərə faizlər ödəyən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar;

8.12.1.4. Vergi Məcəlləsinin 124-cü, 125-ci və ya 126-cı maddələrində nəzərdə tutulan ödəmələr verən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar;

8.12.1.5. Vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçota alınmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) görə həmin fiziki şəxslərə haqq ödəyən hüquqi şəxslər və ya fərdi sahibkarlar;

8.12.1.6. Vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərə “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 3.5-ci maddəsində göstərilən malların təqdim edilməsinə görə (Vergi Məcəlləsi ilə vergidən azad olunan gəlirlər istisna olmaqla) ödəmələr verən hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar;

8.12.1.7. Həyatın yığım sığortası və pensiya sığortası üzrə müqavilənin qüvvəyə mindiyi andan etibarən 3 il müddətdən əvvəl xitam verildikdə, sığortalıya sığorta haqları və ya sığorta haqları ilə sığorta ödənişləri arasındakı fərqi ödəyən sığortaçılar.

8.12.2. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.12.2.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.12.2.2. “Verginin hesablanması” bölməsində müvafiq olaraq hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə ödənilmiş məbləğlər və ödəmə mənbəyində tutulmuş vergi məbləği, habelə müvafiq güzəştlər və azadolmalar əks etdirilir;

8.12.2.3. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.12.2.3.1. “Əlavə 1” – Azərbaycan Respublikasının rezidentlərindən ödəmə mənbəyində tutulan vergilərin hesablanmasını əks etdirir;

8.12.2.3.2. “Əlavə 2” – Qeyri-rezident hüquqi şəxslər üzrə ödəmə mənbəyində tutulan vergilərin hesablanmasını əks etdirən 1-ci bölmədən və qeyri-rezident fiziki şəxslər üzrə ödəmə mənbəyində tutulan vergilərin hesablanmasını əks etdirən 2-ci bölmədən ibarətdir.

8.12.3. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.12.3.1. Təsərrüfat subyektinin icarə müqaviləsi əsasında istifadə edilməsi hallarının araşdırılması;

8.12.3.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.12.3.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsi ilə müqayisəsi (dividendin ödənilməsi halları), həmçinin, hüquqi şəxs ləğv edilərkən bölüşdürülməmiş mənfəət hesabına formalaşan əmlakın bölüşdürülməsi və səhmlərin (payların) artan nominal dəyəri həddində geri alınması hallarının araşdırılması;

8.12.3.4. Qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyinin xalis mənfəətindən ödəmə mənbəyində verginin tutulması hallarının araşdırılması;

8.12.3.5. ƏDV bəyannaməsinin tərkibində əks etdirilmiş qeyri-rezidentin əməliyyatları üzrə və qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi üzrə ƏDV hesablanmış məbləğlərin Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində əks etdirilməsinin araşdırılması;

8.12.3.6. Vergi Məcəlləsinin 128-ci maddəsində nəzərdə tutulan ödənişlər (alınmış borclar üzrə qaytarılan borcun əsas məbləği (faizlər nəzərə alınmadan) və rezident banklar tərəfindən açılan müxbir hesablara ödənişlər istisna olmaqla) ;

8.12.3.7. Vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərin “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 3.5-ci maddəsində göstərilən malların təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərindən xərclər çıxılmadan 2 faiz ödəmə mənbəyində vergi tutan vergi ödəyicilərinin aldığı malların fəaliyyəti ilə bağlı olub-olmaması hallarının araşdırılması;

8.12.3.8. Təqdim edilmiş “Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi” üzrə Vergi Məcəlləsinin 102.1.22-1-ci, 106.10-cu və 219.11-ci maddələri ilə güzəştdən istifadə etmiş şəxslərin qanunla müəyyən olunmuş qaydada gəlirlərin və xərclərin uçotunu aparıb-aparmaması hallarının araşdırılması;

8.12.9. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.12.3.9.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.12.3.9.2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar (dövriyyə məlumatları ilə yanaşı Vergi Məcəlləsinin 125.1.9-cu maddəsinə əsasən güzəştli vergi tutulan ölkələrdə təsis edilmiş (qeydiyyatdan keçmiş) şəxslərə, o cümlədən digər ölkələrdə olan filial və ya nümayəndəliklərinə, habelə güzəştli vergi tutulan ölkələrdə olan bank hesablarına rezidentlərin və qeyri-rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəlikləri tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə edilən ödənişlər üzrə təhlillərin aparılması);

8.12.3.9.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.12.3.9.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.12.3.9.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.13. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi:

8.13.1. Vergi Məcəlləsinin 169.1-ci maddəsi tətbiq edildikdə, vergi agenti qeyri-rezidentə ödənməli olan məbləğə ƏDV hesablamalı və ödəməlidir. Verginin məbləği bu Məcəllənin 173.1-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq vergi dərəcəsinin qeyri-rezidentə ödənməli olan məbləğə (ƏDV nəzərə alınmadan) tətbiq edilməsi yolu ilə müəyyənləşdirilir.

8.13.2. Vergi agenti ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçməmişdirsə, o, hesablanan vergini Vergi Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə uyğun olaraq qeyri-rezidentə ödəmə verildikdən sonra 7 gün ərzində ödəməyə və növbəti ayın 20-dək Vergilər Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilmiş formada ƏDV bəyannaməsi verməyə borcludur. Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq vergi agentinin qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV-nin hesablanması üzrə əməliyyatları vergi agentinin ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmasına görə müəyyənləşdirilən vergi tutulan əməliyyatlarına aid edilmir. Vergi agenti qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV-ni hesablayaraq büdcəyə ödədikdə, ödəniş sənədlərində vergini qeyri-rezidentdə ödədiyi məbləğdən hesabladığı barədə müvafiq qeyd aparmalıdır.

8.13.3. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.13.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.13.3.2. “Verginin hesablanması” bölməsində müvafiq olaraq hesabat dövrü ərzində qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlər və ƏDV məbləği əks etdirilir;

8.13.3.3. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisi bəyannaməsinin qeyri-rezidentdən alınmış iş və xidmətlər barədə məlumatları əks etdirən əlavəsi mövcuddur.

8.13.4. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.13.4.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.13.4.2. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlərlə Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış ƏDV bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.13.4.3. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.13.4.3.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.13.4.3.2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.13.4.3.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

8.13.4.3.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.13.4.3.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.14. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsi

8.14.1. Xüsusi notarius tərəfindən bir ay ərzində aparılan notariat hərəkətlərinə, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərə görə alınan haqlar (xərclər nəzərə alınmadan) vergitutma obyektidir.

8.14.2. Xüsusi notariuslar vergitutma obyektindən 10 faiz dərəcə ilə vergi ödəyirlər.

8.14.3. Xüsusi notariuslar hər rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına bəyannamə verməlidirlər.

8.14.4. Xüsusi notariuslar 10 faiz dərəcə ilə hesablanmış vergini növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq cari vergi ödəmələri şəklində dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər.

8.14.5. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.14.5.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.14.5.2. “Verginin hesablanması” bölməsində aylıq və rüb üzrə aparılmış notariat hərəkətlərinin, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərin sayı və onlara görə alınan haqların (xərclər nəzərə alınmadan) dəyəri və hesablanmış vergi məbləği əks olunur;

8.14.5.3. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.14.5.3.1. Əlavə 1 – vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumatlar öz əksini tapır;

8.14.5.3.2. Əlavə 2 - əmlakın, o cümlədən torpaq sahəsinin icarəyə (kirayəyə, istifadəyə) verilməsi barədə məlumat öz əksini tapır.

8.14.6. Xüsusi notariusun gəlir vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.14.6.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.14.6.2. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.14.6.2.1. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.14.6.2.2. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.15. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət bəyannaməsi

8.15.1. Hasilatın Pay Bölgüsü Haqqında Sazişlərə əsasən hər təqvim ili üçün hər bir Podratçı tərəf mənfəət vergisi haqqında bəyannaməsini sonrakı təqvim ilinin 15 martından və ya 15 apreldən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edir.

8.15.2. Mənfəət vergisi üzrə ilkin bəyannamə təqdim edildiyi halda, podratçı tərəf hər Hasilatın Pay Bölgüsü Haqqında Sazişdə nəzərdə tutulmuş dövrədək mənfəət vergisi üzrə yekun bəyannamə təqdim etmək hüququna malikdir.

8.15.3. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.15.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.15.3.2. “Verginin hesablanması” bölməsi 4 hissədən ibarətdir:

8.15.3.2.1. “Gəlirlər” hissəsində hesabat dövrü ərzində əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir;

8.15.3.2.2. “Xərclər” hissəsində hesabat dövrü ərzində gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır;

8.15.3.2.3. “Hesabat dövründə iştirak paylarının satış məlumatları” hissəsində sazişdə olan iştirak paylarının satılması, yaxud daimi hüquq və öhdəliklərin verilməsindən əldə olunan gəlir və zərər əks etdirilir;

8.15.3.2.4. “Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması” hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir.

8.15.4. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət vergisinin ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

8.15.4.1. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş ümumi xərc məbləği ilə bəyannamənin “Xərclər” əlavəsinin məbləği ilə uzlaşdırılması;

8.15.4.2. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş amortizasiya xərcləri ilə bəyannamənin “Amortizasiya xərclərinin xülasəsi” əlavənin məbləği ilə uzlaşdırılması;

8.15.4.3. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə (hesablanmış amortizasiya məbləği üzrə çıxılmalar nəzərə alınmaqla) yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

8.15.4.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar Əməliyyat şirkəti tərəfindən çəkilmiş xərclərin Sazişdə iştirak paylarına uyğun olaraq Podratçı tərəflərə ötürülməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

8.15.4.5. Təshih edilmiş mənfəət vergisi məbləğinin müvafiq Sazişlərin vergi dərəcələrinə uyğun olaraq hesablanmasının düzgünlüyünün yoxlanılması;

8.15.4.6. Alınmış kreditlərin Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda yaradılmış bank və ya digər maliyyə qurumları tərəfindən podratçı tərəfə verilməsinin araşdırılması;

8.15.4.7. Alınmış kredit üzrə ödənilmiş faizlərin “Xarici subpodratçıların ödəmə mənbəyində tutulan vergi” bəyannaməsində vergi məbləğinin tutulmasının araşdırılması;

8.15.4.8. İştirak paylarının satışı nəticəsində əsas vəsaitlərin ötürülməsi zamanı həmin əsas fondlara amortizasiya hesablanmasının bəyannamənin “Amortizasiya hesablanması” əlavəsi ilə düzgünlüyünün yoxlanılması.

 

8.16. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi

8.16.1. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi Azərbaycan Respublikasında Karbohidrogen Fəaliyyəti ilə bağlı Mallar, İşlər yaxud Xidmətlərin təqdim edilməsi üçün Podratçı Tərəf və ya Əməliyyat Şirkəti ilə və ya Subpodratçılar ilə birbaşa və ya vasitəli müqavilə bağlayan Xarici Subpodratçılara şamil edilir.

8.16.2. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsini verməli olan şəxslər rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq bəyannaməni vergi orqanına təqdim etməlidirlər.

8.16.3. Xarici subpodratçılara həyata keçirilən ödənişlərdən hesablanmış vergilər bu ödənişləri həyata keçirən şəxs tərəfindən tutulmalıdır.

8.16.4. Bu cür tutulmuş vergi məbləğləri Dövlət Büdcəsinə Xarici Subpodratçıya ödəmənin verildiyi ayın sonundan başlayaraq otuz gün ərzində ödənilməlidir.

8.16.5. Müvafiq hesabatda əks olunmuş lakin gecikmə ilə ödənilmiş vergi məbləği Azərbaycan Respublikası Dövlət Büdcəsinə ödəməyə məsuliyyət daşıyan şəxsə verginin ödənilməli olduğu ən son tarixdən mövcud olan Libor və əlavə olaraq dörd faiz dərəcədə faizlər hesablanmalıdır.

8.16.6. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.16.6.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.16.6.2. “Xarici subpodratçının ödəmə mənbəyində tutulan vergilərinin hesablanması” bölməsində müvafiq saziş üzrə xarici subpodratçılara ödənilmiş məbləğlər və vergi məbləği əks olunur.

8.16.7. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunmuş bəyannamələr AVİS tərəfindən hər bir saziş üzrə müəyyən edilmiş vergi dərəcəsinə uyğun olaraq elektron qaydada uyğunsuzluqdan keçirilir.

 

8.17. Uduşlardan (mükafatlardan) əldə edilən gəlirdən ödəmə mənbəyində tutulan verginin bəyannaməsi

8.17.1. İdman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəklində uduşlar (mükafatlar) əldə edən şəxsə uduşlardan (mükafatlardan) iştirakla bağlı ödənilən pul vəsaiti (pul qoyuluşu) çıxılmaqla qalan məbləğdən ödəmələr verən rezident hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar tərəfindən, həmin gəlirlər Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident şəxslər tərəfindən ödənildikdə isə bu gəliri əldə edən şəxsin bank hesabının olduğu yerli bank, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru tərəfindən təqdim еdilir.

8.17.2. Maliyyə bazarlarına nəzarət orqanında qeydiyyatdan keçmiş lotereyalardan pul şəklində əldə edilən uduşların 10 manatadək olan hissəsi gəlir vergisindən azaddır.

8.17.3. Bu Qaydaların 8.17.1-ci yarımbəndində göstərilən şəxslər vergini hesablamağa və hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq hesablanmış vergini dövlət büdcəsinə köçürməyə və Vergilər Nazirliyinin müəyyən etdiyi forma üzrə bəyannaməni vergi orqanına verməyə borcludurlar.

8.17.4. Uduşlardan (mükafatlardan) əldə edilən gəlirdən ödəmə mənbəyində tutulan verginin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.17.4.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.17.4.2. “Verginin hesablanması” bölməsində ay üzrə idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəkilində uduşlardan (mükafatladan) əldə edilmiş gəlirləri və güzəşt və azadolmaların məbləği əks olunur.

8.17.5. Uduşlardan (mükafatlardan) əldə edilən gəlirdən ödəmə mənbəyində tutulan verginin bəyannaməsi üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral yoxlamalar aparılır:

8.17.5.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.17.5.2. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.17.5.3. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.18. Pul vəsaitlərinin nağd çıxarılmasına görə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi

8.18.1. Hüquqi şəxslərə və fərdi sahibkarlara bank hesablarındakı pul vəsaitlərinin nağd qaydada verilməsini həyata keçirən yerli banklar, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru ödəmə mənbəyində vergini tutmağa borcludurlar.

8.18.2. Pul vəsaitlərinin nağd çıxarılmasına görə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi Vergi Məcəlləsinin 150.1.12-ci və 220.12-ci maddələrinə əsasən hüquqi şəxslərə və fərdi sahibkarlara bank hesablarındakı pul vəsaitlərinin nağd qaydada verilməsini həyata keçirən yerli banklar, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru tərəfindən tərtib edilərək hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına təqdim edilir.

8.18.3. Pul vəsaitlərinin nağd çıxarılmasına görə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.18.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində VÖEN-i, Vergi ödəyicisinin tam adı, telefon nömrəsi (stasionar, mobil), əsas fəaliyyət növünün kodu, təqdim olunmuş əlavələrin sayı, bəyannamənin növü, vergi dövrü, vergi orqanı, vergi dövrü barədə məlumatlar əks olunur;

8.18.3.2. “Verginin hesablanması” bölməsində hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar tərəfindən nağd qaydada bank hesablarından çıxarılan pul vəsaitlərinin məbləği əks olunur;

8.18.3.3. Pul vəsaitlərinin nağd çıxarılmasına görə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsinin əlavəsi vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat və bank hesablarından nağd qaydada çıxarılmış pul vəsaitlərinin məbləği barədə məlumat bölmələrindən ibarətdir.

8.18.4. Pul vəsaitlərinin nağd çıxarılmasına görə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral yoxlamalar aparılır:

8.18.4.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.18.4.2. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.18.4.3. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.19. Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi

8.19.1. Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri Vergi Məcəlləsinin 150.1.9-cu, 150.1.13-cü, 220.8-ci və 220.8-1-ci maddələrinə əsasən torpaq, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi üzrə müqavilələri təsdiq edən notariuslar və ya ixtisaslaşdırılmış hərrac təşkilatlarıdır.

8.19.2. Aşağıdakı əməliyyatlar istisna olmaqla, ixtisaslaşdırılmış hərrac təşkilatları tərəfindən açıq hərrac qaydasında yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin, habelə torpaq sahələrinin təqdim edilməsi Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada vergiyə cəlb olunur:

8.19.2.1. Vergi borcunun ödənilməsi ilə bağlı siyahıya alınmış əmlak;

8.19.2.2. “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş qaydada iflas prosesi çərçivəsində təqdim edilən aktivlər;

8.19.2.3. Ödəmə qabiliyyətini itirmiş bankların rezolyusiyası və sağlamlaşdırma tədbirləri çərçivəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada təqdim olunan qeyri-işlək (toksik) aktivlər;

8.19.2.4. Qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada üzərinə tələb yönəldilən dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi, habelə bələdiyyə əmlakı üzərində mülkiyyət və icarə hüquqlarının özgəninkiləşdirilməsi.

8.19.3. Aşağıdakı əməliyyatlar istisna olmaqla, notarius tərəfindən torpaq, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi müqavilələrinin təsdiqi Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada vergiyə cəlb olunur:

8.19.3.1. fiziki şəxsin azı 5 (beş) il ərzində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olduğu yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi;

8.19.3.2. Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.2-ci, 102.1.18-ci, 106.1.16-cı, 144.1.1-ci və 144.1.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda təqdim edilmə;

8.19.3.3. Vergi Məcəlləsinin 221.5-ci maddəsinə uyğun olaraq sadələşdirilmiş vergi hesablanmış tikinti sahələrinin həmin bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxs tərəfindən təqdim edilməsi.

8.19.4. “Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi” hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilməlidir.

8.19.5. “Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi” Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.19.5.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, vergi ödəyicisinin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur;

8.19.5.2. “Verginin hesablanması bölməsi” aşağıdakı 4 hissədən ibarətdir:

8.19.5.2.1. “Hissə 1” – “Yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsindən verginin hesablanması” hissəsində Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən müəyyən edilmiş daşınmaz əmlakın yerləşdiyi zonalara, respublikanın digər şəhər, rayon, qəsəbə və kəndlərinə müvafiq olaraq “Yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin ümumi sahəsi, vergidən azad olunan sahə və “Verginin məbləği” barədə məlumatlar əks olunur;

8.19.5.2.2. “Hissə 2”- Vergi Məcəllənin 206.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş torpaq sahələrinin təqdim edilməsindən verginin hesablanması barədə məlumatlar əks olunur;

8.19.5.2.3. “Hissə 3” - “Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrinin təqdim edilməsindən verginin hesablanması barədə məlumatlar əks olunur;

8.19.5.2.4. “Hissə 4” – Torpaq, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsindən hesablanan yekun vergi məbləğləri barədə məlumatlar öz əksini tapır;

8.19.5.3. Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 6 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.19.5.3.1. “Əlavə 1” - Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və təqdim edilmiş yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.5.3.2. “Əlavə 2”- Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və təqdim edilmiş yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri üzrə azadolmalar barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.5.3.3 “Əlavə 3”- Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və sənaye, tikinti, nəqliyyat, rabitə, ticarət-məişət xidməti və digər xüsusi təyinatlı torpaqların, yaşayış fondlarının, həyətyanı sahələrin torpaqlarının və vətəndaşların bağ sahələrinin tutduğu torpaq sahələrinin təqdim edilməsi barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.5.3.4 “Əlavə 4”- Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrinin təqdim edilməsi barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.5.3.5 “Əlavə 5”- Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və Sənaye, tikinti, nəqliyyat, rabitə, ticarət-məişət xidməti və digər xüsusi təyinatlı torpaqların, yaşayış fondlarının, həyətyanı sahələrin torpaqlarının və vətəndaşların bağ sahələrinin tutduğu torpaq sahələri üzrə azadolmalar barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.5.3.6 “Əlavə 6”- Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrinin təqdim edilməsi üzrə azadolmalar barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.19.6. “Daşınmaz əmlak təqdim edən şəxslərdən ödəmə mənbəyində tutulan sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi” üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral yoxlamalar aparılır:

8.19.6.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.19.6.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı ixtisaslaşdırılmış hərrac təşkilatlarının apardıqları əməliyyatları barədə məlumatlar;

8.19.6.3. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.19.6.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

8.19.6.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.20. Məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə hesabatlar və arayışlar

8.20.1. Hesabatlar “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10-cu maddəsinə və “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6-cı maddəsinə müvafiq olaraq sığortaedən tərəfindən təqdim edilir.

8.20.2. Hesabatlar hər rüb üzrə rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir.

8.20.3. Sığortaedən hesabat dövründə fəaliyyət göstərmədiyi halda vergi orqanına hesabat əvəzinə hesabatın təqdim edilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətdən gec olmayaraq fəaliyyətin olmaması barədə arayış təqdim edir.

80.20.4. Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödənişləri muzdlu işdən əldə edilən gəlirlərdən və muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən əldə edilən gəlirlərdən ibarət olmaqla 2 hissəyə ayrılır və həmin gəlirlər üzrə sığorta haqqı “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 14-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş dərəcələrlə ödənilir.

8.20.5. Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə rüblük hesabat 2 bölmədən ibarətdir:

8.20.5.1. “Sığortaedən haqqında məlumatlar” bölməsində sığortaedənin adı və VÖEN-i, DSMF-dəki sığortaedənin uçot nömrəsi (SUN), Sosial sığorta nömrəsi (SSN), məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üçün fəaliyyət növünün kodu, hesabatın statusu, dövrü və digər məlumatlar əks olunur;

8.20.5.2. “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə məlumat” bölməsində hesabat dövrünün əvvəlinə borc, işçilərin sayı, əmək haqqı və gəlirlər, hesablanmış və ödənilmiş sığorta haqları, DSMF-dən alınmış məlumatlar, hesabat dövründə qanunvericiliklə silinmiş borc, hesabat dövrünün sonuna borc, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə bölüşdürüləcək borc, mülkiyyətində kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahəsi olan şəxslər və ya ailə kəndli təsərrüfatı haqqında məlumat və digər məlumatlar əks olunur.

8.20.6. İşsizlikdən sığorta haqqı üzrə rüblük hesabat 3 bölmədən ibarətdir:

8.20.6.1. “Sığortaedən haqqında məlumatlar” bölməsində sığortaedənin adı və VÖEN-i, DSMF-dəki uçot nömrəsi (SUN), hesabatın statusu, dövrü və digər məlumatlar əks olunur;

8.20.6.2. “İşsizlikdən sığorta üzrə məlumat” bölməsində işsizlikdən sığorta haqqında cəlb olunan əməyin ödənişi fondu, hesabat dövrünün əvvəlinə qalıq, hesablanmış, ödənilmiş, geri alınmış, silinmiş və dondurulmuş sığorta haqları və digər məlumatlar əks olunur;

8.20.6.3. “İşsizlikdən sığorta haqqı üzrə bölüşdürüləcək məbləğ və sığortaolunanlar barədə məlumat” bölməsində işsizlikdən sığortaya cəlb olunan gəlirlər, ödənilmiş işsizlikdən sığorta haqqı, işçilərin sayı və digər məlumatlar əks olunur.

8.20.7. Məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqının düzgün hesablanmasına nəzarəti vergi orqanları həyata keçirirlər. Vergi orqanları bu nəzarəti sığortaedənlərin uçotunu aparmaqla, uçot və hesabat məlumatlarını yoxlamaqla və Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş digər formalarda həyata keçirirlər.

8.20.8. Sığortaedənlər tərəfindən təqdim olunmuş hesabatlar AVİS tərəfindən elektron qaydada uyğunsuzluqdan keçirilir.

8.20.9. Məcburi dövlət sosial sığortası və işsizlikdən sığorta üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral yoxlamalar aparılır:

8.20.9.1. Vergi ödəyicisi üzrə muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi üzrə əlavə hesablama aparıldıqda, yaxud işçi sayı, əmək haqqı məbləğləri ilə bağlı mənbəyi bəlli məlumatlar, eləcə də digər bəyannamələr ilə çarpaz təhlillər zamanı kənarlaşma aşkar edildikdə sığortaedənə məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə də sığorta haqları hesablanması;

8.20.9.2. Vergi ödəyicilərinin muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergilər üzrə güzəşt hüququnun əldə edib-etməməsinin araşdırılması məqsədilə onların Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilmiş meyarlara uyğun olaraq neft-qaz, dövlət və qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib-göstərməməsinin araşdırılması;

8.20.9.3. Vergi ödəyicilərinin fəaliyyət xüsusiyyətinə müvafiq olaraq güzəşt hüququ əldə etmək hüququnun olmadığı müəyyən edildiyi təqdirdə vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə hesablamaların aparılması;

8.20.9.4. Dəqiqləşdirilmiş hesabatlar təqdim etməklə hesablanmış sığorta haqlarına azalmalar vermiş sığortaedənlər üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.20.9.5. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş hesabatlar ilə yoxlanılan hesabatlar göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.20.9.6. Dövriyyəsi olub işçi sayı və əmək haqqı məbləği göstərməyən sığortaedənlərin araşdırılması;

8.20.9.7. Hesabata əlavə olunmalı sənədlərin sığortaedən tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

8.20.9.8. Sığortaedənin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə sığorta haqlarına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

8.20.9.8.1. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatların təhlili;

8.20.9.8.2. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatların təhlili;

8.20.9.8.3. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatların təhlili;

8.20.9.8.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatların təhlili;

8.20.9.8.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

8.21. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabat

8.21.1. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabat “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 4.7-ci bəndinə əsasən dövlət rüsumunu tutan şəxslər tərəfindən təqdim edilir.

8.21.2. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabatı hər rüb üzrə rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir.

8.21.3. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabat Vergilər Nazirliyinin təsdiq etdiyi forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

8.21.3.1. “Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumat” bölməsində VÖEN-i, Vergi ödəyicisinin tam adı, telefon nömrəsi (stasionar, mobil), əsas fəaliyyət növünün kodu, təqdim olunmuş əlavələrin sayı, hesabatın növü, vergi orqanı, hesabat dövrü barədə məlumatlar əks olunur;

8.21.3.2. “Dövlət rüsumunun tutulması” bölməsində dövlət rüsumu tutulmalı olan hərəkətlərin adı, hərəkətlərin sayı və dövlət rüsumlarının məbləği, azadolmalar digər məlumatlar əks olunur;

8.21.3.3. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabatın aşağıdakı tərkibdə 4 ədəd əlavəsi mövcuddur:

8.21.3.3.1. “Əlavə 1” - Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və dövlət rüsumunun hesablanması barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.21.3.3.2. “Əlavə 2” - Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və lisenziya almış şəxslər barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.21.3.3.3. “Əlavə 3” - Vergi ödəyicisi haqqında ümumi məlumatları və daşınmaz əmlak və torpaq üzrə sahiblik hüququnun dəyişməsi barədə məlumatları özündə əks etdirir;

8.21.3.3.4 “Əlavə 4” - Dövlət rüsumunu tutan şəxs barədə ümumi məlumatları və əmlakın, o cümlədən torpaq sahəsinin icarəyə (kirayəyə, istifadəyə) verilməsi barədə məlumatları özündə əks etdirir.

8.21.4. Dövlət rüsumunun düzgün hesablanmasına nəzarəti vergi orqanları həyata keçirirlər. Vergi orqanları bu nəzarəti hesabat təqdim edən şəxslərin uçotunu aparmaqla, uçot və hesabat məlumatlarını yoxlamaqla və Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş digər formalarda həyata keçirirlər.

8.21.5. Dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabatlar üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral yoxlamalar aparılır:

8.21.5.1. Hesabat dövrü ərzində dövlət rüsumu üzrə ödənişi olub, dövlət rüsumunun tutulması haqqında hesabatı təqdim etməyən vergi ödəyicilərinin təhlili;

8.21.5.2. Dəqiqləşdirilmiş hesabatlar təqdim etməklə hesablanmış dövlət rüsumlarına azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

8.21.5.3. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş hesabatlar ilə yoxlanılan hesabatlar göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

8.21.5.4. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

 

9. Bəyannamə və ya hesabat təqdim edilmədikdə əlaqəli məlumata əsasən vergilərin və sığorta haqlarının hesablanması

 

9.1. Kameral yoxlama zamanı bəyannamədə və hesabatda vergilərin və ya sığorta haqlarının düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin və ya sığorta haqlarının az və ya artıq göstərilməsi) aşkar edildikdə və (və ya) kameral yoxlama aparmaq üçün vergi bəyannamələri, hesabatlar, sənədlər və məlumatlar üzrlü əsas olmadan təqdim edilmədikdə vergi orqanlarının aşağıdakı əlaqəli məlumatlara əsasən vergiləri və ya sığorta haqlarını hesablamaq hüququ vardır:

9.1.1. vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən əvvəlki hesabat dövrləri üçün təqdim edilmiş bəyannamələr və hesabatlar;

9.1.2. vergi ödəyicisinin gəlirləri, o cümlədən satışdankənar gəlirləri barədə rəsmi məlumatlar;

9.1.3. vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar;

9.1.4. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan maddi və qeyri-maddi əmlak barədə rəsmi məlumatlar;

9.1.5. vergi ödəyicisi tərəfindən istehsal olunmuş və (və ya) təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) fiziki həcmi barədə rəsmi məlumatlar;

9.1.6. vergi ödəyicisinin idxal-ixrac əməliyyatları barədə rəsmi məlumatlar;

9.1.7. vergi ödəyicisinin bank hesablarındakı vəsaitlər, o cümlədən bank hesablarındakı vəsaitlərin hərəkəti barədə alınan rəsmi məlumatlar;

9.1.8. vergi ödəyicisində aparılmış xronometraj müşahidələrin nəticələri;

9.1.9. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

9.2. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən tərəfindən ödənilməli olan verginin və ya sığorta haqqının əlaqəli məlumatlara əsasən müəyyənləşdirilməsi üçün aşağıda göstərilən meyarlar nəzərə alınmaqla vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin fəaliyyətinə analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin vergi orqanında olan məlumatlarından istifadə edilir:

9.2.1. eyni xüsusiyyətli və ya eynicinsli malların istehsalı;

9.2.2. eyni xüsusiyyətli və ya eynicinsli malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi;

9.2.3. fəaliyyət göstərilən ərazi.

9.3. Vergilər və ya sığorta haqları əlaqəli məlumatlar və analoji vergi ödəyicisi və ya sığortaedən barədə məlumatlar əsasında hesablandıqda, verginin və ya sığorta haqqının məbləği vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin müvafiq olaraq gəlirinin, yaxud gəlirdən çıxılan xərclərinin məbləğini analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin həmin hesabat dövründə gəlirində, yaxud gəlirdən çıxılan xərclərində verginin və ya sığorta haqqının xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirilir.

9.4. Vergi ödəyicisi və ya sığortaedən barədə əlaqəli məlumatları əldə etmək mümkün olmadıqda, vergilər və ya sığorta haqları analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicilərinin və ya sığorta haqlarının uçot və hesabat məlumatları əsasında hesablanır.

9.5. Muzdla işləyən fiziki şəxslərin gəlir vergisini əlaqəli məlumata əsasən hesablamaq qeyri-mümkün olduqda və ya fiziki şəxslərin işləməsi rəsmiləşdirilmədikdə, vergi orqanı gəlir vergisinin məbləğini ötən ilin ölkə üzrə orta aylıq əmək haqqı əsasında hesablayır.

9.6. Verginin və ya sığorta haqqının hesablanması üçün vergi ödəyicisi və ya sığortaedən barədə vergi orqanında bir neçə əlaqəli məlumat olduqda, ən yuxarı məbləğdə verginin və ya sığorta haqqının hesablanmasına əsas verən əlaqəli məlumata əsasən vergi və ya sığorta haqqı hesablanır.

9.7. Əlaqəli məlumata əsasən vergi və ya sığorta haqqı hesablanarkən, vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin artıq ödənilmiş vergiləri, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqları, faizləri və maliyyə sanksiyaları nəzərə alınır.

9.8. Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci və ya “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10-cu maddələrinə uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyəti, əmlakının, torpağının və vergi tutulan əməliyyatının, habelə fəaliyyətinin olmaması barədə vergi orqanına arayış təqdim etmiş vergi ödəyicilərinə və ya sığortaedənlərə əlaqəli məlumatlar əsasında vergilər hesablanmır.

9.9. Əlaqəli məlumatlara əsasən hesablanmış vergilərə və ya sığorta haqlarına dair bəyannamələr və ya hesabatlar vergi orqanına təqdim edildikdən sonra, hesablanmış vergilər və ya sığorta haqları bəyannamələr və ya hesabatlar nəzərə alınmaqla yenidən hesablanır.

9.10. Vergi Məcəlləsinin 67.1-ci maddəsində göstərilən hallarda vergi ödəyicisinin gəlirlərini və ya xərclərini müəyyən etmək mümkün olduqda mənfəət (gəlir) vergisi Vergi Məcəlləsinin 83.9-cu maddəsinə əsasən hesablanır.

9.11. Vergi orqanı tərəfindən keçirilən vergi nəzarəti zamanı vergi ödəyicisinin uçot məlumatlarında göstərilən malların faktiki olaraq onun sahibliyində olmadığı aşkar edildikdə vergilər həmin halın aşkar edildiyi hesabat dövrü üzrə, səyyar vergi yoxlaması zamanı isə yoxlama ilə əhatə edilən sonuncu hesabat dövrü üzrə hesablanır.

9.12. Əlaqəli məlumata əsasən verginin hesablanması AVİS-də aşağıdakı menyulardan istifadə edilir:

9.12.1. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun işçisi “Analoji hesablama” ekranınından istifadə edərək ona ünvanlanmış əlaqəli məlumata əsasən vergi və sığorta haqları hesablanacaq ödəyicilərin siyahısını əldə edir;

9.12.2. İşçi siyahıdan analoji hesablama aparılacaq olan vergi ödəyicisini və ya sığortaedəni seçdikdən sonra “Analoji hesabla” düyməsi vasitəsi ilə “Analoji hesablanacaq ödəyicisinin məlumatları” ekranına daxil olur;

9.12.3. Bu ekrandakı imkanlardan istifadə edərək məlumatlara uyğun analoji hesablama aparılır. İşçi bunun üçün analoji hesablamanın səbəbini uyğun xanada göstərir və “Analoji bəyannaməni və ya hesabatı işlə” düyməsi vasitəsi ilə analoji bəyannaməni və ya hesabatı tərtib edir. Tərtib edilmiş bəyannamə və ya hesabat bir daha yoxlanıldıqdan sonra “Qəbul” düyməsi vasitəsi ilə analoji hesablanan vergi və ya sığorta haqqı məbləğini şəxsi hesab vərəqəsinə daxil edilir.

9.13. Analoji hesablama zamanı bu Qaydaların 6 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” avtomatik olaraq hazırlanır. Həmin “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” AVİS proqram təminatı vasitəsilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq uçun göndərilir. Viza qəbul olunmuş “Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə Qərar” vergi orqanının rəhbəri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin elektron kabinetinə və ya kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən poçt ünvanına göndərilir.

 

10. Yekun müddəalar

 

10.1. Bu Qaydaların tələblərinin pozulmasına görə vergi orqanlarının vəzifəli şəxsləri qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada intizam məsuliyyət daşıyırlar.

10.2. Kameral yoxlamaların keçirilməsi zamanı vergi orqanı əməkdaşları tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə və müddətlərə tam olaraq riayət edilməli, vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin fəaliyyətində kənarlaşma aşkar edildikdə qanun pozuntusuna yol verilməsinə tam əmin olmadan, ehtimallara əsasən hesablama aparılmamalı, yoxlama zamanı sual doğuran məqamlar müəyyən edildikdə əlavə araşdırmalar aparılmalı, bütün hesablamalar düzgün və dəqiq olmalıdır.


 

 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

1 nömrəli əlavə

 

BƏYANNAMƏLƏRİN, HESABATLARIN VƏ ARAYIŞLARIN İŞLƏNİLMƏSİNƏ NƏZARƏT FORMASI

 

Vergi orqanının adı: ……………………………………………

 

tarix:……………………………………………                                                                                          dəst №:…………….…/……

 

   vergi növü üzrə bəyannamə: …………………………………                                                                     müfəttiş:………………………

 

Kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən struktur tərəfindən doldurulan hissə
Kameral vergi yoxlamalarını aparan struktur tərəfindən doldurulan hissə

VÖEN və ya SUN

Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı

dövr

poçtla daxil olan bəyan.

(Ö)

vaxtında təqdim edilmiş bəyan.

(Ö)

vaxtı keçmiş bəyan.

(Ö)

əlavə edilmiş

vərəq sayı

işlənmə tarixi

hesablanmışdir

(müfəttişin imzası)

vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin cavabının gözlənilməsi

(müfəttişin imzası)

əlavə tədbirlər üçün səbəb

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CƏMİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kargüzarlıq fəaliyyətini həyata keçirən strukturun rəhbəri ………….

Tarix..../..../...

Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri:..........

Tarix.…/.…/…

Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun müfəttişi:

Tarix…./..../...

Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri:                                                      Tarix…./…./…

 

Qeyd:

 

 


 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

2 nömrəli əlavə

 

 

Kağız formada təqdim edilmiş bəyannamə, hesabat və ya arayışın qəbul edilməsi üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında Bildiriş

 

No:______________                                                                                                Tarixi: ____________________

 

______________________________________________________________      _______________________

             (Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı)                                                            (VÖEN və ya SUN)

 

Ünvanı____________________________________________________________

Telefon_________________

Vergi növü:______________

Vergi dövrü:______________

Bəyannamənin, hesabatın növü:_______

 

Tərəfinizdən ___________ tarixində kağız formada təqdim olunmuş bəyannamə, hesabat və ya arayış aşağıda göstərilən səbəbdən (səbəblərdən) qəbul edilməsi mümkün olmamışdır.

Səbəblər:

1._______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

 

Bununla əlaqədar aşağıdakı zəruri sənədləri (məlumatları) təqdim etməyiniz tələb olunur:

Sənədlər:

1.______________________________________________________________________________________

2.______________________________________________________________________________________

 

Təqdim etdiyiniz bəyannamə, hesabat və arayış üzrə kameral yoxlamanın başa çatdırılması üçün 3 (üç) iş günü ərzində əsaslandırılmış yazılı izahatı və zəruri olan sənədləri (məlumatları) vergi orqanına təqdim etməyiniz tələb olunur. Məktubla əlaqədar yaranacaq suallarla bağlı "Vergi ödəyicilərinə xidmət" strukturlarına müraciət edə bilərsiniz.

 

Bildiririk ki, zəruri olan sənədlər (məlumatlar) bildirişdə göstərilən müddətədək vergi orqanına təqdim edilmədiyi halda Vergi Məcəlləsinin 72.6-cı maddəsinin müddəalarına əsasən vergi orqanının təqdim etdiyiniz həmin bəyannamə, hesabat və arayışı qəbul etməmək hüququ vardır.

 

_______________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: ________  _____________________

Vergi orqanının adı                                                                                             (imza)           (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 


 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

3 nömrəli əlavə

 

Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub

 

No:______________                                                                                                Tarixi: ____________________

______________________________________________________________      ________________________

  (Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı)                                                                         (VÖEN və ya SUN)

 

Ünvanı____________________________________________________________

Telefon_________________

Vergi növü:______________

Vergi dövrü:______________

Bəyannamənin və ya hesabatın növü:_______

 

Tərəfinizdən ___________ tarixində təqdim olunmuş bəyannamədə, hesabatda və ya arayışda aşağıda göstərilən səbəbdən (səbəblərdən) kameral vergi yoxlamasının aparılması mümkün olmamışdır.

Səbəblər:

1._______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

Bununla əlaqədar olaraq kameral vergi yoxlamanın başa çatdırılması üçün aşağıdakı zəruri sənədləri (məlumatları) təqdim etməyiniz tələb olunur:

Sənədlər:

1.______________________________________________________________________________________

2.______________________________________________________________________________________

 

Təqdim etdiyiniz bəyannamə, hesabat və ya arayış üzrə kameral vergi yoxlamasının başa çatdırılması üçün ____ gün ərzində əsaslandırılmış yazılı izahatı və zəruri olan sənədləri (məlumatları) vergi orqanına təqdim etməyiniz tələb olunur. Məktubla əlaqədar yaranacaq suallarla bağlı "Vergi ödəyicilərinə xidmət" strukturlarına müraciət edə bilərsiniz.

 

Bildiririk ki, kameral vergi yoxlamasının başa çatdırılması üçün zəruri olan sənədlər (məlumatlar) məktubda göstərilən müddətədək təqdim edilmədiyi halda Vergi Məcəlləsinin 37-ci, 67-ci və 83-cü maddələrinin müddəalarına əsasən vergi orqanının Sizin vergi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə öhdəliklərinizi yenidən hesablamaq hüququ vardır.

 

________________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: _________  _____________________

 Vergi orqanının adı                                                                                                 (imza)      (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 


 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

4 nömrəli əlavə

 

Bəyannamələrin, hesabatların, arayışların gözləmə faylından götürülməsinin və qaytarılmasının uçotu kitabı

 

Bəyannamələr, hesabatlar, arayışlar götürülərkən aparılan qeydlər

Bəyannamələr, hesabatlar, arayışlar qaytarılarkən aparılan qeydlər

Sıra

№-si

Ayın tarixi

Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin

Bəyannamə, hesabat, arayış və əlavə edilmiş vərəqələrin sayı

Bəyannaməni, hesabatı, arayışı götürən vəzifəli şəxsin

Bəyanaməni, hesabatı, arayışı götürən vəzifəli şəxsin imzası

Ayın tarixi

Bəyannamə, hesabat, arayış və əlavə olunmuş vərəqələrin sayı

Bəyannaməni, hesabatı, arayışı qəbul edən vəzifəli şəxsin imzası

Adı

VÖEN-i və ya SUN-u

soyadı, adı, atasının adı

xidməti vəsiqəsinin seriya və №-si

işlədiyi şöbənin (Vergi İdarəsinin) adı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

5 nömrəli əlavə

 

 

Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı, VÖEN-i və ya SUN-u, ünvanı _______________________

 

Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə

Qərar №______________

 

___________________                                                                                                     ___________________

         (şəhər)                                                                                                                                      (tərtib edildiyi tarix)

 

HESABLANMIŞ VERGİLƏRİN, MƏCBURİ DÖVLƏT SOSIAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQLARININ XÜLASƏSİ

 

Bəyannamə və hesabatın növü: __________________

Bəyannamə və hesabatın dövrü:__________________

 

SIRA

TƏFSİLAT

MƏBLƏĞ,

MANATLA

1

TƏQDİM EDİLMİŞ BƏYANNAMƏ, HESABAT ÜZRƏ SİZİN TƏRƏFİNİZDƏN HESABLANMIŞ VERGİ VƏ YA MƏCBURİ DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQQI

 

1.A

ƏVVƏLKİ KAMERAL YOXLAMA İLƏ MÜƏYYƏN EDİLMİŞ VERGİ VƏ YA MƏCBURİ DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQQI

 

2

VERGİ ORQANI TƏRƏFİNDƏN APARILMIŞ KAMERAL YOXLAMA NƏTİCƏSINDƏ MÜƏYYƏN EDİLMİŞ VERGİ VƏ YA MƏCBURİ DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQQI

 

3

KAMERAL YOXLAMA NƏTİCƏSİNDƏ:

 

3.1

ƏLAVƏ HESABLANMIŞ VERGİ VƏ YA MƏCBURİ DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQQI MƏBLƏĞİ

 

3.2

VERGİNİN AZALDILMIŞ MƏBLƏĞİ VƏ YA MƏCBURİ DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQQININ AZALDILMIŞ MƏBLƏĞİ

 

4

ZƏRƏRİN MƏBLƏĞİ: (ARTMIŞDIR VƏ YA AZALMIŞDIR)

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün, ancaq bir ildən çox olmamaq şərti ilə vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı və ya cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

BƏYANNAMƏDƏ VƏ HESABATDA GÖSTƏRİLƏN MƏBLƏĞƏ DÜZƏLİŞ EDİLMƏSİNİN SƏBƏBİ VƏ MÜVAFİQ

TƏSDİQEDİCİ SƏNƏDLƏR BARƏDƏ MƏLUMAT

 

 

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

 

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Qərardan onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya qərarı göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

___________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: ____________  ______________________

Vergi orqanının adı                                                                                        (imza)             (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 


 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

6 nömrəli əlavə

 

Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı, VÖEN-i və ya SUN-u, ünvanı _______________________

 

Vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının hesablanması barədə

Qərar №______________

 

________________                                                                                                     ______________________

          (şəhər)                                                                                                                                  (tərtib edildiyi tarix)

 

HESABLANMIŞ VERGİLƏRİN, MƏCBURİ DÖVLƏT SOSIAL SIĞORTA VƏ İŞSİZLİKDƏN SIĞORTA HAQLARININ XÜLASƏSİ

 

Bəyannamə və hesabatın növü: __________________

Bəyannamə və hesabatın dövrü:__________________

sıra

Təfsilat

məbləğ,

manatla

1

Bəyannamə və hesabat təqdim edilməməsinə görə əlaqəli məlumata əsasən hesablanmış vergi və ya məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı

 

2

Qərarın hazırlandığı tarixə vergi və ya məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı üzrə öhdəlik

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün, ancaq bir ildən çox olmamaq şərti ilə vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi, məburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı və ya cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi, məburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

SƏBƏBİ

 

Bu hesablama ilə baglı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüquqi aşagıda göstərilir.

 

 

 

Bu hesablama ilə baglı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüququ aşağıda göstərilir.

 

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqlarının qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Qərardan onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya qərarı göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

 

_______________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: _________  _____________________

 Vergi orqanının adı                                                                                            (imza)        (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 


 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

 

7 nömrəli əlavə

 

Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı, VÖEN-i və ya SUN-u, ünvanı _______________________

 

Cari vergilərin hesablanması barədə Bildiriş №______________

 

_______________                                                                                                    _______________________

       (şəhər)                                                                                                                                    (tərtib edildiyi tarix)

 

HESABLANMIŞ VERGİLƏRİNİZİN XÜLASƏSİ

 

Cari hesablanan vergi növü:

Cari hesablamanın dövrü:

Cari hesablamanın ödəmə müddəti:

 

Sıra

Təfsilat

məbləğ, manatla

1

Əvvəlki hesablanmiş vergi məbləği

 

2

Vergi Məcəlləsinin _____ maddəsinə əsasən hesablanmiş cari vergi məbləği

 

3

Bildirişin hazirlandiği tarixə vergi öhdəliyi

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün, ancaq bir ildən çox olmamaq şərti ilə vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi, sığorta haqqı və ya cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizlikdən sığorta haqqı və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

SƏBƏBİ

 

Bu hesablama ilə baglı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüquqi aşagıda göstərilir.

 

 

 

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Bildirişdən onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya bildirişi göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

 

________________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: ________  ______________________

Vergi orqanının adı                                                                                                 (imza)     (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 


 

 

“Bəyannamələrin, hesabatların və arayışların kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar”a

8 nömrəli əlavə

 

Vergi orqanına dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin, məcburi dövlət sosial sığorta və işsizliksən sığorta haqqı üzrə hesabatların təqdim edilməsi barədə

 

Bildiriş

 

No:______________                                                                                           Tarixi: ______________________

___________________________________________________                      __________________________

             (Vergi ödəyicisinin və ya sığortaedənin adı)                                                            (VÖEN və ya SUN)

 

Ünvanı____________________________________________________________

Telefon________________

 

Bəyannamə və hesabatın növü:______________

Bəyannamə və hesabatın dövrü:______________

Bəyannamə və hesabatın tipi:________________

 

Tərəfinizdən ________ tarixində təqdim olunmuş bəyannamənin, hesabatın kameral vergi yoxlaması başa çatdırıldıqdan sonra həmin bəyannamənin, hesabatın əhatə etdiyi dövr üzrə fəaliyyətinizlə bağlı vergi orqanına aşağıdakı əlavə sənədlər və məlumatlar daxil olmuşdur:

1.______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

2.______________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________ və s.

Bununla əlaqədar göstərilən əlavə sənədlər və məlumatlar nəzərə alınmaqla 10 (on) gün ərzində qeyd olunan dövr üzrə dəqiqləşdirilmiş bəyannaməni, hesabatı və ya kənarlaşmaya dair yazılı izahat və zəruri olan sənədləri (məlumatlar) vergi orqanına təqdim etməyiniz tələb olunur.

Bildiririk ki, dəqiqləşdirilmiş bəyannamə, hesabat və ya kənarlaşmaya dair yazılı izahat və zəruri olan sənədlər (məlumatlar) qeyd olunan müddətdə təqdim edilmədikdə, bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün audit strukturuna təqdim olunacaqdır.

Məktubla əlaqədar yaranacaq suallarla bağlı Vergilər Nazirliyi yanında Çağrı Mərkəzi Departamentinə (195-1) və vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərsiniz.

 

 

________________ baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini: ________  _____________________

Vergi orqanının adı                                                                                                (imza)       (soyadı, adı, atasının adı)

 

M.Y.

 

 

 


 

 

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

Əlavə - 2

 

 

Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi

 

Q A Y D A L A R I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Qaydaları” (bundan sonra – Qaydalar) “2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri”nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamının 2.3-cü bəndinin icrası məqsədi ilə hazırlanmışdır.

1.2. Bu Qaydaların hazırlanmasında məqsəd Vergilər Nazirliyinin apardığı vergi siyasətinin strateji məqsədlərinin həyata keçirilməsinə nail olmaq, vergi inzibatçılığını təkmilləşdirmək, mütərəqqi informasiya texnologiyalarının tətbiqi yolu ilə səyyar vergi yoxlamasının səmərəliliyini yüksəltməkdən ibarətdir.

1.3. Bu Qaydalarda istifadə edilən anlayışlar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra – Vergi Məcəlləsi) və onun əsasında qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlar ilə tənzimlənən vergi nəzarəti ilə bağlı münasibətlərin hüdudlarında tətbiq olunur.

1.4. Bu Qaydaların əsasında və ya onun icrası məqsədi ilə qəbul edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin və vergi qanunvericiliyi ilə bağlı digər normativ hüquqi aktların müddəalarına zidd olmamalıdır.

1.5. Elektron audit Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron auditin keçirilməsi” Qaydalarına uyğun olaraq aparılır.

1.6. Yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydə alınmadan aparılan səyyar vergi yoxlamalarının hüquqi nəticəsi yoxdur. Bu cür yoxlamaların gedişində aşkar edilmiş sahibkarlıq fəaliyyətinə dair məcburi tələblər müəyyən edən Azərbaycan Respublikası qanunlarının və onlara uyğun qəbul olunmuş digər normativ hüquqi aktların pozulması faktları ilə bağlı məsuliyyət tədbirləri tətbiq edilə bilməz.

 

2. Əsas anlayışlar

 

2.0. Bu Qaydalarda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.0.1. Avtomatlaşdırılmış Vergi İnformasiya Sistemi (bundan sonra AVİS) – vahid məlumat bazasının və tətbiqi proqram təminatının çalışdığı mərkəzi serverlərdən, istifadəçilərin və vergi ödəyicilərinin mərkəzi serverlərə bağlanaraq işləməsini təmin edən şəbəkə avadanlıqlarından ibarət iri proqram-texniki kompleksi olmaqla mərkəzi bazada toplanmış məlumatları emal edərək müxtəlif hesabatların alınmasına, təhlillərin aparılmasına imkan verən sistemdir;

2.0.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma – səyyar vergi yoxlamasının səmərəli aparılmasını və onun həyata keçirilməsi üçün zəruri olan hərəkətlərin ardıcıllığı.

2.0.3. Seçim metodları – səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə riskə əsaslanan müxtəlif göstəricilərin müqayisəsi yolu ilə və ya digər hədəflərə uyğun olaraq vergi ödəyicilərinin avtomatlaşdırılmış seçimidir;

2.0.4. Maliyyə institutu – bank, depozitar və həyatın yığım sığortası fəaliyyətlərindən birini həyata keçirən hüquqi şəxs, habelə investisiya təşkilatıdır;

2.0.5. Elektron audit - vergi ödəyicisinin elektron formatda saxlanılan mühasibat məlumatlarına xüsusi proqram təminatı vasitəsilə birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanı yaradılmaqla həyata keçirilən vergi yoxlaması;.[4]

 

3. Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları

 

3.0. Bu Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları aşağıdakılardır:

3.0.1. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisi hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər və (və ya) onların səlahiyyətli nümayəndələri;

3.0.2. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi agenti hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər;

3.0.3.Yoxlayıcı;

3.0.4. Ekspertlər, mütəxəssislər, tərcüməçilər və müşahidəçilər.

 

4. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların vəzifələri

 

4.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı vəzifələri vardır:

4.0.1. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının, Vergi Məcəlləsinin, “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 fevral 2011-ci il tarixli 383 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrinin forması və aparılması qaydası haqqında Əsasnamə”nin, digər əlaqəli normativ hüquqi aktların və bu Qaydaların tələblərinə ciddi riayət etmək;

4.0.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanlarının vəzifələrini öz səlahiyyətləri daxilində yerinə yetirmək;

4.0.3. Vergi ödəyicilərinə, onların nümayəndələrinə və vergi münasibətlərinin digər iştirakçılarına diqqət və nəzakətlə yanaşmaq;

4.0.4. Vergi ödəyicilərinin yazılı müraciətlərinə baxmaq, onları cavablandırmaq;

4.0.5. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun təhlillər və ümumiləşdirmələr aparmaq, analitik materiallar hazırlamaq, müvafiq sahə üzrə tədqiqatlar aparmaq və təkliflər vermək.

 

5. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların hüquqları

 

5.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı hüquqları vardır:

5.0.1.Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada səyyar vergi yoxlamaları və operativ vergi nəzarəti tədbirlərini keçirmək;

5.0.2. Vergi ödəyicilərinin maliyyə sənədlərini, mühasibat kitablarını, hesabatları, smetaları, nağd vəsaitləri, qiymətli kağızları və başqa qiymətliləri, bəyannamələri və vergilərin hesablanması və ödənilməsi ilə bağlı olan digər sənədləri, habelə mühasibat uçotu elektron formatda aparıldığı halda elektron səyyar vergi yoxlamaları məqsədləri üçün vergi ödəyicisinin və onun filiallarının elektron daşıyıcılarındakı məlumatlarının verilməsini, həmin məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasını tələb etməklə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlamaq;

5.0.3. Yoxlamaların keçirilməsi zamanı yoxlamaya aid olan məsələlərlə bağlı vergi ödəyicilərindən və ya onların vəzifəli şəxslərindən izahatlar, arayışlar, şifahi və yazılı məlumatlar almaq;

5.0.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq məqsədi ilə onun barəsində məlumatların əldə edilməsi üçün səyyar vergi yoxlamasının ilkin araşdırmasını həyata keçirmək;

5.0.5. Vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarına (ərazilərinə) (yaşayış sahələri istisna olmaqla) qanunvericiliklə müəyyən olunmuş hallarda və qaydada daxil olmaq və baxış keçirmək;

5.0.6. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləri və nümunə kimi əşyaları götürmək, əmlakın və pul vəsaitlərinin, xammal və sərvətlərin inventarizasiyasını aparmaq;

5.0.7. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bazar qiymətləri barədə məlumat bazasından və mənbəyi bəlli digər məlumatlardan istifadə etməklə vergilərin hesablanması üçün tədbirlər görmək;

5.0.8. Vergi qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada əlaqəli məlumatlara əsasən vergitutma obyektlərini müəyyən etmək;

5.0.9. Vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınan və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar almaq;

5.0.10. Qanunla müəyyən edilmiş qaydada vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı vergi ödəyicilərinə maliyyə sanksiyaları və inzibati cərimələr tətbiq etmək və ya cinayət xarakterli materialların aidiyyəti üzrə göndərilməsi üçün təkliflər vermək;

5.0.11. Vergi nəzarətini həyata keçirmək məqsədi ilə mütəxəssislərin, ekspertlərin, tərcüməçilərin və müşahidəçilərin dəvət edilməsi üçün Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görmək;

5.0.12. Vergi ödəyicilərindən vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarının aradan qaldırılmasını tələb etmək;

5.0.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri məlumatların əldə edilməsi məqsədi ilə aidiyyəti üzrə sorğular vermək;

5.0.14. Üçüncü şəxslərdən əldə edilən və ya digər mənbəyi bəlli olan məlumatlar əsasında vergi ödəyicilərinin vergi öhdəliklərinin müəyyən edilməsi məqsədilə onlardan yazılı izahatlar almaq;

5.0.14-1. səyyar vergi yoxlamaları zamanı əsas məqsədi vergi üstünlüyü əldə etmək olan vergidən yayınma sxemi aşkar etdikdə faktiki iqtisadi göstərici əsas götürülməklə vergilərin, fazirlərin, maliyyə sanksiyalarının və inzibati cərimələrin hesablanması üçün tədbirlər görmək;[5]

5.0.15. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.

 

6. Səyyar vergi yoxlamasının formaları və onun təşkili prinsipləri

 

6.1. Səyyar vergi yoxlaması növbəti və növbədənkənar ola bilər.

6.2. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38-ci maddəsinin müddəalarına müvafiq bu Qaydaların 13-cü hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla vergi orqanının qərarına əsasən həyata keçirilir.[6]

6.3. Səyyar vergi yoxlaması yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.

6.4. Növbəti səyyar vergi yoxlaması təqvim ili ərzində bir dəfədən çox olmayaraq keçirilir.[7]

6.5. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda təyin edilir.

6.6. Vergi orqanı tərəfindən yoxlanılmış vergi dövrü üçün səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla qadağandır.

6.7. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən müddətlərə uyğun olaraq həyata keçirilir.

6.8. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərar yalnız yuxarı vergi orqanı və məhkəmə tərəfindən ləğv edilə bilər.

6.9. Səyyar vergi yoxlaması vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektində (obyektində), təsərrüfat subyekti (obyekti) olmadığı halda isə vergi orqanının müəyyən etdiyi yerdə həyata keçirilir.[8]

 

7. Səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilən dövr

 

7.1. Vergi bəyannamələrinin vergi orqanına təqdim edilmə müddəti bitmədiyi halda (“Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında” Qərar (Əlavə 2) çıxarılan tarixədək həmin dövr üzrə müvafiq bəyannamələrin vergi orqanına təqdim edildiyi və vergi ödəyicisinin həmin dövrün yoxlama ilə əhatə olunması barədə müraciəti olduğu hallar istisna olmaqla) həmin dövrün səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilməsi yolverilməzdir.

7.2. Vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, yoxlama ilə vergi ödəyicisinin sonuncu hesabat dövrünədək olan fəaliyyəti əhatə edilməlidir.

7.3. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı vergi növlərinə görə Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən dövr üzrə fəaliyyət dövrlərini əhatə etməlidir:

7.3.1. mənfəət, gəlir, əmlak, yol və torpaq vergiləri üzrə vergi ödəyicisinin son 3 təqvim ilindən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.2. digər vergilər üzrə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi il də daxil olmaqla vergi ödəyicisinin son 3 ildən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.3. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə müvafiq qərarında göstərilən dövr üzrə vergi ödəyicisinin fəaliyyətini.

7.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı yoxlanılan dövrün və yoxlayıcının dəyişdirilməsi zərurəti yarandığı halda vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərara əlavələr (dəyişikliklər) “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə qərara əlavələr (dəyişikliklər) edilməsi haqqında Qərar” ilə (Əlavə 4) edilə bilər.

7.5. Yoxlanılan dövrün dəyişdirilməsi zamanı bu Qaydaların 7.3-cü bəndinin tələblərinə riayət edilməlidir.

7.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarda qeyd edilmiş vergi yoxlamasına əsas verən maddədə dəyişiklik edilə bilər.

7.7. Əlavə dəyər vergisi üzrə yoxlama ilə əhatə olunan dövr müəyyən edilərkən Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsinin tələbləri nərəzə alınmalıdır.

 

8. Müddətlərin müəyyən edilməsi

 

8.1. Bu Qaydalarda müddətlərin müəyyən edilməsi Vergi Məcəlləsi və Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

8.2. Yarım illə hesablanan müddət altı aya, rüblə hesablanan müddət üç aya bərabərdir.

8.3. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən hər hansı müddətin axımı onun hesablanmasını şərtləndirən hüquqi hərəkətin və ya faktiki hadisənin həyata keçirildiyi sonrakı gündən başlanır.

8.4. Bu Qaydalarda nəzərdə tutulan hər hansı müddət qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, həmin müddət onun ardınca gələn ən yaxın növbəti iş gününə keçir.

8.5. Bu Qaydalarda göstərilən hər hansı müddət göstərilən dövrün sonuncu gününün axırında və ya aşağıdakı vaxtlarda qurtarır:

8.5.1. illərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu ilinin müvafiq ayında və günündə;

8.5.2. aylarla hesablanan müddət müddətin sonuncu ayının müvafiq günündə;

8.5.3. həftələrlə hesablanan müddət müddətin sonuncu həftəsinin müvafiq günündə;

8.5.4. günlərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu gününün başa çatması ilə bir vaxtda.

8.6. Əgər müddətin sonuncu günü qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, onun ardınca gələn sonrakı iş günü müddətin qurtardığı gün sayılır.

8.7. Yarım ayla müəyyənləşdirilmiş müddət günlərlə hesablanan müddət kimi qiymətləndirilir və on beş günə bərabər sayılır.

8.8. Əgər müddət bir və ya bir neçə aydan və ayın yarısından ibarətdirsə, on beş gün axırda hesablanmalıdır.

8.9. Müddət uzadıldıqda yeni müddət bitmiş müddətin sonundan, yəni növbəti gündən hesablanır.

8.10. Ayın birinci günü ayın başlanğıcı, on beşinci günü ayın ortası, sonuncu günü isə ayın axırı sayılır.

8.11. Səyyar vergi yoxlaması 30 gündən artıq davam edə bilməz.

8.12. Müstəsna hallarda, yəni səyyar vergi yoxlamasının başa çatdırılması mümkün olmadıqda yuxarı vergi orqanının “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi müddətinin artırılması haqqında Qərar”ına (Əlavə 11) əsasən səyyar vergi yoxlamasının müddəti 90 günə qədər artırıla bilər.

8.13. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə akt yoxlama başa çatdıqdan sonra 3 iş günü müddətində tərtib edilir.

8.14. Aşağıda göstərilən hallarda yuxarı vergi orqanının “Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddətinin uzadılması haqqında Qərar”ına (Əlavə 26) əsasən səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddəti 30 gündən çox olmayan müddətə uzadıla bilər:

8.14.1. Nümunə kimi götürülən əşyaların tədqiqi, səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertizanın keçirilməsi və ya mütəxəssis tərəfindən rəy verilmə üçün müxtəlif bilik sahələrindən istifadə etməklə aparıldıqda;

8.14.2. Səyyar vergi yoxlaması ilə əlaqədar vergi orqanları tərəfindən göndərilən sorğulara cavabların alınma müddətləri cavab göndərən şəxslər tərəfindən pozulduqda.

8.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması müddəti bir qayda olaraq 10 gün müəyyən edilir.

8.16. Müstəsna hallarda (inventarizasiya aparılan obyektlərin müxtəlif ərazilərdə yerləşməsi, iş həcminin çox olması, vergi ödəyicisi inventarizasiyanın nəticələri ilə razılaşmadıqda və s.) inventarizasiyanın müddəti vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdən çox olmayaraq artırıla bilər.

8.17. Səyyar vergi yoxlaması iş günü və vergi ödəyicisinin iş vaxtı ərzində həyata keçirilməlidir.

8.18. Vergi orqanının əsaslandırılmış qərarına əsasən növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması aşağıda göstərilən hallarda və müddətlərdə, lakin 9 aydan çox olmamaqla dayandırılır (təxirə salınır):

8.18.1. Vergi ödəyicisində aparılan səyyar vergi yoxlaması zamanı şəxs vergi orqanında qeydiyyatda olan ünvanlarda olmadıqda və ya şəxsin olduğu yerin müəyyən edilməsi və digər səbəblərdən tapılması mümkün olmadıqda – həmin şəxsin olduğu yer müəyyən olunana qədər;

8.18.2. Səyyar vergi yoxlaması aparılan vergi ödəyicisinin rəhbəri (onu əvəz edən şəxs) və ya fərdi sahibkar müvəqqəti olaraq əmək qabiliyyətini itirdikdə – əmək qabiliyyəti bərpa olunanadək;

8.18.3. Vergi orqanının təşəbbüsü ilə mütəxəssis dəvət edildikdə və ya ekspertiza keçirildikdə – mütəxəssisin və ya ekspertin rəyi yoxlamaya təqdim edilənədək;

8.18.4. Səyyar vergi yoxlamasının obyektiv və dolğun keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlər, o cümlədən vergi orqanının sorğusuna cavab xarici ölkədən alındıqda – xarici ölkədən cavab alınanadək;

8.18.5. Vergi Məcəlləsinin 43.11-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda - məhkəmənin qərarı qanuni qüvvəyə minənədək.

 

9. Yoxlayıcıların müəyyən edilməsi

                 

9.1. Yuxarı vergi orqanının razılığı ilə səyyar vergi yoxlamasına audit strukturunun bir və ya bir neçə əməkdaşı, zəruri hallarda digər struktur vahidlərinin əməkdaşları cəlb edilə bilər.

9.2. Zərurət yarandığı hallarda aidiyyəti strukturun rəhbəri (müavinləri) “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”da adı (adları) qeyd edilməklə səyyar vergi yoxlamasında iştirak edə bilər (bilərlər).[9]

9.3. Maliyyə institutlarında aparılan səyyar vergi yoxlamaları zamanı Vergilər Nazirliyinin beynəlxalq əməkdaşlıq və maliyyə institutlarında vergi monitorinqi sahəsində təşkilati və nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən struktur vahidinin azı 1 nəfər əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir;

9.4. Əvvəlki səyyar vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş yoxlayıcıların həmin yoxlama ilə bağlı hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) şikayət verildiyi və (və ya) vergi ödəyicisi əvvəlki yoxlamanın nəticələri ilə razılaşmadığı hallarda yoxlanılan dövrün yenidən yoxlanması həmin yoxlayıcılar tərəfindən keçirilə bilməz.

9.5. Səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi dövrdə vergi orqanının qərarına əsasən yoxlayıcıların tərkibi genişləndirilə və ya dəyişdirilə bilər.

9.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı transfer qiymətləri tətbiq olunmaqla verginin hesablanması zərurəti yarandıqda Vergilər Nazirliyinin bu sahədə xüsusi biliyə malik olan əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir.

9.7. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsinə cəlb edilən əməkdaş müəyyən olunarkən onun peşəkarlığı, ixtisası, təcrübəsi, bilik və bacarığının yoxlama keçirilən vergi ödəyicisinə və onun fəaliyyət sahəsinə uyğunluğu nəzərə alınır.[10]

 

                                                         10. Vergi ödəyiciləri ilə yazışma

 

10.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanının vergi ödəyicisinə tələbi yazılı şəkildə və ya elektron formada tərtib edilməmiş və verilməmişdirsə (çatdırılmamışdırsa), belə tələblərin heç biri vergi ödəyicisi üçün hüquqi qüvvəyə malik deyildir.

10.2. Vergi orqanının vergi ödəyicisinə yazılı formada göndərdiyi hər hansı bildiriş və ya digər sənəd vergi orqanının rəhbəri (müavini) tərəfindən imzalanmalı və möhürlə təsdiq edilməlidir.

10.3. Sənədlər vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında sənədlərində və ya vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin uçot sənədlərində sonuncu ünvan kimi qeyd olunmuş ünvana zərfin qəbul edildiyinə dair bildiriş yazılan sifarişli məktubla çatdırıldıqda və ya imza edilməklə şəxsən verildikdə, elektron formada tərtib edilmiş sənədlər elektron qutuya daxil olduqda lazımi qaydada vergi ödəyicisinə verilmiş sayılır.

10.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tətbiq edilən və tərtibi zəruri olan digər sənədlər öz məzmununa və mahiyyətinə görə vergi qanunvericiliyinə uyğun olmalı və sənədlərin aid olduğu şəxs aydın şəkildə göstərilməlidir. 10.5. Səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirilməsi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar, tərtib edilən aktlar və protokollar tərtib edildiyi tarixdən sonra 5 (beş) gündən gec olmayaraq bu Qaydaların 10.3-cü bəndində göstərilən qaydada vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.[11]

 

11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ümumi tələblər

 

11.1. Səyyar vergi yoxlamasının səmərəli keçirilməsi üçün müvafiq üsullar müəyyənləşdirilməli, işin həcmi formalaşdırılmalı və müəyyən edilmiş müddətlərdən tam istifadə edilməlidir.

11.2. Vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ətraflı tanış olunmalı və onunla görüşməzdən əvvəl aparılması nəzərdə tutulan işlər təhlil edilməlidir.

11.3. Vergi orqanında vergi ödəyicisi haqqında mövcud məlumatlar toplanmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşməzdən əvvəl planlaşdırılan məsələlər audit strukturunun rəhbəri ilə müzakirə edilməlidir.

11.4. Yoxlayıcı vergi ödəyicisi ilə münasibətdə nəzakətli olmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşə vaxtında gəlməli və bütün işləri vergi ödəyicisinin vaxtına uyğunlaşdırmalıdır.

11.5. Yoxlama yerinə gedən zaman yoxlayıcının geyim forması səliqəli və təmiz olmalıdır.

11.6. Vergi ödəyicisinin fəaliyyətində kənarlaşma aşkar edildikdə qanun pozuntusuna yol verilməsinə tam əmin olmadan bu barədə fikir söylənilməməlidir.

11.7. Müsahibələrə, əraziyə baxış işlərinə əgər bir görüş kifayət etməzsə, digəri təşkil edilməli, müəyyən edilmiş hədəfə nail olmaq məqsədi ilə eyni vaxtda bir mövzu üzərində dayanılmalı və peşəkarlıqla təəssüratlar bildirilməlidir.

11.8. Yoxlayıcı yanlış mənalardan, səhv başa düşülən fikirlərdən və ya münaqişələrdən uzaq olmalıdır.

11.9. Yoxlama zamanı məlumatların və tələb olunan sənədlərin, elektron faylların təqdim edilməsi vergi ödəyicisinin diqqətinə çatdırılmalıdır.

11.10. Yoxlama və yaxud onun yekunu zamanı sual doğuran məqamlar müəyyən edildikdə əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.

11.11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aparılmış bütün hesablamalar düzgün və dəqiq olmalıdır.

11.12. Vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarını özündə əks etdirən sübutlar haqqında ətraflı məlumatlar toplanılmalı və aydın formada səyyar vergi yoxlaması aktında qeyd edilməlidir.

11.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən sənədlər aydın və dərk edilən formada olmalıdır ki, onlardan istifadə edən hər bir şəxs onun məqsədini və nəticələrini müәyyәnlәşdimәk imkanına malik olsun.

11.14. Tərtib edilən sənədlər, elektron fayllar standart formada hazırlanmalı, onların əldə edilməsi, daşınması və saxlanılması asan olmalıdır.

11.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən cədvəllər, siyahılar informasiya texnologiyalarından istifadə edilməklə və həmçinin əl ilə yazılmaqla doldurulur. İnventarizasiya siyahıları mürəkkəblə və ya diyircəkli qələmlə aydın və dəqiq yazılmalı, pozuntulara və qaralamalara yol verilmədən doldurulmalı, sonuncu səhifələrdə doldurulmamış sətirlər xətlənməlidir.

11.16. Xüsusiyyətindən asılı olaraq tərtib edilən hər bir cədvəldə ad, say, sahə, ölçü vahidləri və s. dəqiq göstərilməlidir.

11.17. Sənədlərdə səhvlərin düzəldilməsi zamanı bütün nüsxələrdə düzgün olmayan məlumatların üstündən xətt çəkilməli və onun üstündən düzgün məlumatlar yazılmalı, düzəlişlərin aparıldığı bütün hallarda izahatlar əlavə olunmalı və düzəlişlər yoxlayıcı tərəfindən imzalanmalıdır.

11.18. Səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilən vergi ödəyicisi barədə ətraflı məlumatlar əldə etmək məqsədi ilə əvvəlki yoxlamanı aparmış və ya digər analoji vergi ödəyicisini yoxlamış yoxlayıcıdan yoxlama zamanı yardımçı ola biləcək hər hansı məlumatlar əldə edilə bilər.

11.19. Səyyar vergi yoxlaması zamanı əlavə hesablanmış vergilər düzgün müəyyən edilməli, əsaslandırılmalı və vergi ödəyicisinin vergi, kommersiya və bank sirri qorunmalıdır.[12]

11.20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilmiş protokollar səyyar vergi yoxlamasının və ya hərəkətin həyata keçirildiyi yerdə yoxlayıcı tərəfindən hazırlanır və tərtib olunduğu tarixdən sonrakı gün ərzində həmin sənədlərin surəti AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

11.21. İnzibati araşdırma aparıldığı hallarda inzibati xəta haqqında protokol inzibati araşdırma başa çatdıqdan sonra tərtib edilir.

11.22. Səyyar vergi yoxlaması aktı istisna olmaqla, digər aktlar tətbiq edilmə xüsusiyyətlərindən asılı olaraq səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirildiyi yerdə tərtib edilir və qeyd edilmiş məlumatlar AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

 

12. Səyyar vergi yoxlamasının mərhələləri

 

12.0. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

12.0.1. səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi;

12.0.2. səyyar vergi yoxlamasının başlanması;

12.0.3. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma;

12.0.4. səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma;

12.0.5. vergidən yayınma risklərinin təhlili və müəyyən edilməsi;

12.0.6. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin müzakirəsi və qiymətləndirilməsi;

12.0.7. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi.

 

13. Səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi

 

13.1. Növbəti səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə vergi ödəyicisinin seçilməsi təsərrüfat subyektləri və fəaliyyət sahələri üzrə vergidən yayınma risklərinin qiymətləndirilməsinə və riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır. Bu zaman risklər nəzərə alınmaqla səyyar vergi yoxlaması məqsədləri üçün vergi ödəyicilərinin avtomatlaşdırılmış seçimi həyata keçirilir.[13]

13.2. Səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə risk nəzərə alınmaqla vergi ödəyicilərinin seçiminin aşağıdakı metodları vardır:[14]

13.2.1. müxtəlif bəyannamələrin müqayisəsi: bu metod müxtəlif bəyannamələrdə olan göstəricilərin müqayisə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: mənfəət vergisinin bəyannaməsində satışdan əldə edilən gəlirlə ƏDV bəyannaməsindəki mal, iş və xidmətlərin təqdim edilmə göstəricisi müqayisə edilir);

13.2.2. kənarlaşma: bu metod yoxlanması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin göstəriciləri ilə analoji vergi ödəyicilərinin göstəriciləri arasında müqayisənin aparılması nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.3. statistik analiz: bu metod kənarlaşma metodunda olan göstəricilər üzrə işləyir. Fəaliyyət göstərilən ərazidə hər bir vergi ödəyicisi üzrə göstəricilər cəmlənir və orta qiymət hesablanır. Metod hər bir vergi ödəyicisinin göstəricisi ilə orta qiymət göstəricisinin müqayisə edilməsi nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.4. maliyyə nisbətləri: bu metod vergi ödəyicilərinin maliyyə göstəricilərinin bir-birinə nisbəti nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: vergi ödəyicisinin vergiyə cəlb olunan mənfəət məbləğinin ümumi dövriyyəyə olan nisbəti);

13.2.5. kənar məlumatlar metodu: bu metod vergi ödəyicilərinin digər metodlarda istifadə olunmayan göstəricilərindən, yəni keçmiş illərin yoxlamalarının nəticələrindən, idxal və ixrac məlumatlarından istifadə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.6. kameral göstəricilər metodu: vergi ödəyicisinin mənfəət, gəlir vergisi və ƏDV bəyannamələri üzrə işləyir. Bu metod kameral vergi yoxlaması göstəriciləri əsasında riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: kameral qaydada hesablanmış (azaldılmış vergi məbləğləri nəzərə alınmamaqla) vergi məbləğlərinin cari bəyannamələr ilə hesablanmış vergi məbləğlərinə nisbəti).

13.3. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar aşağıdakılardır:

13.3.1. verginin hesablanması və ödənilməsi üçün zəruri olan vergi hesabatı sənədləri müəyyən edilmiş müddətdə və bu barədə vergi orqanının xəbərdarlığından sonra da təqdim edilmədikdə;

13.3.2. vergi yoxlamasının nəticələri üzrə tərtib edilmiş aktda dürüst olmayan və (və ya) təhrif olunmuş məlumatlar aşkar edildikdə;

13.3.3. ƏDV üzrə artıq ödənilmiş vergi, faiz və maliyyə sanksiyası digər vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının ödənilməsi hesabına və ya sonrakı öhdəliklər üzrə ödəmələrin hesabına aid edildikdə. Bu halda növbədənkənar vergi yoxlaması yalnız vergi ödəyicisinin ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatları üzrə aparıla bilər;

13.3.4. artıq ödənilmiş vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının qaytarılması barədə vergi ödəyicisinin ərizəsi daxil olduqda;

13.3.5. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı məlumat əsasında vergi ödəyicisinin gəlirlərinin və ya vergitutma obyektinin gizlədilməsinin (azaldılmasının) əlamətləri müəyyən edildikdə;

13.3.6. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının vergi yoxlamalarının keçirilməsi barədə müvafiq qərarı olduqda;

13.3.7. Vergi Məcəlləsinin 42.4-cü maddəsində göstərilən sənədlər həmin maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilmədikdə və ya dürüst olmayan, yaxud təhrif olunmuş məlumatlar təqdim edildikdə;

13.3.8. vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fərdi sahibkarın sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda;

13.3.9. vergi yoxlamasının nəticələri ilə razılaşmayan vergi ödəyiciləri növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsini yazılı şəkildə tələb etdikdə. Bu halda növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması vergi orqanlarının əvvəlki yoxlamanı keçirmiş vəzifəli şəxsləri tərəfindən keçirilə bilməz;

13.3.10. Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan müddətdə hər hansı səbəbdən kameral vergi yoxlaması keçirilməsi mümkün olmadıqda.[15]

13.4. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə səyyar vergi yoxlaması bu xarakterli ödəyicilərin fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericiliyin və digər normativ hüquqi aktların xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla təyin edilir.

13.5. Səyyar vergi yoxlamasının təyin edilməsinə əsaslar olduqda, həmin əsaslara dair məlumatlar (risklər) AVİS-də müvafiq ekrana daxil edildikdən sonra xidməti məlumat forması hazırlanmalıdır. Xidməti məlumatda səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar ətraflı şəkildə qeyd olunmalıdır.[16]

13.6. Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsinə əsasən kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı tərəfindən aşkar edilmiş verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumatlarla əlaqədar vergi ödəyicisinə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərildikdən sonra da dəqiqləşdirilmiş bəyannamə təqdim edilmədikdə Vergi Məcəlləsinin 38.3.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınaraq səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi məsələsinə baxılır.[17]

 

14. Səyyar vergi yoxlamasının başlanması

14.1. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda vergi qanunvericiliyinə əməl edilməsi vəziyyətinin düzgünlüyünün yoxlanılması məqsədi ilə səyyar vergi yoxlaması başlanılır.

14.2. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı “Yoxlanılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisi haqqında Məlumat” (Əlavə 1) forması hazırlanmalıdır.

14.3. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlamaları vergi orqanın “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”ına əsasən təyin edilir.

14.4. Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanı vergi yoxlamasının başlamasından azı 15 gün əvvəl “Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildiriş”i (Əlavə 3) vergi ödəyicisinə əlbəəl, elektron şəkildə və ya poçt vasitəsi ilə təqdim etməlidir.

14.5. Vergi ödəyicisinə göndərilən bildirişdə səyyar vergi yoxlamasının əsası və tarixi, habelə vergi ödəyicisinin və vergi orqanlarının hüquq və vəzifələri göstərilməlidir.

14.6. Növbəti səyyar vergi yoxlaması bildirişdə göstərilən tarixdən başlanmalıdır.

14.7. Vergi ödəyicisinin müraciəti əsasında yoxlama bildirişdə göstərilən tarixdən tez başlanıla bilər.

14.8. Vergi ödəyicisi bildirişi qəbul etməkdən imtina etdikdə və ya vergi ödəyicisini tapmaq mümkün olmadıqda bildiriş poçt vasitəsilə göndərilir.

14.9. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı bildiriş təqdim edilmir və yoxlamaya “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar” imzalandığı tarixdən sonrakı gündən etibarən başlanmalıdır.

14.10. Yoxlayıcı səyyar vergi yoxlamasından əvvəl vergi ödəyicisinə “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”ın, “Yoxlamanın qeydiyyata alınmasına dair sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrindən Çıxarış”ın və yoxlama növbətidirsə “Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildiriş”in təsdiq edilmiş surətini təqdim etməklə xidməti vəsiqəsini göstərməli, yoxlamanın hüquqi əsasları, predmeti, müddəti, yoxlama zamanı tərəflərin hüquq və vəzifələri haqqında məlumat verməlidir.

14.11. Bu Qaydalara əlavə edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin 70-ci maddəsinə uyğun olaraq vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

14.12. Yoxlamaya əsas verən sənədlər vergi ödəyicisinə təqdim edildikdən sonra yoxlamanın səbəb və məqsədləri ona izah edilməlidir.

14.13. Yoxlayıcılar yoxlamanın keçirilməsinə dair müvafiq qeydlərin aparılması üçün vergi ödəyicisindən nəzarət kitabçasını tələb edirlər. Nəzarət kitabçasında müvafiq qeydlər aparıldıqdan sonra yoxlama keçirilir.

14.14. Nəzarət kitabçasının olmaması və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilməməsi yoxlamanın keçirilməməsinə əsas vermir.

14.15. Nəzarət kitabçası olmadıqda və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmədikdə, yoxlayıcılar tərəfindən bu barədə yoxlamanın nəticəsinə dair tərtib edilmiş aktda müvafiq qeydlər aparılır.

14.16. Vergi orqanları vergi nəzarəti zamanı “Hüquqi şəxsin və ya fərdi sahibkarın bank hesabları və əməliyyatları barədə məlumatların verilməsi haqqında Bildiriş” (Əlavə 10) göndərməklə, həmin bankın xidmət etdiyi vergi ödəyicisinin (şəxsin) bank hesabı və əməliyyatları barədə məlumat ala bilərlər.[18]

14.17. Yoxlama zamanı vergi ödəyicisinin faktiki məlumatları ilə onun AVİS-də olan məlumatları tutuşdurulmalıdır. AVİS-də olan məlumatlarla faktiki məlumatlar arasında uyğunsuzluq (nizamnamə kapitalı, təsisçilər, onların payları, rəhbər, ünvanlar, əlaqə telefonları, fəaliyyət növləri və s. üzrə olan fərq və ya kənarlaşmalar) aşkar edildikdə yoxlama başa çatanadək həmin vergi ödəyicisindən nöqsanların aradan qaldırılması tələb edilməli və səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktda müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

14.18. Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda, vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlaması dayandırılır (təxirə salınır) və bu zaman “Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərar” (Əlavə 12) tərtib edilir. Səyyar vergi yoxlaması digər əsaslar üzrə dayandırılmamalıdır.[19]

14.19. “Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərar”da göstərilən müddət bitmədən Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində qeyd olunan əsaslar aradan qalxdıqda vergi orqanı tərəfindən “Dayandırılmış (təxirə salınmış) səyyar vergi yoxlamasının bərpa edilməsi haqqında Qərar” qəbul edilir (Əlavə 35).[20]

 

15. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma

 

15.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq xarakteri daşıyır, yoxlama prosesinin ayrılmaz tərkib hissəsidir və bu vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini xarakterizə edən məlumatların əldə edilməsinə imkan yaradır.

15.2. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin iş günü və iş vaxtı ərzində aparılmalıdır.

15.3. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma yoxlamanın başlandığı gündən sonra 7 gün ərzində aparılır.

15.4. Vergi ödəyicisinə verilən suallar vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinə uyğun olmalı və səyyar vergi yoxlaması zamanı səmərəli müsahibələrin keçirilməsi üçün məqsədyönlü üsullar müəyyənləşdirilərək istifadə edilməlidir.

15.5. Müsahibələr elə bir tərzdə qurulmalıdır ki, vergi ödəyicisinin vergi ödəməkdən yayınması hallarının aşkara çıxarılması mümkün olsun.

15.6. Yoxlamaya bir nəfərdən çox əməkdaş cəlb edildikdə vergi ödəyicisi ilə müsahibəni aparmalı olan şəxs audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən müəyyən edilir.

15.7. Müsahibə vergi ödəyicisi tərəfindən mühasibat kitablarının, qeydlərinin necə aparıldığı və gündəlik sahibkarlıq fəaliyyəti əməliyyatlarının necə sənədləşdirildiyi barədə məlumatları da əhatə etməlidir.

15.8. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi” (Əlavə 13) forması əsasında aparılır. Suallar yoxlayıcı tərəfindən hazırlanmalı və audit strukturunun rəhbəri (müavini) ilə razılaşdırılmalıdır.

15.9. Mövzu üzrə hər hansı sual yarandıqda “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi”nə audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən əlavə və dəyişikliklər edilə bilər.

15.10. Vergi ödəyicisi tapılmadıqda onun tapılması üçün Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinə müraciət edilir.

15.11. Əgər vergi ödəyicisinin tapılması mümkün deyildirsə və ya həbsdə olması müəyyən edilərsə, o zaman “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi” tərtib edilmir.

15.12. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə zamanı aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirən suallar verilə bilər:

15.12.1. nəzarət kitabçasının mövcudluğu barədə;

15.12.2. sahibkarlıq fəaliyyəti barədə;

15.12.3. hüquqi şəxs olduqda təsisçilər barədə;

15.12.4. təsərrüfat subyektləri və ya filialları barədə;

15.12.5. Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənar investisiya qoyuluşları və sonuncu dəfə əldə edilən əmlaklar barədə;

15.12.6. mühasibatlıq üzrə məsul şəxslər barədə;

15.12.7. vergi ödəyicisinin uçot metodları barədə;

15.12.8. dövlət orqanları tərəfindən əvvəllər aparılan hər hansı yoxlamalar barədə;

15.12.9. daxili audit və ya digər auditor xidmətləri barədə;

15.12.10. maliyyə və vergi hesabatlarının, mühasibat balansının hazırlanması və sahibkar tərəfindən nəzərdən keçirilməsi barədə;

15.12.11. dövriyyə jurnallarına daxil edilən qeydlərin təsdiq edilməsi barədə;

15.12.12. kassa kitabına mühasibdən başqa digər şəxslər tərəfindən müdaxilə olunub-olunmaması barədə;

15.12.13. nağd ödənişlər və pul vəsaitlərinin dövrü olaraq sahibkar və ya işçi tərəfindən yoxlanılması və s. barədə;

15.12.14. vergi ödəyicisi tərəfindən idxal-ixrac əməliyyatlarının aparılıb-aparılmaması barədə;

15.12.15. vergi ödəyicisi tərəfindən istifadə olunan elektron mühasibatlıq proqramı barədə 15.13. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı açıq suallardan istifadə edilməlidir (Məsələn: “Malları haradan və kimdən alırsınız?”). Cavabları “bəli və yaxud xeyr” kimi nəticələnən suallar səmərəli hesab olunmur (Məsələn “Tərəfdaş şirkətdən mal alırsınızmı?”).

15.14. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın nəticələri yoxlama materiallarına əlavə edilməlidir.

 

16. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma

 

16.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma başa çatdıqdan sonra səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma aparılmalı və “Səyyar vergi yoxlaması planı” (Əlavə 14) forması tərtib edilməlidir.

16.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma vergi ödəyicisinə səyyar vergi yoxlaması təyin edildikdən sonra həyata keçirilir.

16.3. Yoxlama zamanı səyyar vergi yoxlaması planı genişləndirilə və ya məhdudlaşdırıla bilər.

16.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aşağıdakı məsələlər plana daxil edilməlidir:

16.4.1. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinə iş qovluğu açılması və açılmış iş qovluğunda vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, yoxlama ilə əhatə edilən dövr, yoxlayıcının adı, qovluğun iş nömrəsi və hazırlanma tarixinin qeyd edilməsi;

16.4.2. yoxlama aparılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin fəaliyyət növləri nəzərə alınmaqla yoxlamanın keçirilməsi müddətinin müəyyən edilməsi;

16.4.3. vergi ödəyicisinin elektron iş qovluğunun və onun barəsində vergi orqanında olan digər məlumat bazalarının öyrənilməsi;

16.4.4. vergi ödəyicisinin fəaliyyətini xarakterizə edən digər mənbələrdən məlumatların (KİV-də reklamlar barədə, vergi ödəyicisinin rəhbərinin əldə etdiyi əmlaklar barədə, qiymətli kağızlarının birjalarda satışı barədə, alınan səhmlər barədə, vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar, habelə internet saytlarındakı məlumatlar və yoxlama predmetinə aid digər məlumatlar) toplanması və zəruri hallarda yoxlama zamanı bu məlumatlardan istifadə edilməsi;

16.4.5. əvvəlki səyyar vergi yoxlaması ilə aşkar edilmiş vergi qanunvericiliyinin pozulması səbəbləri və nəticələrinin aradan qaldırılması hallarının öyrənilməsi;

16.4.6. vergi ödəyicisi tərəfindən Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq təqdim ediləcək sənədlərin müəyyən edilməsi;

16.4.7. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı vergi ödəyicisinin verdiyi cavabların təhlil edilməsi və vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə üzləşdirilməsi;

16.4.8. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisində daxili audit məlumatlarının və ya digər auditor xidmətlərinin nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.9. vergi ödəyicisində aparılmış kameral vergi yoxlamalarının və operativ vergi nəzarəti tədbirlərinin (xüsusi ilə xronometraj metodu ilə müşahidə) nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.10. vergi ödəyicisinin uçot metodunun müəyyənləşdirilməsi, uçot metodunun dəyişdirilməsi, xüsusilə debitor və kreditor borclarının hərəkətinin nəzarətdə saxlanılması;

16.4.11. vergi ödəyicisinin faktiki göstərdiyi fəaliyyəti barədə məlumatla vergi orqanlarında olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.12. vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektləri barədə məlumatın vergi orqanlarında olan məlumatla üzləşdirilməsi;

16.4.13. vergi ödəyicisinin rəhbərinin və ya təsisçisinin digər hüquqi şəxslərin rəhbəri və ya təsisçisi olduğu halda onların siyahısı və pay iştirakının həcminin müəyyənləşdirilməsi, vergi orqanlarında bu barədə olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.14. vergi ödəyicisinin fəaliyyətində iştirak edən və onun fəaliyyətinin nəticələrinə təsir edə biləcək qarşılıqlı əlaqəli şəxslərin olmasının araşdırılması və onların əhatə dairələrinin tam öyrənilməsi;

16.4.15. vergi ödəyicisinin bank hesablarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.16. vergi ödəyicisinin lisenziya tələb olunan fəaliyyət növü ilə məşğul olub-olmamasının müəyyən edilməsi;

16.4.17. vergi ödəyicisi tərəfindən nəzarət-kassa aparatlarının, POS-terminalların quraşdırılması qaydalarına əməl olunmasının araşdırılması;

16.4.18. vergi ödəyicisinin rezident və ya qeyri-rezident olmasının araşdırılması;

16.4.19. vergi orqanına təqdim edilməmiş bəyannamələrin müəyyənləşdirilməsi;

16.4.20. təqdim edilmiş bəyannamələrin təhlil edilməsi və sual doğuran sətirlərin qeyd edilməsi;

16.4.21. gəlir (satışdankənar gəlirlər də daxil olmaqla), onun əldə edildiyi yer və hansı mənbədən olduğunun müəyyən edilməsi;

16.4.22. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində olan malların, iş və xidmətlərin təqdim edilməsinin yoxlanılması;

16.4.23. vergi ödəyicisinin maliyyə xidmətləri göstərməsi hallarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.24. vergitutma obyektlərinin və vergi tutulan əməliyyatların düzgün müəyyən edilməsi;

16.4.25. vergilərin düzgün hesablanması və büdcəyə ödənilməsinin müəyyən edilməsi;

16.4.26. xüsusi vergi rejimi tətbiq edildiyi halda, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə, eləcə də digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənən tələblərə əməl edilməsi vəziyyətinin aydınlaşdırılması;

16.4.27. bazar qiyməti nəzərə alınmaqla vergilərin hesablanmasına əsas verən halların olmasının araşdırılması;

16.4.28. ƏDV məqsədləri üçün öhdəliyin yaranması və ƏDV qeydiyyatından keçmə qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.29. ƏDV məqsədləri üçün elektron vergi hesab-fakturalarının tətbiqi qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.30. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisindən zəruri olan sənədlər, habelə elektron daşıyıcılardakı məlumatlar və bu məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tələb edilməsi;

16.4.31. zəruri hallarda səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, (yaşayış binaları istisna olmaqla) habelə əşyalarına baxışın keçirilməsi və xüsusi biliyə malik mütəxəssisin dəvət olunması, ekspertizanın təyin edilməsi.

16.5. Səyyar vergi yoxlaması planı vergi ödəyicisinə təqdim edilmir.

 

17. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyasının aparılması

 

17.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan daşınan və daşınmaz əmlakların, malların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin inventarizasiyası aparıla bilər.

17.2. İnventarizasiyanın təyin edilməsində əsas məqsəd aşağıdakılardır:

17.2.1. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) obyektlərin, əmtəə-material ehtiyatlarının və əmlakın faktiki mövcudluğunun aşkar edilməsi;

17.2.2. faktiki mövcud əmlakın və digər əmtəə-material ehtiyatlarının mühasibat uçotunun müvafiq məlumatları ilə müqayisə edilməsi;

17.2.3. öhdəliklərin tam əks etdirilməsinin yoxlanılması;

17.2.4. sahibkarlıq fəaliyyətində gəlir (mənfəət) götürmək üçün istifadə edilən daşınan və daşınmaz əmlakların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin vergitutma obyekti kimi vergi uçotundan yayındırılması hallarının aşkar edilməsi və aradan qaldırılması;

17.2.5. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) əmtəə-material ehtiyatlarının bazar qiymətləri nəzərə alınaraq ödənilməli olan vergi (o cümlədən, Azərbaycan Respublikasına kənardan gətirilmiş əmtəə-material ehtiyatları üzrə gömrük orqanlarında ödənilməli olan vergi) məbləğinin müəyyən edilməsi.

17.3. İnventarizasiya aşağıda göstərilən hallarda Vergilər Nazirliyinin “Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın təyin edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 15) əsasında aparılır:

17.3.1. vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən bilərəkdən hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə;

17.3.2. vergi ödəyicisində sonuncu səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə və bununla əlaqədar vergi orqanının xəbərdarlığından sonra yol verilmiş uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmadıqda və hesabat sənədləri müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq aparılmadıqda;

17.3.3. vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı aksiz markaları ilə markalanmalı olan, lakin markalanmamış mallar aşkar edildikdə;

17.3.4. vergi ödəyicisində əmlak vergisinin hesablanmasının və ödənilməsinin düzgünlüyü yoxlanıldıqda.

17.4. Əmlakın inventarizasiyası vergi ödəyicisinin əmlakının yerləşdiyi yerdən asılı olmayaraq olduğu yerlər və hər bir maddi məsul şəxs üzrə ayrı-ayrılıqda aparılmalıdır.

17.5. İnventarizasiyanın başlanmasına qədər vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən inventarizasiya başlanan vaxt sonuncu mədaxil və məxaric sənədləri, əmtəə-material ehtiyatlarının, pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatlar alınmalı və uçot məlumatları üzrə əmlakın qalığının müəyyən edilməsi üçün reyestrlərə (hesabatlara) əlavə edilmiş bütün mədaxil və məxaric sənədlərinə inventarizasiyaya qədər “____” (tarix) qeyd edilərək dərkənar qoyulmalıdır.

17.6. İnventarizasiya başlanana qədər maddi məsul şəxslər əmlaka dair bütün mədaxil və məxaric sənədlərinin mühasibatlığa verilməsi, onların mühasibat registrlərində əks olunması, maddi məsuliyyətlərinə verilmiş bütün əmtəə-material ehtiyatlarının mədaxil və məxaric olunması haqqında iltizam verməlidirlər.

17.7. Maddi məsul şəxsin öhdəsində olan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakdan kənara borc, yaxud başqa qaydada saxlanılmaq üçün verdikdə və ya kənardan borc, saxlanılmaq üçün əmtəə-material ehtiyatları, əmlak aldıqda, eyni zamanda inventarizasiya yerində onun özünə məxsus əmtəə-material ehtiyatları, əmlakı olduqda onların siyahısının və dəyərinin dəqiq şəkildə aydınlaşdırılması məqsədi ilə yoxlayıcı tərəfindən müsahibələr aparılmalı, eyni zamanda maddi məsul şəxslərdən iltizam alınmalıdır.

17.8. Əmtəə-material ehtiyatları, əmlak alınması üçün pul vəsaiti verilmiş təhtəl-hesab şəxslərdən və ya vəkalətnamə verilmiş məsul şəxslərdən eyni qaydada iltizam alınmalıdır.

17.9. Əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu haqqında məlumatları özundə əks etdirən inventarizasiya siyahıları və inventarizasiya aktları (Əlavə 34) iki nüsxədən az olmamaqla tərtib olunmalı və iş sənədlərinə əlavə edilməlidir.

17.10. İnventarizasiya siyahıları əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu, onların sayılması, çəkilməsi və ölçülməsi yolu ilə müəyyən olunur.

17.11. Malsatanların açılmayan qablarında (taralarında) saxlanılan mal və materialların sayı seçmə yolu ilə onların bir hissəsinin sayılması nəticəsində müəyyən edilir.

17.12. Qablaşdırılmayan materialların çəkisi (həcmi) ölçmələr və texniki hesablamalar əsasında müəyyən edilir.

17.13. İnventarizasiya olunan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın, obyektlərin adı və onların sayı nomenklatur üzrə uçotda qəbul edilmiş ölçü vahidləri ilə göstərilir. İnventarizasiya siyahılarının hər bir səhifəsinin aşağı hissəsində əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın sözlə yazılmaqla sıra nömrələrinin sayı, hansı ölçü vahidi ilə (ədədlə, kiloqramla, metrlə və s. ilə) ifadə olunmasına baxmayaraq həmin səhifədəki maddi qiymətlilərin natural göstəricilərinin ümumi cəmi göstərilməlidir.

17.14. Əmtəə-material ehtiyatlarının və pul vəsaitlərinin faktiki qalığının inventarizasiyası maddi məsul şəxslərin bilavasitə iştirakı ilə aparılmalıdır.

17.15. Şəxsi və məsuliyyətli mühafizəyə götürülən, icarəyə, yuyulmağa və təkrar emala qəbul edilən əmtəə-material ehtiyatlarına, əmlaka ayrıca inventarizasiya siyahıları tərtib edilməlidir.

17.16. İnventarizasiya siyahılarında taraların növləri, məqsədli təyinatı və istismar vəziyyəti (təzə, istifadə olunmuş, təmir tələb edən və s.) göstərilməlidir.

17.17. İnventarizasiya siyahılarının sonuncu səhifələrində qiymətlərin yoxlanılması, məbləğlərin cəmlənməsi və ümumi məbləğin hesablanması haqqında qeydlər edilməli və vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən imzalanmalıdır.

17.18. İnventarizasiya bir neçə gün ərzində aparıldığı hallarda əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın saxlandığı yerlər (bina, otaq, tikili, anbar və s.) günün axırında inventarizasiyanı keçirən vergi orqanının vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən möhürlənməli və cavabdeh şəxsə təhvil verilməlidir.

17.19. İnventarizasiyanın rəsmiləşdirilməsi zamanı sahə xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müvafiq dövlət orqanları tərəfindən təsdiq olunmuş formalardan (hesabatlardan) istifadə edilir.

17.20. Vergi orqanları vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının aparılması üçün müəyyən edilmiş qaydada ekspertləri, tərcüməçiləri və digər mütəxəssisləri cəlb edə bilər. Bu zaman inventarizasiya edilən əmlak və digər qiymətlilər barədə mütəxəssislərin və ekspertlərin rəyləri tərtib edilmiş aktlara əlavə edilməlidir.

17.21. Vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının nəticələri vergi yoxlaması aktında öz əksini tapmalı, səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılarkən nəzərə alınmalıdır.

17.22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması Vergi Məcəlləsinə və Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 12 iyun tarixli 82 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanları tərəfindən inventarizasiyanın aparılması Qaydaları”na uyğun olmalıdır.

 

18. Sənədlərin tələb edilməsi

 

18.1. Yoxlayıcı növbəti səyyar vergi yoxlaması başlanmazdan azı 15 gün əvvəl, növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması olduqda isə yoxlama başlandığı gündən 5 gün ərzində vergi ödəyicisinə “Vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlərin təqdim edilməsi haqqında Tələbnamə” (Əlavə 5) öndərilməlidir.

18.2. Sənədlərin və ya elektron faylların verilməsi barəsində tələb yönəldilən şəxs tərəfindən həmin sənədlər (və ya lazimi qaydada təsdiq edilmiş surətləri) və ya elektron fayllar 15 iş günü müddətində təqdim edilmədikdə və ya həmin sənədlərin və elektron faylların onda olmaması (baş ofisdə olması) bildirildikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən imzalanan akt tərtib edilir. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeydlər aparılır. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə aktın alınmasını təsdiq edən üsulla verilir.

18.3. Tələb olunan sənədləri və ya surətlərini və elektron faylları səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdə digər mənbələrdən əldə etmək mümkün olmadıqda, həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərini Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

18.4. Səyyar vergi yoxlaması üçün zəruri olan vergi orqanı tərəfindən tələb edilən sənədlərin və ya elektron faylların vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına verilməsindən imtina edilməsi və ya 15 iş günü müddətində təqdim edilməməsi qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur. Sənədlərin və ya elektron faylların təqdim edilməsindən imtina edildikdə, yoxlayıcı Vergi Məcəlləsinin 43-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada sənədlərin götürülməsini həyata keçirə bilər.

 

19. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün yoxlayıcıların ərazilərə və binalara daxil olması

 

19.1.Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) bilavasitə daxil olması həmin şəxslər tərəfindən öz xidməti vəsiqələrini və vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) həmin vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarını və ya məhkəmənin qərarını təqdim etdikdən sonra həyata keçirilir.

19.2. Yoxlayıcıların yaşayış binalarına (sahələrinə) orada yaşayan fiziki şəxslərin iradəsindən kənar və ya onların iradəsinə zidd olaraq daxil olmasına yol verilmir.

19.3. Yoxlayıcılara bu Qaydaların 19.1-ci bəndində göstərilən ərazilərə və ya binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilmədikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt” (Əlavə 6) tərtib edilir. Həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərinin Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

19.4. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeyd edilir. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə verilir.

19.5. Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmasına qeyri-qanuni maneçilik vergi qanunvericiliyinin pozulması hesab olunur və qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur.

 

20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı baxış

 

20.1. Səyyar vergi yoxlamasının dolğun və obyektiv keçirilməsi üçün sual doğuran bütün halların ayırd edilməsi məqsədilə vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, habelə sənədlərinə, əşyalarına vergi orqanın “Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazisinin, binalarının, habelə sənədlərinin və əşyalarının baxışının keçirilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 16) əsasında baxış keçirilməlidir.

20.2. Aşağıda göstərilən hallar istisna olmaqla, səyyar vergi yoxlaması keçirilmədən ərazilərin, binaların, sənədlərin və əşyaların baxışının keçirilməsinə yol verilmir:

20.2.1. sənədlər və əşyalar yoxlayıcı tərəfindən əvvəl həyata keçirilmiş səyyar vergi yoxlaması zamanı əldə edilmişdirsə;

20.2.2. həmin sənədlərin və əşyaların sahibinin razılığı olduqda.

20.3. Baxış müşahidəçilərin iştirakı ilə həyata keçirilməlidir.

20.4. Baxış keçirildiyi zaman vergi yoxlaması həyata keçirilən şəxsin və ya onun nümayəndəsinin, habelə mütəxəssislərin baxışda iştirak etmək hüququ vardır.

20.5. Baxışın keçirilməsi zamanı “Vergi ödəyicisinin ərazisinə, binalarına, habelə sənədlərinə və əşyalarına baxışın keçirilməsi haqqında Protokol” (Əlavə 17) tərtib edilir.

20.6. Baxışın keçirilməsinə vergi ödəyicisi razılıq vermədikdə “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt” tərtib edilməlidir.

20.7. Baxış zamanı əldə edilən məlumatlar səyyar vergi yoxlamasında istifadə edilməlidir.

 

21. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi

 

21.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi əşyalar aşağıdakı məqsədlər üçün götürülür:

21.1.1. gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilən malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərinin onların fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəriciləri ilə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.2. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasından əldə edilən və uçota alınan gəlirin həmin malların (işlərin, xidmətlərin) fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəricilərinə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.3. malların (işlərin, xidmətlərin) bazar qiymətlərinin müəyyənləşdirilməsi;

21.1.4. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının, o cümlədən aksiz markası ilə markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış malların saxlanılmasının, satışının və idxal olunmasının sübut edilməsi;

21.1.5. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının sübut edilməsi məqsədi ilə əşyaların nümunə kimi götürülməsi zəruri olan digər hallarda.

21.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən yoxlayıcıya verilən sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 7) əsasında həyata keçirilir.

21.3. Yoxlayıcı tərəfindən səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi götürülən əşyalar xüsusiyyətindən asılı olaraq qablaşdırılır, zəruri hallarda isə yoxlayıcı tərəfindən möhürlənir.

21.4. Nümunə kimi götürülmüş əşyalar, həmin əşyaların tədqiq edilməsi üçün zəruri olan vaxtı nəzərə almaqla 30 gündən artıq olmayan müddətə götürülə bilər.

21.5. Sənədlərin götürülməsi zərurəti yarandıqda, sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təsdiq edilmiş surətləri götürülür.

21.6. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların gecə vaxtı (axşam saat 20.00-dan səhər saat 8.00-a qədər olan müddətə) götürülməsinə yol verilmir.

21.7. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi sənədləri və əşyaları götürülən şəxslərin və (və ya) onların nümayəndələrinin iştirakı ilə həyata keçirilir. Zəruri hallarda sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsində iştirak etmək üçün mütəxəssis dəvət oluna bilər.

21.8. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi barədə “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Protokol” (Əlavə 8) tərtib edilir. Protokolun surəti sənədləri və əşyaları götürülən şəxsə verilir. Bu barədə protokolda qeyd edilir, sənədləri və əşyaları götürülən şəxsin imzası ilə təsdiqlənir.

21.9. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən qismən və ya tam olaraq imtina edildikdə təqdim edilməmiş sənədlər və əşyalar barədə “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən imtina edilməsi haqqında Akt” (Əlavə 9) tərtib edilir.

21.10. Vergi ödəyicisinin heç bir fəaliyyətinin olmaması, tapılmaması və ya həbsdə olması səbəbindən sənədlər təqdim edilmədikdə imtina aktı tərtib edilmir.

 

22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertiza

 

22.1. Sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda səyyar vergi yoxlamasına müqavilə əsasında ekspert cəlb olunmalıdır.

22.2. Ekspertiza səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 18) ilə təyin edilir. Qərarda ekspertizanın təyin edilməsi üçün əsaslar, ekspertin adı və ya ekspertiza keçirən təşkilatın adı, ekspert qarşısında qoyulan suallar və ekspertə təqdim olunan materiallar göstərilir.

22.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, ekspert qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə ekspertin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

22.4. Ekspert qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan ekspertin xüsusi biliyinə aid olmalıdır.

22.5. “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərar” çıxarmış vergi orqanı səyyar vergi yoxlaması keçirilən vergi ödəyicisini qərarla tanış etməyə və həmin şəxsin Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan hüquqlarını ona izah etməyə borcludur.

22.6. Ekspertizanın keçirilməsi ilə əlaqədar vergi ödəyicisinin qərarla tanış olması barədə “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında qərarla tanış olma barədə Protokol” (Əlavə 19) tərtib edilməlidir.

22.7. Ekspertiza ilə bağlı proseslər Vergi Məcəlləsinin 44-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

22.8. Ekspertin rəyinin surəti və ya onun rəy vermək imkanının olmaması barədə məlumat yoxlanılan şəxsə verilir. Həmin şəxsin izahat vermək, öz etirazlarını bəyan etmək, ekspertə əlavə sualların qoyulmasını, əlavə, yaxud təkrar ekspertizanın təyin edilməsini tələb etmək hüququ vardır.

22.9. Əlavə ekspertiza ekspertin rəyi kifayət qədər aydın və dolğun olmadığı hallarda təyin edilir və bu ekspertiza həmin və ya başqa ekspertə həvalə edilir.

22.10. Təkrar ekspertiza ekspertin rəyi əsaslı olmadığı və onun düzgün olmasında şübhələrin olduğu hallarda təyin edilir və başqa ekspertə həvalə edilir.

22.11. Ekspertiza keçirilən zaman vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsinə əsas olduqda vergi orqanı tərəfindən “Ekspertizanın təyin edilməsi və keçirilməsi zamanı vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsi haqqında Qərar” (Əlavə 20) çıxarılmalı və surəti vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

 

23. Səyyar vergi yoxlaması zamanı mütəxəssisin iştirakı

 

23.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda və yoxlanılan vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi məqsədilə səyyar vergi yoxlaması zamanı müqavilə əsasında mütəxəssis cəlb oluna bilər.

23.2. Mütəxəssis səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının “Mütəxəssisin dəvət edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 21) ilə təyin edilir. Qərarda mütəxəssisin dəvət edilməsi üçün əsaslar, mütəxəssisin adı, mütəxəssisin qarşısında qoyulan məsələlər və mütəxəssisə təqdim olunan materiallar göstərilir.

23.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə mütəxəssisin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

23.4. Mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan mütəxəssisin fəaliyyət xüsusiyyətinə aid olmalıdır.

 

24. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərcüməçinin iştirakı

 

24.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri hallarda tərcüməçi dəvət oluna bilər. Tərcüməçinin dəvət olunması vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) “Tərcüməçinin dəvət edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 22) əsasında həyata keçirilir.

24.2. Tərcüməçi tərcümə üçün lazım olan dili bilən, işin nəticələrində marağı olmayan şəxs olmalıdır.

24.3. Tərcüməçi müqavilə əsasında dəvət olunur. Müqavilədə tərəflərin hüquq və vəzifələri, bilərəkdən yalan tərcüməyə görə tərcüməçinin məsuliyyəti və mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq digər məsələlər müəyyən edilə bilər.

24.4. Bu müddəalar, həmçinin eşitməyən və danışmayan fiziki şəxsin işarələrini başa düşən şəxsə də aiddir.

 

25. Müşahidəçilərin iştirakı

 

25.1. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi zamanı müşahidəçilər dəvət edilir.

25.2. Müşahidəçilər iki nəfərdən az olmayaraq dəvət edilir. Müşahidəçilər qismində yoxlamanın nəticələrində maraqlı olmayan fiziki şəxslər dəvət edilə bilər.

25.3. Müşahidəçi kimi vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin iştirak etməsinə yol verilmir.

25.4. Müşahidəçilər onların iştirakı ilə keçirilən hərəkətlərin faktını, məzmununu və nəticələrini protokolda təsdiq etməyə borcludur. Müşahidəçilərin həyata keçirilən hərəkətlərə dair öz qeydlərini protokola daxil etmək hüququ vardır. Zərurət olduqda müşahidəçilər həmin hərəkətlərə dair öz izahatlarını da verə bilər.

25.5. Eyni şəxs vergi orqanları tərəfindən vergi ili ərzində bir dəfədən artıq müşahidəçi kimi dəvət oluna bilməz.

 

26. Gəlirin (mənfəətin) yoxlanılması

 

26.1. Gəlirin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

26.1.1. vergi bəyannaməsində sadalanan gəlir maddələrinin vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinin xarakterinə uyğunluğu;

26.1.2. gəlir maddələrinin təhlilinin aparılması, əvvəlki yoxlanılan illərin gəlirləri ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;

26.1.3. vergi bəyannaməsində ümumi gəlirlərlə ümumi xərclər arasında fərq, o cümlədən xərcin gəlirdə xüsusi çəkisinin əvvəlki yoxlanılan illər ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;[21]

26.1.4. vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti, mühasibat kitabları və qeydləri haqqında məlumatlar;[22]

26.1.5. gəlirin uçotu metodunun və gəlirin əldə edilməsi vaxtının müəyyən edilməsi;

26.1.6. vergi bəyannaməsində qeyd edilən gəlirlər ilə vergi ödəyicisinin mühasibat uçotundakı yazılışlar arasında olan kənarlaşmanın (müvəqqəti və daimi fərqin) səbəbləri;

26.1.7. yoxlama ilə əhatə edilən dövrün gəlirlərinin tərkibinin bəyannamənin gəlir sətirlərinin göstəricilərinə uyğunluğu, vergi ödəyicisinin sual doğuran gəlir maddələrinə dair qeydləri və vergi öhdəliyinə əməletmənin düzgünlüyü;

26.1.8. dövriyyə jurnalında ilin sonuna və ya əvvəlinə edilmiş düzəlişlərdə sual doğuran qeydlər (bəndlər);

26.1.9. gəlir balansındakı sual doğuran debet, kredit yazılışları və yaxud hesabata salınmış gəlirdə mümkün kənarlaşmalar;[23]

26.1.10. debitor borclarının hərəkəti, kreditor borclarının silinməsi;[24]

26.1.11. debitor və kreditor borcları və sual doğuran öhdəliklər;

26.1.12. daxili və yaxud kənar auditor tərəfindən aşkar edilmiş düzəlişlər;

26.1.13. sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsinə zərurətin olması;

26.1.14. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirin analoji müəssisələrin gəlirlərinə, bazar qiymətlərinə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi, ekspertizanın təyin edilməsi və xronometraj metodu ilə müşahidənin keçirilməsi zərurətinin olması;

26.1.15. istehsal (o cümlədən emal) müəssisələrində gəlirlərin müəssisənin istehsal gücünə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi zərurəti;

26.1.16. vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada baxışın keçirilməsi zərurəti;

26.1.17. birgə fəaliyyətdən əldə olunan gəlir;

26.1.18. hesablama metodu ilə uçot aparan vergi ödəyicisinin mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində göstərilən malların təqdim edilməsindən (işlərin görülməsindən, xidmətlərin göstərilməsindən) əldə olunan gəliri ilə əlavə dəyər vergisinə cəlb olunan dövriyyə arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.18.1. həm mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsinə, həm də təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturalarına əsasən alınmış avans və ya gələcək dövrün gəlirlərinin hərəkəti üzrə göstəricilərin həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində daxil olmuş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.3. ilin sonuncu 5 günü ərzində mal (iş, xidmət) təqdim edilməsi və mal (iş, xidmət) təqdim edildikdən sonrakı 5 gün ərzində növbəti ildə elektron vergi hesab-fakturanın təqdim edilib-edilməsi;

26.1.19. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsi kassa metodu tətbiq edilməklə tərtib edildikdə həmin il ərzindəki ƏDV dövriyyəsinin göstəriciləri ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin və passivlərin hərəkəti arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.19.1. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə həmin il ərzində təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturaları üzrə ƏDVDH-a mədaxil olunmuş vəsaitlərin (avans və gələcək dövrün gəlirləri üzrə məbləğ istisna olmaqla) uyğunluğu;

26.1.19.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində təqdim edilmiş və silinmiş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərin uyğunluğu;

26.1.19.3. vergi ödəyicisinin bank hesablarından çıxarışları ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin göstəricilərinin qarşılıqlı təhlili;

26.1.20. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin (o cümlədən əsas vəsaitlər, qeyri-maddi aktivlər, ehtiyatlar, debitor borcları, pul vəsaitləri və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlir və bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.21. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin əlavələrində vergi ödəyicisinin öhdəliklərinin (borclar, alınmış avanslar və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.22. yoxlama zamanı müəssisənin nizamnamə kapitalında baş verən dəyişikliklər, səhmlərin və ya payların təqdim olunmasından təsisçilərin vergi öhdəliklərinin yaranması;

26.1.23. vergi ödəyicisinin zərərlə işləməsinin səbəbləri;

26.1.24. əvəzsiz təqdim edilmiş aktivlərin dəyərinin və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

26.1.24-1. Transfer qiymətlərin tətbiq edilməsinin əsasının mövcud olub-olmaması;[25]

26.1.25. vergilərin uçotu metodunun dəyişilməsi nəticəsində yaranan keçmiş illərin gəlirinin vergi bəyannaməsində düzgün əks olunması;

26.1.26. xüsusi notarius tərəfindən aparılan notariat hərəkətlərə, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərə görə alınan haqlardan verginin düzgün tutulması;

26.1.27. xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqinin Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının rəsmi mübadiləsinə uyğunluğu;

26.1.28. gəlirin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

26.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı bazar qiymətləri tətbiq edilməklə vergilərin hesablanması Vergi Məcəlləsinin 14-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

26.3 Fəaliyyət sahələrinin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq səyyar vergi yoxlamasında aşağıdakı məsələlər araşdırılımalıdır:

26.3.1 İstehsal sahəsində aparılan yoxlamalarda istifadə olunmuş material, elektrik enerjisi, qaz və digər xərc elementlərinə əsasən, aidiyyəti sahə üzrə texniki normalar nəzərə alınmaqla, istehsal olunan məhsulun həcmi araşdırılmalıdır. Zərurət yarandıqda müşahidə aparılmaqla müəyyən vaxt ərzində elektrik enerjisi və qaz sərfiyyatının həcmi müəyyən edilməli, itkilər nəzərə alınmaqla hər məhsul vahidinə sərf olunan enerji xərcləri əsasında istehsalın həcmi müəyyənləşdirilməlidir;

26.3.2 Səhiyyə sahəsində aparılan yoxlamalarda vergi ödəyicisi tərəfindən göstərilən xidmətlərin həcmini müəyyənləşdirmək üçün Səhiyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi formalara əsasən göstərilən tibbi xidmətlərin, o cümlədən müayinə, cərrahi əməliyyatlar və digər xidmətlərin sayı, tətbiq olunan xidmət haqqı müəyyənləşdirilməli, xidmət haqqlarının bazar qiymətlərinə uyğunluğu yoxlanılmalıdır.

26.4. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

27. Xərclərin yoxlanılması

 

27.1. Xərclərin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

27.1.1. bəyannamədəki xərc məbləğləri ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

27.1.2. bəyannamədə qeyd olunan iri və sual doğuran məbləğlər;

27.1.3. xarici valyutanın manata nisbətən mənfi məzənnə fərqinin yaranma səbəbləri və Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının rəsmi mübadiləsinə uyğunluğu;

27.1.4. ezamiyyə xərclərinin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müəyyənləşdirdiyi normaya uyğun hesablanması;

27.1.5. Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezidentə ödənilən məbləğlərdən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

27.1.6. gəlirdən çıxılan vergilərlə müvafiq bəyannamələrdə qeyd olunan göstəricilərin uyğunluğu;

27.1.7. əsas vəsaitlərin alınmasına, qurulmasına çəkilən xərclər və Vergi Məcəlləsinin 143-cü maddəsinə uyğun olaraq kapital xarakterli xərclərin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.7-1. malların alışını təsdiq edən qaimə-fakturanın, elektron qaimə-fakturanın, elektron vergi hesab-fakturasının, idxal mallarına münasibətdə idxal gömrük bəyannaməsinin, habelə Vergi Məcəlləsinin 130.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan sənədlərin olması;

27.1.7-2. nəzarət-kassa aparatının çeki və ya qəbz ilə alınmış malların xərcə aid edilib-edilməməsi;[26]

27.1.8. sahibkarlıq fəaliyyəti əyləncə və ya sosial xarakter daşıyan vergi ödəyicisinin bu cür fəaliyyət çərçivəsində çəkdiyi xərclər, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş normalar daxilində müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclər, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərcləri istisna olmaqla, əyləncə, yemək, habelə işçilərin mənzil və sosial xarakterli xərclərinin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.9. qeyri-kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı xərclərin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.10. sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərindən alınmış malların (işlərin, xidmətlərin) faktiki mövcudluğu, eyni zamanda həmin sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin əvvəlki dövrlərdə fəaliyyətlərinin olub-olmaması halları;

27.1.11. xərcin uçotu metodu və xərcin çəkilməsi vaxtının müəyyən edilməsi;

27.1.12. amortizasiya ayırmalarının və təmirlə bağlı xərclərin gəlirdən çıxılmasının Vergi Məcəlləsinin 114-cü və 115-ci maddələrinin tələblərinə uyğunluğu və vergi ödəyicisi tərəfindən öz daxili imkanları hesabına təmir işlərinin görülməsi və əsas vəsaitlərin dəyərinin yenidən qiymətləndirilməsi hallarında vergitutma məsələləri;

27.1.13. əvvəlki səyyar vergi yoxlamasında nəzərdə tutulan düzəlişlərin mühasibat sənədlərində düzgün əks etdirilməsi;

27.1.14. Vergi Məcəlləsinin 114.8-ci maddəsinin tələblərinin düzgün yerinə yetirilməsi;

27.1.15. konservasiya olunmuş və istismara verilməmiş əsas vəsaitlərin və icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin siyahısı;

27.1.16. əvvəlki ildə hesablanmamış amortizasiya və təmir xərclərinin növbəti ilə keçirilməsinin düzgünlüyü və həmin xərclərin əvvəlki illər üçün vergi bəyannaməsinin müvafiq sətrində əks etdirilməsi;[27]

27.1.17. əsas vəsaitlərin mövcudluğunun yoxlanılması və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda baxışın keçirilməsi zərurəti;

27.1.18. təmir xərclərinin olması halları və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.19. eyni növ bank xidmətlərinə görə alınmış xidmət haqları arasında kəskin fərqlər;

27.1.20. alınmış kreditlərə görə hesablanmış faizlərin müqavilə şərtlərinə uyğunluğu və Vergi Məcəlləsinin 110-cu maddəsinin tələblərinin yerinə yetirilməsi;

27.1.21. xaricdə olan bank hesabları, həmin hesablara şəhadətnamə-dublikatın alınması, həmin hesablara pul vəsaitinin mədaxil edilməsi, yerli və xarici banklardan alınmış kreditlər üzrə kredit müqavilələrinin şərtləri;

27.1.22. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işçinin işə götürülməsi halları;

27.1.23. vergi ödəyicisində qəbul edilmiş əməyin ödənilməsi sisteminə və formasına uyğun olaraq faktiki görülən işlərə görə əmək haqqı ödənişləri;

27.1.24. əcnəbi vətəndaşların rezidentliyinin müəyyən edilməsinin düzgünlüyü;

27.1.25. təhtəl şəxsə verilmiş məbləğlər və onların təyinatı üzrə xərclənməsi;

27.1.26. keçən və cari illərin icarə xərcləri;

27.1.27. mövcud icarə müqavilələri ilə vergi bəyannaməsində qeyd olunan icarə xərcləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

27.1.28. qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərə ödənilən icarə məbləğlərinin real olub-olmaması;

27.1.29. müqavilələrin pozulma şərtləri, nəzərdə tutulan dəbbə pulunun mühasibat sənədlərində əks etdirilməsi və digər hallarda qaytarılan məbləğlərin qeydiyyata alınması;

27.1.30. fiziki şəxslərə icarə haqları ödənilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

27.1.31. bağlanmış icarə müqavilələri üzrə qiymətlərin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

27.1.32. daşınan əmlakın Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda icarəyə verilməsi halları;

27.1.33. ödənilmiş kommunal xərclərinin həqiqətən vergi ödəyicisinin balansında olan əmlak üçün ödənilməsi;

27.1.34. ödənilmiş kommunal xərclərinin məhsul istehsal edən müəssisələrin istehsal gücünə uyğunluğu;

27.1.35. mühafizə xərclərini təsdiq edən sənədlər;

27.1.36. mühafizəsi tələb olunan obyektlərin siyahısı, mühafizə xidmətləri xərclərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

27.1.37. şəxsi nəqliyyat vasitələrinin müəssisənin, təşkilatın sahibkarlıq fəaliyyətində istismarı halları;

27.1.38. müəssisə və təşkilatların balansında olan nəqliyyat vasitələrinin siyahısı, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda inventarizasiyasının aparılması zərurəti;

27.1.39. nəqliyyat vasitələrinə verilən yanacaq silgisinin normativlərə və yol vərəqələrində qeyd edilən məsafələrə uyğunluğu və digər müəssisələr tərəfindən göstərilən nəqliyyat xidmətləri;

27.1.40. reklam xərcləri ilə bağlı müqavilələr, reklam çarxlarının yayımlanma tirajı və reklam çarxlarına baxışın keçirilməsi zərurəti;

27.1.41. reklam şirkətinin təklif etdiyi qiymətlərin bazar qiymətinə uyğunluğu;

27.1.42. reklam kampaniyasının keçirilməsi zamanı bonusların, güzəştlərin, hədiyyələrin verilməsi məsələləri;

27.1.43. royalti ilə əlaqədar müqavilələr, royalti ödənilən hüququn satın alınması və ya istifadəyə götürülməsi;

27.1.44. royalti ödənilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulub-tutulmaması;

27.1.45. Vergi Məcəlləsinin 106.1-ci və 106.2-ci maddələrinə əsasən bəyannamənin müvafiq sətirlərinin (güzəştlərin) təsdiqedici sənədləri;

27.1.46. gəlirdən çıxılan vergilərin və ödənişlərin düzgünlüyü;

27.1.47. zərərlə başa vurulan ilin və ondan sonrakı illərin bəyannamələri və əvvəlki səyyar vergi yoxlaması aktı və zərərin sonrakı illərə keçirilməsinin Vergi Məcəlləsinin 121-ci maddəsinə uyğunluğu;

27.1.48. satılan malların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu və mütəxəssis dəvət edilməsinin zərurəti;

27.1.49. bəyannamədə ilin əvvəlinə və sonuna olan mal qalıqları;

27.1.50. ilin əvvəlinə və sonuna balans məbləğləri və böyük dəyişikliklərin olub-olmaması;

27.1.51. ilin sonuna qalıqları əks etdirən yekun və hesablama cədvəlləri, yekun rəqəmlərin baş kitab və bəyannamə ilə üzləşdirilməsi, malların inventarizasiyasının aparılması zərurəti;

27.1.52. vergi və mühasibat uçotu yazılışlarında (baş kitabda) düzəlişlər barədə qeydlər;

27.1.53. mal-materialların mədaxili zamanı dəyərin düzgün müəyyənləşdirilməsi, satılan malların bazar qiymətlərinə uyğunluğu, malların itkisi, xarab olması, əskik gəlməsi və oğurlanması, qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərlə aparılan alqı-satqı əməliyyatları;[28]

27.1.54. fəaliyyət xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq istehsalatda (emalda), xidmətdə, tikintidə və s. sahələrdə mal-materialın normativlərə uyğun silinməsi və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.55. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı xaricdəki baş ofisə aparılmış ödənişləri təsdiq edən sənədlərin (bank hesabının çıxarışının), alınmış invoysların (açıqlamaları ilə birlikdə) məbləğinin müqavilənin şərtlərinə uyğunluğu;[29]

27.1.56. görülmüş iş, göstərilmiş xidmətin təhvil-təslim sənədlərinə əsasən həqiqətən Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı olması;

27.1.57. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı işlər və xidmətlər görülmüşdürsə (göstərilmişdirsə), görülmüş iş və xidmətlərlə bağlı əməkdaşlara verilmiş ödənişlər;

27.1.58. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı iş və xidmətlər görülmüşdürsə, (göstərilmişdirsə) əməkdaşların vaxt sərfiyyatı cədvəlləri;

27.1.59. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı göstərilən fəaliyyətin tərkibi və şirkətlər arasında bağlanmış müqavilələr;

27.1.60. bəyannamədəki digər və sair xərclərin məbləğlərinin ilkin sənədlərə uyğunluğu;

27.1.61. digər və sair xərclərin tərkibinin müəyyənləşdirilməsi və sual doğuran xərclər;

27.1.62. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

27.1.63. elmi-tədqiqat, layihə-axtarış və təcrübə-konstruktor işlərinə çəkilən xərclər və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.64. mənfəət vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində ümidsiz borc məbləğlərinin yaranma tarixi və düzgünlüyü;

27.1.65. ümidsiz borcun silindiyi tarixdən sonra eyni müəssisə və həmin müəssisə ilə qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslər ilə əməliyyatların aparılıb-aparılmaması;

27.1.66. silinmiş ümidsiz borcun əvvəlki dövrlərdə gəlirlərin tərkibində əks etdirilməsi;

27.1.67. adına ümidsiz borc silinmiş vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi bəyannamənin müvafiq göstəricisinə uyğunluğu;

27.1.68. sığorta haqlarının gəlirdən çıxılması, Vergi Məcəlləsinin 116.2-ci maddəsinin tələblərinə əməl olunub-olunmaması;

27.1.69. muzdla işləyən fiziki şəxslərin gəlir vergisini əlaqəli məlumata əsasən hesablamaq qeyri-mümkün olduqda və ya fiziki şəxslərin işləməsi rəsmiləşdirilmədikdə, Vergi Məcəlləsinin 67.5-ci maddəsinin tətbiqinin mümkünlüyü;

27.1.69-1. Transfer qiymətlərin tətbiq edilməsinin əsasının mövcud olub-olmaması;[30]

27.1.70. xərcin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

27.2. Yoxlamalar zamanı vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi sahə üzrə xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq, xərclərin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olması, xərclərin tərkibində istifadə olunmuş malların (işlərin, xidmətlərin) normalara uyğunluğu üzrə aşağıdakı araşdırmalar aparılmalıdır:

27.2.1. Xidmət sahələri, o cümlədən məsləhət, hüquq, mühasibat, mühəndis, reklam, marketinq və digər xidmət sahələrində xərclərə daxil edilən qeyri-rezidentlərə ödənilmiş məbləğlər üzrə işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi, həmin işlərin, xidmətlərin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olması, onların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu araşdırılmalıdır;

27.2.2. Zərurət yarandığı hallarda qeyri-rezidentlərə ödənilmiş məbləğlər üzrə işlərin görülməsinin, xidmətlərin göstərilməsinin, həmin işlərin, xidmətlərin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olmasının, onların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğunun araşdırılması üçün mütəxəssis və ekspertlər dəvət edilməlidir;

27.2.3. Gəlirin əldə olunması üçün çəkilən xərclərin tərkibində əmək (işçi) xərclərinin xüsusi çəkisi nisbətən böyük olan fəaliyyət sahələrində, o cümlədən təmir, tikinti, istehsal, səhiyyə və digər xidmət sahələrində əmək xərclərinin rəsmiləşdirilməsi ilə əlaqədar şübhələr yarandıqda mütəxəssis dəvət edilməklə əmək xərclərinin həcmi müəyyənləşdirilməli və bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə edilməklə müvafiq tədbirlər görülməlidir;

27.2.4. Səhiyyə sahəsində aparılan yoxlamalarda vergi ödəyicisi tərəfindən göstərilən xidmətlər üzrə əmək xərclərini müəyyənləşdirmək üçün Səhiyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi formalara əsasən göstərilən tibbi xidmətlərin, o cümlədən müayinə, cərrahi əməliyyatlar və digər xidmətlərin sayı, hər bir xidmət üzrə əmək xərclərinin həcmi müəyyənləşdirilməli, zərurət yarandığı hallarda mütəxəssis dəvət edilməlidir.

27.3. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

28. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması

 

28.1. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

28.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

28.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

28.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

28.1.4. vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi məqsədilə işəgötürən tərəfindən ödənilən vəsaitin Vergi Məcəlləsinin 109.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş xərclərinin çəkilməsinin nəticəsi kimi əldə edilən gəlir olub-olmaması;

28.1.5. Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi, əmək haqqı, güzəştli ssuda faizləri, alınmış hədiyyələrin bazar qiyməti, borcun və ya öhdəliyin bağışlanması, mükafatlardan, maddi yardımlardan və digər gəlirlərdən gəlir vergisi müəyyən edilməklə ayrıca yoxlanılması;

28.1.6. vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi ilə bağlı Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş gəlir vergisindən azadolmaların və güzəştlərin düzgün tətbiq edilməsi;

28.1.7. vergi ödəyicisində Əmək Məcəlləsinin müddəalarına əsasən əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmiş və gəlir vergisi hesablanmış işçilərlə faktiki işləyənlərin sayı arasında uyğunluğun olması;

28.1.8. səyyar yoxlamanın əhatə etdiyi dövrdə vergi ödəyicisinə məxsus obyektdə yerinə yetirilən işlərin (xidmətlərin) həcminə nisbətdə fiziki şəxslərin faktiki sayının mütəxəssis rəyinə əsasən düzgünlüyü;

28.1.9. vergi ödəyicisi tərəfindən görülmüş işlərin (göstərilmiş xidmətlərin) həcminin, obyektin tutduğu sahənin son operativ vergi nəzarəti keçirilən dövrlə müqayisə edilməsi;

28.1.10. Əmək müqaviləsi hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürənlər tərəfindən fiziki şəxslərin işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi halları aşkar edildiyi təqdirdə Vergi Məcəlləsinin 67.5-ci maddəsinə müvafiq olaraq gəlir vergisi hesablanması;

28.1.11. müvafiq dövlət orqanlardan alınmış məlumatlara əsasən vergi ödəyiciləri tərəfindən əldə edilmiş fərqlənmə nişanlarının və vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan avtonəqliyyat vasitələrinin sayı ilə təqdim olunan bəyannamələrdə qeyd edilmiş işçi saylarının uyğun olub-olmaması;

28.1.12. analoji fəaliyyət növləri üzrə faktiki fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi ilə müqayisə aparılması və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda mütəxəssisin dəvət edilməsi;[31]

28.1.13. vergi ödəyicisinin və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı ilə əmək müqavilələri (kontraktları) hüquqi qüvvəyə minmədən işlərin yerinə yetirilməsinə (xidmətlərin göstərilməsinə) cəlb edilmiş fiziki şəxslərin müəyyənləşdirilməsi;

28.1.14. vergi ödəyicində işləyən xarici fiziki şəxslərə işləmək hüququnun verilməsi ilə bağlı sənədlərin və əldə edilmiş aylıq gəlirlərindən verginin tutulmasının düzgünlüyü;

28.1.15. vergi ödəyicisinin qalib olduğu tenderlərin, kotirovka sorğularının nəticəsində tərtib olunmuş smetalarda nəzərdə tutulmuş işçi sayı və əmək haqqı fondu məbləği ilə bu işlərin icrasının rəsmiləşdirilməsini özündə əks etdirən faktiki uçot məlumatları müqayisə olunması;

28.1.16. təqdim edilmiş sənədlər və kontraktlar əsasında xarici əməkdaşların rezident statusunun və Azərbaycan Respublikası mənbəyindən gəlirlərin düzgün müəyyən edilməsi;

28.1.17. vergi ödəyicisi tərəfindən sifarişçilərlə bağlanmış müqavilələrə əsasən əməkdaşlara veriləcək əmək haqqı norması ilə faktiki ödənilmiş əmək haqqı arasında fərqin olması;

28.1.18. xarici əməkdaşlarla bağlanmış müqavilələrin müddəalarının düzgün müəyyənləşdirilməsi;

28.1.19. xarici əməkdaşların əsas iş yerinin Azərbaycan Respublikası olub-olmaması (invoys, taym-şit və digər sənədlər əsasında);

28.1.20. xarici əməkdaşların fəaliyyətinin qabaqcadan təsdiq edilmiş vaxt cədvəlinə uyğun olub-olmaması;

28.1.21. xarici əməkdaşlarla bağlanmış müqavilələrə əsasən ödənilmiş gəlirlərin gündəlik və ya aylıq olub-olmaması;

28.1.22. xarici əməkdaşların Azərbaycan Respublikasındakı fəaliyyəti nəticəsində əldə etdikləri bütün gəlirlərin müəssisə tərəfindən düzgün hesablanması;

28.1.23. xarici əməkdaşların fəaliyyəti nəticəsində əldə etdikləri gəlirlərin hansı mənbədən ödənilməsi;

28.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

29. Ödəmə mənbəyində tutulan vergilərin yoxlanılması

 

29.1. Ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

29.1.1. hesablanmış rüblük vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

29.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

29.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

29.1.4. vergi qanunvericiliyinə əsasən ödəmə mənbəyində tutulan verginin ödəyicisinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.5. vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçotda olmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslər tərəfindən işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi halları olduqda verginin tutulub-tutulmaması məsələsi;

29.1.6. dividenddən, faizlərdən, icarə haqqından və royaltidən, qeyri-rezidentin gəlirindən və qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyinin xalis mənfəətindən ödəmə mənbəyində vergi tutulan əməliyyatın dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.7. gəlirin əldə edilməsi mənbəyinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.8. dividendlər ödənilərkən protokollara əsasən təsisçilərin payları;

29.1.9. bağlanmış icarə və royalti müqavilələrində qiymətlərin bazar qiymətlərinə və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiq etdiyi qiymətlərə uyğunluğu;

29.1.10. həyatın yığım sığortası üzrə sığorta olunanın ödədiyi və ya onun xeyrinə ödənilən sığorta haqları ilə sığorta ödənişlərinin fərqindən alınan gəlirdən verginin tutulması;

29.1.11. riskin sığortası və təkrar sığortası, beynəlxalq rabitə və beynəlxalq daşımalara aid olan fəaliyyətlər üzrə vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.12. qeyri-rezident tərəfindən əldə olunan gəlirlərin Azərbaycan mənbəyindən əldə edilməsi;

29.1.13. təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində əks etdirilmiş qeyri-rezidentin əməliyyatları üzrə və qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi üzrə ƏDV hesablanmış məbləğlərin ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannamələrində əks etdirilib-edilməməsi;

29.1.14. qeyri-rezidentin gəlirindən ödəmə mənbəyində verginin tutulması zamanı Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələr;

29.1.14-1. Vergi Məcəlləsinin 128-ci maddəsində nəzərdə tutulan güzəştli vergi tutulan ölkələrdə təsis edilmiş (qeydiyyatdan keçmiş) subyektlərə rezidentlər və qeyri-rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəlikləri tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə  edilən ödənişlərdən verginin tutulması;

29.1.14-2. Azərbaycan Respublikasının rezidentləri tərəfindən qeyri-rezident şəxslərə məxsus elektron pul kisəsində yaradılan hesaba pul köçürülərkən, ödəmə mənbəyində vergilərin tutulması;

29.1.14-3. lotereyaların keçirilməsindən, digər yarışlardan və müsabiqələrdən gəlir (mükafat) Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident şəxslər tərəfindən ödənildikdə, bu gəlirdən ödəmə mənbəyində vergilərin tutulması;[32]

29.1.15. ödəmə mənbəyində tutulan verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar;

29.1.16. İdman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəklində uduşlar əldə edən şəxslərə ödəmələr verən şəxslərin vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi.[33]

29.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

30. Əlavə dəyər vergisinin yoxlanılması

 

30.1. Əlavə dəyər vergisinin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

30.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

30.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

30.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

30.1.4. ƏDV məqsədləri üçün vergi ödəyicisinin müəyyən edilməsi zamanı ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə vermə öhdəliyinin yaranıb-yaranmaması;

30.1.5. vergi ödəyicisinin faktiki göstərdiyi fəaliyyət, Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatların həcmi, xronometraj metodu ilə müşahidə aparıldığı halda tərtib edilən aktın nəticələri;

30.1.6. bir əqd və ya müqavilə üzrə ƏDV-yə cəlb olunan əməliyyatlarının ümumi dəyərinin Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsində qeyd olunan həddən artıq olması;

30.1.7. vergi tutulan əməliyyatın dəyərinin, o cümlədən vergi tutulan idxalın dəyərinin müəyyən edilməsində ƏDV nəzərə alınmadan dəyərin düzgün formalaşması, idxalın bir hissəsi kimi göstərilən xidmətlər;

30.1.7-1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq edilən ticarət əlavəsinin onun tətbiqinə əsas verən xərc elementləri ilə uyğunluğu. Bu zaman həmin əməliyyatların uçotunun ayrıca aparılmasına diqqət yetirilməlidir;

30.1.7-2. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə görə vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxslər tərəfindən ödənişlər aparılarkən ƏDV-nin hesablanması və ödənilməsi;[34]

30.1.8. vergi tutulan əməliyyatın dəyərini müəyyənləşdirərkən malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi, həmçinin idxala yardımçı xarakter daşıyan malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi;

30.1.9. vergi tutulan əməliyyatların aparıldığı vaxtın düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.10. Vergi Məcəlləsinin 163-cü maddəsinə uyğun olaraq dövriyyənin dəqiqləşdirilməsi halları;

30.1.11. malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı müqavilələrin öyrənilməsi zamanı həmin müqavilədə göstərilən əməliyyatların agent vasitəsi ilə aparılan əməliyyatlara aid edilib-edilməməsi, digər şəxsin agent vasitəsi ilə həyata keçirdiyi əməliyyatlar üzrə ƏDV-nin hesablanmasının sahəvi xüsusiyyətləri;

30.1.12. aparılmış əvəzləşdirmələr və əvəzləşdirmələrin vergi qanunvericiliyinin müddəalarına uyğunluğu;

30.1.13. əməliyyatın aparılması vaxtı, ƏDV-nin depozit hesabına ödənilməsi, malların dəyəri ilə ƏDV məbləğinin eyni vaxtda ödənilməsi;

30.1.14. əvəzləşdirilməsinə yol verilməyən əməliyyatlar;

30.1.15. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada qeyri-rezidentin gördüyü işlərin və göstərdiyi xidmətlərin yerinin düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.16. qeyri-rezidentə görə ödənilmiş ƏDV məbləği əvəzləşdirilərkən, ƏDV məbləğinin təyinatı üzrə ödənilməsi;

30.1.17. vergi ödəyicisinin ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı ləğv edilmişdirsə, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatın ləğv edilməsinə əsas verən səbəblər, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatının ləğv edildiyi tarixə vergi ödəyicisinin sahibliyində qalan malların vergiyə cəlb edilməsi və bazar qiymətləri tətbiq edilməklə vergilərin hesablanması zərurəti;

30.1.18. ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçməyən şəxslərin ƏDV tətbiq etməklə apardıqları əməliyyatlar, habelə ƏDV-dən azad edilən və ya sıfır (0) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilən, lakin ƏDV tətbiq etməklə aparılan əməliyyatlar;

30.1.19. bina tikintisi ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən vergi tutulan dövriyyənin düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.20. qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğdən hesablanan ƏDV-nin düzgünlüyü yoxlanılarkən bağlanmış müqavilələrin şərtləri və işin görülməsi barədə təqdim edilən sənədlər;

30.1.21. vergi agentləri tərəfindən qeyri-rezidentin gördüyü (göstərdiyi) iş və xidmətlərə görə verginin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətdə hesablanıb ödənilməsi;

30.1.22. ƏDV-dən azad edilən və ya sıfır (0) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatların düzgün tətbiqi;

30.1.23. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində daxil olmuş sair debitor borc məbləğləri ilə müvafiq hesabat dövrü üzrə təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində göstərilmiş dövriyyə göstəricilərinin uyğunluğu;

30.1.24. ƏDV-yə sıfır (0) dərəcə ilə cəlb olunması barədə sertifikatın olub-olmaması;

30.1.25. ƏDV-nin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

30.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

31. Aksizin yoxlanılması

 

31.1. Aksizin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

31.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

31.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

31.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

31.1.4. mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq aksiz ödəyicisinin müəyyən edilməsi zamanı Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan müəssisənin respublika hüdudlarından kənarda özü və ya podratçı vasitəsilə aksizli mallar istehsal edib-etməməsi və sifarişçinin göndərdiyi xammaldan Azərbaycan Respublikası ərazisində aksizli mallar istehsal etməsi (bu zaman aksiz məbləğinin sifarişçidən alınması);

31.1.5. vergitutma obyektinin (o cümlədən vergidən azadolmanın) və vergi tutulan əməliyyatın vaxtının düzgün müəyyən edilməsi, istehsal edilən aksizli mallardan müəssisənin ərazisində yerləşən yeməkxana, bufet və bu kimi obyektlərə (vergitutma məqsədləri üçün) buraxılması zamanı aksizin hesablanıb-hesablanmaması;

31.1.6. vergi tutulan əməliyyatın məbləğinin müəyyən edilməsi zamanı neft məhsulları üzrə müştəridən alınmalı olan haqqın topdansatış bazar qiymətindən aşağı olub-olmaması, idxal olunan malların dəyərinin Gömrük Məcəlləsi ilə müəyyən edilən dəyərə uyğunluğu;

31.1.7. istehsal ehtiyacları üçün alınmış mallar üzrə aksizlərin əvəzləşdirilməsinin qanunauyğunluğu, bu mallardan digər məqsədlər üçün istifadə edilib-edilməməsi;

31.1.8. aksizli malların istehsalçısı olan vergi ödəyicilərində nəzarət postlarının qoyulması zərurəti;

31.1.9. aksiz markalarının istifadəsinin qanunauyğunluğu və istehsal sahəsində inventarizasiyanın aparılması zərurəti;

31.1.10. istehsal gücünün və həcminin müəyyənləşdirilməsi üçün mütəxəssis dəvət edilməsi və xronometraj metodu ilə müşahidənin aparılması zərurəti;

31.1.11. vergi ödəyicisinin aksizin ödənişi üzrə borcu olduqda, həmin borc yaranandan ödənilənədək həyata keçirilən vergi tutulan əməliyyatlar üzrə aksizlərin Vergi Məcəlləsinin 191.1-ci maddəsinin tələblərinə baxmayaraq, həmin əməliyyatların aparıldığı vaxt ödənilməsi və vergi ödəyicisi tərəfindən həmin malların bu mallar üzrə aksizi ödəyənədək istehsal binasının hüdudlarından kənara çıxarılıb-çıxarılmaması;

31.1.12. aksizin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

31.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

32. Əmlak vergisinin yoxlanılması

 

32.1. Əmlak vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

32.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

32.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

32.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

32.1.4. əmlak vergisinin hesablanmasının düzgün müəyyən olunması məqsədilə vergi ödəyicilərinin balansında olan vergiyə cəlb olunan əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi və verginin hesablanması zamanı verilən güzəşt və vergidən azadolmaların əsas vəsaitlərin kateqoriyaları üzrə düzgün tətbiq edilməsi;

32.1.5. əvvəlki yoxlama ilə əsas vəsaitlərin qalıq dəyərinə düzəlişlər verilməsi təkliflərinin olub-olmaması;

32.1.6. əvvəlki illərdə əmlak vergisi ödəyicisi olmayan, yenidən təşkil edilən və ya ləğv olunan vergi ödəyicilərində əmlak vergisinin düzgün hesablanması;

32.1.7. vergi ilində təhvil götürülmüş əsas vəsaitlərin (obyektlərin, tikililərin və s.) müvafiq mühasibat hesabatlarında və balansda düzgün əks etdirilməsi;

32.1.8. eyni zamanda təmir xərclərinin normadan artıq olan hissəsinin əsas vəsaitlərin dəyərinə əlavə olunmasının düzgünlüyü;

32.1.9. əsas vəsaitlərin mövcudluğunun yoxlanılması üçün baxışın keçirilməsi və ya inventarizasiyanın aparılması zərurəti;

32.1.10. mülkiyyətdə olan əmlakın dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğunun müəyyənləşdirilməsi üçün mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

32.1.11. müəssisənin əmlakının qalıq dəyərindən artıq qiymətə sığortalanması halının müəyyənləşdirilməsi;

32.1.12. əmlak vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

32.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

33. Torpaq vergisinin yoxlanılması

 

33.1. Torpaq vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

33.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

33.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

33.1.4. mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaq sahələrinin həcmi ilə bəyannamənin əlavələrində olan məlumatlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.5. torpaq sahələrinin əvvəlki dövrlərə nisbətən artıb-azalması;

33.1.6. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan faktiki torpaq sahələri ilə torpaq qeydiyyat şəhadətnamələrində əks olunan torpaq sahələri arasında olan kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.7. vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə əsasən mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaq sahələrinə vergi güzəştinin tətbiq edilməsinin düzgünlüyü;

33.1.8. torpaq sahəsinin təyinatı üzrə istifadə edilib-edilməməsi;

33.1.9. baxış keçirilməsi və ya mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

33.1.10. torpaq vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

33.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

34. Yol vergisinin yoxlanılması

 

34.1. Yol vergisinin yoxlanılması zamanı 01.01.2015-ci il tarixədək olan dövr üçün aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

34.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

34.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

34.1.4. nəqliyyat vasitələrinin əvvəlki dövrlərə nisbətən artıb-azalması;

34.1.5. əsas vəsaitlərin siyahısında olan nəqliyyat vasitələri ilə bəyannamənin əlavəsində olan siyahı arasında kənarlaşmaların səbəbləri və baxışın keçirilməsi zərurəti;

34.1.6. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan nəqliyyat vasitələrinin vergitutma məqsədləri üçün texniki göstəriciləri ilə qeydiyyat şəhadətnamələrində olan göstəricilər arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.1.7. vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə əsasən mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələrinin kənd təsərrüfatı texnikasına aid olub-olmaması;

34.1.8. bəyannamədəki vergi məbləğinin düzgün hesablanmasının yoxlanılması;

34.1.9. yol vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

34.2. Yol vergisinin yoxlanılması zamanı 01.01.2015-ci il tarixdən sonrakı dövr üçün aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

34.2.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilərək daxili istehlaka yönəldilən (topdan satılan) avtomobil benzini, dizel yanacağı və maye qaza görə verginin məbləğinin düzgün hesablanması;

34.2.2. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.2.3. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

34.2.4. avtomobil benzini, dizel yanacağı və maye qazın həcminin düzgün müəyyən edilməsi və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

34.2.5. yol vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

34.3. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

35. Mədən vergisinin yoxlanılması

 

35.1. Mədən vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

35.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

35.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

35.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

35.1.4. Vergi Məcəlləsinə əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

35.1.5. faydalı qazıntıların növündən asılı olaraq topdansatış qiymətlərinin düzgün müəyyən edilməsi və bazar qiymətlərinin tətbiq edilməsi hallarının olması;

35.1.6. xam neft və qazın hasilatı zamanı texnoloji proseslə əlaqədar quyuya geri vurulan neftin və qazın normativlərə uyğunluğu və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

35.1.7. yerin təkindən faydalı qazıntıların çıxarılması ilə məşğul olan vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin həmin ərazinin hasilat göstəricilərinə uyğunlaşdırılması və istehsalat həcminin müəyyən edilməsində mütəxəssis rəyinin alınması, əraziyə baxışın keçirilməsi zərurəti;

35.1.8. xronometraj metodu ilə müşahidənin keçirilməsi zərurəti;

35.1.9. mədən vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

35.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

36. Sadələşdirilmiş verginin yoxlanılması

 

36.1. Sadələşdirilmiş verginin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

36.1.1. hesablanmış rüblük vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

36.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

36.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

36.1.4. ticarət və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərinin dövriyyələrinin Vergi Məcəlləsinin 218.1.2-ci maddəsində qeyd olunan həddən artıq olub-olmaması;

36.1.5. sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malik olan vergi ödəyicilərinin seçdiyi metod;

36.1.6. sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ olmayan şəxslərin sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tətbiq edib-etməməsi;

36.1.7. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatlarının həcminin müəyyənləşdirilməsi;

36.1.8. vergi ödəyicisi tərəfindən vergi məbləğinin hesablanması zamanı sərnişin və yük daşıma (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla), bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyicilərinin vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi və mövcud əmsalların tətbiq edilməsinin düzgünlüyü;[35]

36.1.9. idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarının operatoru üçün iştirakçılardan qəbul edilmiş pul vəsaitindən, idman mərc oyunlarının satıcısı üçün isə operatorun ona verdiyi komisyon haqdan verginin düzgün hesablanması;[36]

36.1.10. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş azadolmaların düzgün tətbiq edilməsi;

36.1.11. xronometraj metodu ilə müşahidənin aparılması zərurəti;

36.1.12. baxışın keçirilməsi zərurəti və vergi ödəyicisinin idxal-ixrac əməliyyatları;

36.1.13. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatlarının dəqiqləşdirilməsi üçün bağlanmış müqavilələr üzrə qiymətlərin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

36.1.14. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatları vergi qanunvericiliyinə müvafiq olaraq müxtəlif vergi dərəcələri ilə vergiyə cəlb edilmişdirsə, aparılmış uçot;

36.1.15. daşımalarda sadələşdirilmiş vergi yoxlanılarkən fərqlənmə nişanlarının alınması qaydalarının düzgünlüyü, vəkalətnamə (etibarnamə) və ya icarə və ya digər əşya hüquqlarına dair müqavilə əsasında daşımaların həyata keçirilməsi və vergilərin hesablanması zamanı faktiki texniki göstəricilərin ilkin sənədlərə uyğunluğu;[37]

36.1.15-1. malların alışını təsdiq edən qaimə-fakturanın, elektron qaimə-fakturanın, elektron vergi hesab-fakturasının, idxal mallarına münasibətdə idxal gömrük bəyannaməsinin, habelə Vergi Məcəlləsinin 130.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan sənədlərin olması;

36.1.15-2. Fəaliyyət növü “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin ödənilməsi haqqında qəbz” almaqla həyata keçirilməsi tələb olunan vergi ödəyiciləri tərəfindən belə qəbzin alınıb-alınmaması;

36.1.15-3. Yerli banklar, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru tərəfindən hüquqi şəxslərə və fərdi sahibkarlara bank hesablarındakı pul vəsaitləri nağd qaydada verilərkən ödəmə mənbəyində verginin bank fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər tərəfindən tutulması;[38]

36.1.16. notariuslar tərəfindən torpaq, habelə yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrini təqdim edən şəxslərdən sadələşdirilmiş verginin düzgün tutulub-tutulmaması;[39]

36.1.17. dövlət orqanlarından alınmış razılıq sənədləri və azadolmalar;

36.1.18. digər fəaliyyət növləri ilə məşğul olduqları halda, həmin fəaliyyət növlərindən əldə edilən gəlirlərin uçotunun ayrılıqda aparılıb – aparılmaması;

36.1.19. rüb ərzində təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) dəyəri ilə ümumi hasilatın dəyərinin bir-birinə uyğunluğu;

36.1.20. vergi ödəyicisinin bank hesablarından çıxarışları ilə sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin göstəricilərinin qarşılıqlı təhlili;

36.1.21. sadələşdirilmiş verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

36.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

37. Dövlət rüsumunun yoxlanılması

 

37.1. Dövlət rüsumunun yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

37.1.1. hesablanmış dövlət rüsumunun mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

37.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

37.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

37.1.4. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun müddəalarına əsasən dövlət rüsumunun tutulması hallarının düzgün müəyyən edilməsi (dövlət rüsumu tutulmalı olan hərəkətlərin adları, sayları, dərəcələri və məbləğləri);

37.1.5. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş hər bir hal üzrə dövlət rüsumunun tutulmasında azadolma halları;

37.1.6. daşınmaz əmlak və torpaq üzrə sahiblik hüququnun dəyişməsi barədə sənədlər;

37.1.7. tutulmuş dövlət rüsumunun vaxtında və tam məbləğdə dövlət büdcəsinə ödənilməsinin düzgünlüyü;

37.1.8. dövlət rüsumunun geri qaytarılması halları;

37.1.9. dövlət rüsumunun düzgün müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

37.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

38. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə ödənişlərin yoxlanılması

 

38.1. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə ödənişlərin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

38.1.1. hesablanmış aylıq yığımın mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

38.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

38.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

38.1.4. “Dövlət büdcəsi haqqında” Qanunların müddəalarına əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

38.1.5. xam neft, neft məhsulları və digər qiymətləri tənzimlənən məhsulların hər biri üzrə yığımın müəyyən edilməsi;

38.1.6. ixrac edilmiş məhsulların növündən asılı olaraq kontrakt qiyməti ilə ölkədaxili topdansatış qiymətlərinin düzgün müəyyən edilməsi;

38.1.7. hər il üzrə qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsulların təsdiq edilmiş topdansatış qiymətləri və ixrac edilən məhsulların kontrakt qiymətləri;

38.1.8. ixrac edilmiş məhsulların hər bir növü üzrə ixrac xərclərinin düzgünlüyü;

38.1.9. ixrac edilmiş məhsullara görə daxil olmuş vəsaitlərin hesabatdakı göstəricilərlə uyğunluğu və yarana biləcək məzənnə fərqlərinin maliyyə nəticələrinə düzgün aid edilməsi;

38.1.10. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə ödənişlərin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

38.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

39. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması

 

39.1. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

39.1.1. əvvəlki yoxlama aktı və ona edilmiş düzəlişlər;[40]

39.1.2. xarici subpodratçıların hansı saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərməsi;

39.1.3. xarici subpodratçı bir neçə saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərirsə, iş və xidmətlərin hansı sazişə aid olması;

39.1.4. bəyannamədə qeyd olunan məbləğ ilə xarici subpodratçılara iş və xidmətlərə görə edilən ödənişlər arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

39.1.5. iş və xidmətlərin Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilməsi;

39.1.6. bəyannamədə qeyd olunan göstəricilər, iri və sual doğuran məbləğlər;

39.1.7. vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatda olmayan xarici fiziki şəxslərə (muzdla işləyənlər istisna olmaqla) aparılmış ödənişlərdən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

39.1.8. xarici subpodratçıların fəaliyyət göstərdiyi sazişdə təqdim olunmuş malların, görülmüş işlərin və göstərilmiş xidmətlərin Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq mənfəət vergisinə cəlb olunması nəzərdə tutulmuşdursa, mənfəət vergisinin düzgün müəyyən edilməsi;

39.1.9. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Respublikasında təsərrüfat fəaliyyəti göstərən xarici subpodratçıların kompensasiya edilən məsrəflər çıxılmaqla gördükləri işlərin və ya göstərdikləri xidmətlərin müqabilində aldıqları ödəniş məbləğlərinin həcmi;

39.1.10. hesablanan verginin saziş bağlanan vergi ilində qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilən mənfəət vergisinin dərəcəsinə uyğun hesablanıb-hesablanmaması;

39.1.11. ödəmə mənbəyində tutulmuş vergilərin xarici subpodratçıya ödənmə tarixindən sonra otuz (30) gün ərzində ödəniş valyutası ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə köçürülməsi (gecikmə ilə ödənilmişdirsə, vergini tutmağa məsuliyyət daşıyan tərəfin köçürməli olduğu verginin dövlət büdcəsinə ödənilməli olan ən son tarixdən faizlərin (libor+4%) hesablanması);

39.1.12. xarici subpodratçı tərəfindən Azərbaycan Respublikası ərazisində malların ticarət əlavəsi ilə satılması halları;

39.1.13. ikiqat vergiyə cəlb olunma haqqında tətbiq edilə bilən bu və ya digər müqavilənin müddəalarına xarici subpodratçı tərəfindən əməl edilməsi vəziyyəti;

39.1.14. neft-qaz əməliyyatları ilə əlaqədar olaraq istifadə etmək üçün hər hansı bir vergi ödəmədən idxal və ixrac edilən maşınlar, avadanlıqlar, əsas fondlar, mallar, qurğular, xidmətlər üzrə əməliyyatlar, onların karbohidrogen fəaliyyəti ilə bağlı istifadə edilib-edilməməsi;

39.1.15. xarici subpodratçıların Azərbaycan Respublikasında karbohidrogen fəaliyyəti ilə bağlı olmayan digər fəaliyyət növlərinin olması;

39.1.16. xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

39.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

40. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin yoxlanılması (gəlir hissəsi)

 

40.1. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin gəlir hissəsinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

40.1.1. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması v&