AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ HÜQUQİ AKTLARIN DÖVLƏT REYESTRİ
 

 

 

Aktın növü

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI VERGİLƏR NAZİRLİYİ KOLLEGİYASININ QƏRARI

Qəbul edildiyi tarix

07.09.2016

Qeydiyyat nömrəsi

1617050000011400

Adı

Vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə bir sıra normativ hüquqi aktların təsdiq edilməsi haqqında

Rəsmi dərc edildiyi mənbə

 

Qüvvəyə minmə tarixi

23.09.2016

Azərbaycan Respublikasının Vahid hüquqi təsnifatı üzrə indeks kodu

090.030.000

Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi

15201609071400

Hüquqi aktın Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix

22.09.2016

 

 

2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətlərinin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamı ilə verilmiş tapşırıqların icrasının təmin edilməsi məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 29 mart tarixli 454 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi haqqında Əsasnamənin 17-ci hissəsini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyası

 

QƏRARA ALIR:

 

1. Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar təsdiq edilsin (1 nömrəli əlavə).

2. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Qaydaları təsdiq edilsin (2 nömrəli əlavə).

3. Nümunəvi vergi ödəyicisinin müəyyən edilməsi və imtiyazların verilməsi Qaydaları təsdiq edilsin (3 nömrəli əlavə).

4. Elektron auditin keçirilməsi Qaydaları təsdiq edilsin (4 nömrəli əlavə).

5. Vergi ödəyicilərinin telefon vasitəsi ilə əlaqə yaradılaraq məlumatlandırılması (Outbound Call Centre) Qaydaları təsdiq edilsin (5 nömrəli əlavə).[1]

6. Təsərrüfat obyektləri və fəaliyyət sahələri üzrə risklərin qiymətləndirilməsi Metodologiyası təsdiq edilsin (6 nömrəli əlavə).

7. Borclu vergi ödəyiciləri üzrə risk qruplarının müəyyən edilməsi və borcların, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının dövlət büdcəsinə alınması sahəsində vergi ödəyicilərinin maarifləndirilməsi Qaydaları təsdiq edilsin (7 nömrəli əlavə).

8. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 24.12.2012-ci il tarixli 1217050000004800 nömrəli Qərarında aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

8.1. 16 nömrəli Fiziki şəxsin fəaliyyətinin onlayn dayandırılması elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.2. 17 nömrəli Hüquqi şəxsin fəaliyyətinin onlayn dayandırılması elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.3. 20 nömrəli Fiziki şəxsin fəaliyyətinin onlayn bərpası elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur);

8.4. 21 nömrəli Hüquqi şəxsin fəaliyyətinin onlayn bərpası elektron xidməti üzrə inzibati reqlament yeni redaksiyada verilsin (əlavə olunur).

9. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Hüquq baş idarəsinə tapşırılsın ki, bu Qərarın Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi üçün 3 gün müddətində Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə göndərilməsini təmin etsin.

10. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Vergi ödəyicilərinə xidmət baş idarəsinə tapşırılsın ki, bu Qərarla təsdiq edilmiş normativ hüquqi aktların Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsində yerləşdirilməsini təmin etsin.

11. Bu Kollegiya Qərarının 4-cü hissəsi ilə təsdiq edilmiş Elektron auditin keçirilməsi Qaydaları 2017-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir.

 

 

Vergilər naziri,

1-ci dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri Fazil Məmmədov

 

 


 

 

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

Əlavə - 1

 

 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair

 

Q A Y D A L A R

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalar (bundan sonra - Qaydalar) 2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətlərinin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamının 2.2-ci bəndinin icrası məqsədi ilə hazırlanmışdır.

1.2. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş vergilərin vergi orqanı tərəfindən yerlərə getmədən hesablanması, habelə vergi ödəyicisinin fəaliyyəti haqqında vergi orqanında olan sənədlər və mənbəyi məlum olan digər məlumatlar əsasında aparılan vergi yoxlamaları üzrə vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərini və bu proseslər üzrə Vergilər Nazirliyinin Avtomatlaşdırılmış Vergi İnformasiya Sistemi (bundan sonra- AVİS) vasitəsilə həyata keçirilən prosedurları əks etdirir.

1.3. Kameral vergi yoxlamaları Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinə əsasən aşağıdakı tələblər nəzərə alınmaqla həyata keçirilir:

1.3.1. Kameral vergi yoxlaması vergi ödəyicisi tərəfindən vergi bəyannaməsinin vergi orqanına təqdim edildiyi vaxtdan 30 iş günü müddətində keçirilir. Bu müddət başa çatdıqdan sonra həmin bəyannamə, habelə bu Qaydaların 1.3.1-1-ci yarımbəndində göstərilən bildiriş üzrə verilmiş dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi üzrə yenidən kameral vergi yoxlaması keçirilə bilməz.[2]

1.3.1-1. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü müddətində Vergi Məcəlləsinin 72.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dəqiqləşdirilmiş hesabatın (bundan sonra - dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi) 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərir.[3]

1.3.2. Kameral yoxlama aparmaq üçün vergi ödəyicisindən təqdim olunmuş bəyannamə ilə bağlı sənədlərdə olan məlumatlar arasında ziddiyyət və ya səhv aşkar edildikdə vergi orqanı vergi ödəyicisindən əlavə məlumat, sənəd və izahat tələb edə bilər;

1.3.3. Kameral yoxlama nəticəsində vergi bəyannaməsində vergilərin düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin az və ya artıq göstərilməsi) aşkar edildikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü ərzində bu Qaydaların 4 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə vergi orqanı tərəfindən vergilərin hesablanmasına dair vergi orqanının qərarı göndərilir;

1.3.4. Vergi ödəyicisindən xronometraj metodu ilə yeni müşahidə keçirilməsi barədə müraciət daxil olan dövrədək (vergi ödəyicisinin Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada fəaliyyətini dayandırdığı, xronometrajın keçirildiyi dövrü əhatə edən səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi hallar istisna olmaqla), xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələri vergilərin hesablanması üçün əsas götürülə bilər;

1.3.5. Kameral yoxlama zamanı vergi bəyannaməsində vergilərin düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin az və ya artıq göstərilməsi) aşkar edildikdə və (və ya) kameral yoxlama aparmaq üçün vergi bəyannaməsi, sənədlər və məlumatlar üzrlü əsas olmadan təqdim edilmədikdə vergi orqanlarının əlaqəli məlumatlara əsasən vergiləri hesablamaq hüququ vardır;

1.3.6. Kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün vergi ödəyiciləri tərəfindən vergi orqanlarına təqdim olunan vergi bəyannamələrinin və digər sənədlərin Azərbaycan dilində tərtib olunması təmin edilməlidir;

1.3.7. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanlarına təqdim edilmiş vergi bəyannamələrində vergilər Azərbaycan Respublikasının pul vahidi manatla hesablanmalıdır;

1.3.8. Vergi ödəyicisi tərəfindən dəqiqləşdirilmiş və ya vaxtında təqdim edilməmiş hesabatlar vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlamasının başlandığı günədək təqdim edilə bilər;

1.3.9. Fərdi sahibkarların gəlir vergisi, hüquqi şəxslərin mənfəət vergisi və əmlak vergisi üzrə cari ödəmələri üzrə vergi ödəyicisinə bu Qaydaların 6 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Cari vergilərin hesablanması barədə Bildiriş hazırlanaraq göndərilir.

1.4. Vergi ödəyicisi tərəfindən kameral vergi yoxlaması nəticəsində hesablanmış vergi məbləği mübahisələndirilərsə bu zaman vergi ödəyicisinin özünün və ya onun nümayəndəsinin iştirakı ilə araşdırma aparılmaqla vergi orqanı tərəfindən aşağıdakı qərarlardan biri qəbul edilir:

1.4.1. Kameral vergi yoxlamasının nəticəsi tam ləğv edilir;

1.4.2. Kameral vergi yoxlamasının nəticəsi qismən ləğv edilir;

1.4.3. Kameral vergi yoxlamasının nəticəsi qüvvədə saxlanılır;

1.4.4. Səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün materiallar audit strukturuna göndərilir.

1.5. Vergi bəyannamələri üzrə kameral vergi yoxlamaları bu Qaydalarla müəyyən olunan prosedurlara uyğun olaraq 2 istiqamətdə həyata keçirilir:

1.5.1. Vergilər Nazirliyi tərəfindən riyazi və məntiqi əsaslarla müəyyən edilən müvafiq risk meyarlarına uyğun olaraq AVİS proqram təminatı vasitəsilə elektron qaydada aparılan yoxlamalar;

1.5.2. Bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bununla məhdudlaşmayan müxtəlif risk meyarları nəzərə alınmaqla fərdi qaydada aparılmış təhlillər və əldə edilmiş məlumatlar əsasında AVİS-dən kənar qaydada aparılan yoxlamalar.

 

2. Kağız formasında təqdim olunmuş bəyannamələr dəstinin qəbul edilməsi

 

2.1. Əlbəəl və ya poçt vasitəsilə kağız formasında bəyannamələr və ya arayış (ştrix kodla daxil olanlar istisna olmaqla) Koordinasiya şöbəsi (bölmə) tərəfindən 1 iş günü ərzində ayrı-ayrı vergi növləri üzrə bəyannamələr dəsti halında bu Qaydaların 1 nömrəli əlavəsində göstərilən Bəyannamələrin işlənilməsinə nəzarət forması ilə birlikdə Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri təqdim olunur.

2.2. Ştrix kodla daxil olan bəyannamələr xüsusi texniki qurğular vasitəsi ilə Koordinasiya şöbəsi (bölmə) tərəfindən AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

 

3. Kağız formasında təqdim olunmuş bəyannamələrdə aydın görünən qüsurlar üzrə araşdırma

 

3.1. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri bəyannamələr dəstini Koordinasiya şöbəsindən (bölmədən) qəbul etdikdən sonra kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün onu gün ərzində şöbənin (bölmənin) işçilərinin iş bölgüsündən asılı olaraq onlar arasında bölüşdürür.[4]

3.2. Hər bir dəst üzrə daxil olmuş bütün bəyannamələr kameral qaydada yoxlanılmaq üçün bir işçiyə verilir.

3.3. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun kameral vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş işçisi bəyannamələr dəstini qəbul etdikdən sonra 1 gün ərzində hər bir bəyannamə üzrə aşağıdakıları araşdırır:

3.3.1. Kağız formasında təqdim edilmiş bəyannamənin vergi ödəyicisi və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanmasını;

3.3.2. Hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim edilmiş bəyannamələrin möhürlə təsdiq edilməsini;

3.3.3. Bəyannamə ilə birlikdə təqdim olunmalı sənədlərin təqdim edilib-edilməməsini;

3.4. Bəyannamədə vergi ödəyicisinin adı, ünvanı və eyniləşdirmə nömrəsinin göstərilməməsi aşkar edildikdə, həmin gün koordinasiya şöbəsinin müfəttişi bu qüsurları vergi orqanında olan məlumatlar (vergi ödəyicisinin iş qovluğu və ya şəxsi hesab vərəqəsi) əsasında aradan qaldırır.

3.5. Bəyannamənin vergi ödəyicisi və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanmaması, vergi ödəyicisinin səlahiyyətli nümayəndəsinin səlahiyyətini təsdiq edən sənədin əlavə edilməməsi və ya hüquqi şəxs tərəfindən təqdim edilmiş bəyannamənin möhürlə təsdiq edilməməsi aşkar edildikdə, habelə vergi ödəyicisinin adı, ünvanı və eyniləşdirmə nömrəsi göstərilməmiş bəyannamələrdə bu qüsurları vergi orqanında olan məlumatlar əsasında aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda, növbəti iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 2 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub hazırlanır və vergi ödəyicisindən yol verilmiş uyğunsuzluq və çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün əsaslandırılmış yazılı izahat və zəruri sənədlərin vergi orqanına təqdim edilməsi və ya vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına gəlməsi xahiş olunur.

3.6. Bəyannamə ilə birlikdə təqdim olunmalı sənədlərin təqdim edilməməsi və ya bəyannamədə uyğunsuzluq (risk) aşkar edildikdə, növbəti iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 2 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub hazırlanır və zəruri olan sənədlərin təqdim edilməsi tələb edilir.

3.7. Təqdim edilmiş bəyannamələrdə bu Qaydaların 3.3-cü bəndində göstərilən uyğunsuzluqlar aşkar edildikdə, həmin bəyannamələr Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda gözləmə faylında saxlanılır. Vergi orqanının digər struktur bölmələrinin müraciəti ilə gözləmə faylında saxlanılan bəyannamələr dərhal müraciət edən struktura verilir. Gözləmə faylından bəyannamələrin vergi orqanının digər struktur bölmələrinə verilməsinin uçotu Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda bu Qaydaların 3 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Bəyannamələrin gözləmə faylından götürülməsinin və qaytarılmasının uçotu kitabında aparılır.

3.8. Bu Qaydaların 3.3.1-ci və 3.3.2-ci yarımbəndlərində göstərilən qüsurlar aşkar edilmiş bəyannamələr üzrə həmin qüsurlar aradan qaldırılmadıqda, bəyannamələr əsassız hesab edilir və həmin bəyannamələr barədə Vergi borcları şöbəsinə (bölməsinə) məlumat təqdim edilir. Bu bəyannamələr üzrə Bəyannamələrin işlənilməsinə nəzarət formasında müvafiq qeydlər edilir və Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturda ayrıca qovluğa tikilir.

 

4. Kağız formasında təqdim edilmiş bəyannamələrin AVİS-in məlumat bazasına daxil edilməsi

 

4.1. Təqdim edilmiş bəyannamədə bu Qaydaların 3.3-cü bəndində göstərilən qüsurlar aşkar edilmədikdə dəstin qəbul edildiyi gündən 3 iş günü ərzində bəyannamə üzrə vergi ödəyicisinin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin işlənilməsi pəncərəsində işlənilir və bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir (Şəkil 1).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image035.jpg

Şəkil 1

 

4.2. Bu Qaydaların 3.3.1-ci və 3.3.2-ci yarımbəndləri ilə göstərilən qüsurlar aşkar edilmiş bəyannamələr üzrə həmin qüsurların aradan qaldırılması barədə Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturundan məlumat daxil olduqdan sonra 3 iş günü ərzində bəyannamə üzrə vergi ödəyicisinin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin işlənilməsi pəncərəsində işlənilir və bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

4.3. Bu Qaydaların 3.3.1-ci və 3.3.2-ci yarımbəndləri ilə göstərilən qüsurlar aradan qaldırılmadığı üçün əsassız hesab edilmiş bəyannamələr üzrə məlumatlar AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin işlənilməsi pəncərəsində işlənilmir və bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edilmir.

4.4. Bu Qaydaların 3.3.3-cü yarımbəndi ilə göstərilən qüsurlar aşkar edilmiş bəyannamələr üzrə həmin qüsurların aradan qaldırılıb-qaldırılmamasından asılı olmayaraq, dəstin qəbul edildiyi gündən 3 iş günü ərzində bəyannamə üzrə vergi ödəyicisinin məlumatları AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Bəyannamələrin işlənilməsi pəncərəsində işlənilir və bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edilir.

4.5. Vergi ödəyicisi tərəfindən kağız formasında təqdim edilmiş bəyannamələr və ona əlavə edilmiş sənədlər işçi tərəfindən vergi ödəyicisinin iş qovluğuna tikilməsi üçün iş qovluqları saxlanılan aidiyyəti şöbəyə dəst halında təhvil verilir.

4.6. Vergi ödəyiciləri tərəfindən e-formada BTP proqramı vasitəsilə və ya onlayn formada tərtib edilərək şifrə, parol və ya elektron imza vasitəsi ilə İnternet Vergi İdarəsi səhifəsindən göndərilən bütün bəyannamələr, həmçinin kağız formasında, ştrix kodla təqdim olunan bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edildikdən sonra görülən bütün tədbirlər avtomatik olaraq vergi ödəyicisinin elektron iş qovluğuna tikilir.

 

5. Bəyannamələr üzrə elektron kameral vergi yoxlamaları zamanı həyata keçirilən prosedurlar

 

5.1. Vergi ödəyiciləri tərəfindən e-formada BTP proqramı vasitəsilə və ya onlayn formada tərtib edilərək şifrə, parol və ya elektron imza vasitəsi ilə İnternet Vergi İdarəsi səhifəsindən göndərilən bütün bəyannamələr, həmçinin kağız formasında, ştrix kodla təqdim olunan bəyannamələr və ya arayış formaları AVİS-in məlumat bazasına daxil edildikdən sonra Vergilər Nazirliyi tərəfindən riyazi və məntiqi əsaslarla müəyyən edilən müxtəlif risk meyarları üzrə aşağıdakı qaydada elektron şəkildə mərkəzləşmiş və ya fərdi qaydada uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilir:

5.1.1. Elektron şəkildə mərkəzləşmiş qaydada uyğunsuzluq yoxlaması zamanı bəyannamələr və ya arayış formalarındakı uyğunsuzluqlar sistem tərəfindən avtomatik olaraq yoxlanılır və hər vergi bəyannaməsi və ya arayış formasının özünə aid olan uyğunsuzluqlar aşkar edilərək qeyd edilmiş bəyannamə və ya arayış forması ilə əlaqələndirilir və bununla bağlı məlumatlar AVİS-in müvafiq menyusunda öz əksini tapır;

5.1.2. Daxil olmuş bəyannamələr və ya arayış formalarının siyahısından uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilməyən bəyannamə və ya arayış formaları seçilərək fərdi qaydada uyğunsuzluqdan keçirilə bilər.

5.2. Bəyannamələr üzrə elektron kameral vergi yoxlamaları zamanı uyğunsuzluq yoxlamasından keçirilmiş bəyannamələr üzrə aşağıdakı proseduralar həyata keçirilir:

5.2.1. Uyğunsuzluq yoxlaması bitdikdən sonra AVİS-in Uyğunsuzluq yoxlamaları aparılmış bəyannamələr ekrandakı Vəziyyəti sütununa var və ya yox ifadəsi yazılır (Şəkil 2);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image039.jpg

Şəkil 2

 

5.2.2. Kənarlaşma aşkar olunmuş bəyannamələr hər gün Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri AVİS proqramının Bəyannamələr altmodulunun Uyğunsuzluq məktubu yazılmamış bəyannamələr pəncərəsində görünür və şöbə (bölmə) rəhbəri uyğunsuzluq olan bəyannamələri öz işçilərinə bu pəncərə vasitəsi ilə paylayır. şöbə (bölmə) rəhbəri siyahıdan həvalə ediləcək bəyannamələri seçir və kameral vergi yoxlamasının aparılması üçün şöbənin (bölmənin) işçilərinin iş bölgüsündən asılı olaraq bölüşdürür (Şəkil 3);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image040.jpg

Şəkil 3

 

5.2.3. İşçi ona həvalə edilən və uyğunsuzluğu olan bəyannamələri Uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi ekranında görür (Şəkil 4);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image041.jpg

Şəkil 4

 

5.2.4. Uyğunsuzluğu olan bəyannamənin üstünə iki dəfə vurduqda və ya bəyannaməni seçib Uyğunsuzluq məktubunu işlə düyməsini basdıqda seçilmiş bəyannamənin məlumatları növbəti ekrana çıxır ki, bu ekran da Ümumi məlumat və Bəyannamədəki uyğunsuzluqlar adlı 2 hissədən ibarətdir. Ümumi məlumat hissəsi bəyannamənin məlumatlarını, bəyannamədəki uyğunsuzluqlar hissəsi isə müəyyən olunan uyğunsuzluqlar siyahısından hansı uyğunsuzluqlar üçün məktub yazılacağı qeyd olunur. Bu zaman Uyğunsuzluq düyməsi vasitəsi ilə bəyannamədəki uyğunsuzluqların təfərrüatına baxmaq olar (Şəkil 5);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image042.jpg

Şəkil 5

 

5.2.5. Məlumat daxil et düyməsi vasitəsilə açılan ekranda İdarəyə daxil olmuş sənəd məlumatları (ödəyicinin məktubu əsasında) daxil edilməklə uyğunsuzluq bağlanıla bilər;

5.2.6. Kameral vergi yoxlaması nəticəsində uyğunsuzluq aşkar edilmiş bəyannamə və ya arayış formaları üzrə Seçilənlərə uyğunsuzluq məktubu yarat düyməsindən istifadə etməklə bu Qaydaların 2 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub avtomatik olaraq hazırlanır. Bu zaman, həmin uyğunsuzluqlar Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar alt menyusuna, yaradılan Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub isə Kargüzarlıq modulunun Sənədlərim ekranına göndərilir;

5.2.7. Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub AVİS proqram təminatının Kargüzarlıq modulu vasitəsi ilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub vergi orqanının rəhbəri tərəfindən imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin e-qutusuna və ya Koordinasiya şöbə (bölmə) tərəfindən poçtla göndərilir (Şəkil 6);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image043.jpg

Şəkil 6

 

5.2.8. Vergi ödəyicisinə Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub yazılmış bəyannamələrə Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar ekranı vasitəsilə baxılır və ya emal olunur;

5.2.9. Vergi ödəyicisinə göndərilmiş Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktuba vergi ödəyicisi tərəfindən məktubda qeyd edilmiş 5 iş günü ərzində cavab verilməlidir. Vergi ödəyicisindən cavab məktubu gəldikdə, işçi Həll edilməmiş uyğunsuzluqlar ekranı vasitəsilə müvafiq bəyannaməni seçməklə cavab məktubunu sistemə daxil edir (Şəkil 7);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image044.jpg

 Şəkil 7

 

5.2.10. Bu zaman, Uyğunsuzluq məktubu həll edilməmiş bəyannamənin məlumatları ekranı vasitəsilə vergi ödəyicisindən gələn sənəd əsasında bəyannamədəki uyğunsuzluq bağlanılır (Şəkil 8);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image045.jpg

Şəkil 8

 

5.2.11. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada işçi yaranmış uyğunsuzluq üzrə vergi ödəyicisinə kameral hesablama aparmaq üçün Kameral yoxla düyməsindən istifadə edir ki, bu ekran aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:

5.2.11.1  Ümumi məlumat hissəsi yalnız bəyannamənin məlumatlarına baxış imkanı yaradır (Şəkil 9).

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image053.jpg

Şəkil 9

 

5.2.11.2  Kameral yoxlama məlumatları hissəsində isə bazada olan məlumatlara uyğun olaraq məlumatlar əks olunur ki, bu məlumatlar diqqətlə yoxlanılmalıdır (Şəkil 10).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image054.jpg

Şəkil 10

 

5.2.12. Kameral yoxlama nəticələri hissəsində isə işçi tərəfindən aşağıdakı əməliyyatlar yerinə yetirilməklə müvafiq olaraq kameral qaydada hesablama aparılır:

5.2.12.1. Kameral vergi yoxlaması ilə yeni vergi məbləğini daxil etmək üçün Kameral məbləğin səbəbi siyahısından müəyyən olunan səbəb seçilməklə (əgər Sair seçilərsə, səbəb daxil edilməlidir) Kameral bəyannaməsi işlə düyməsindən istifadə edilir;

5.2.12.2. Bu zaman, vergi məbləğlərində müvafiq dəyişikliklər edilməklə əməliyyat başa çatdırılır və müvafiq Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri Təsdiqlənəcək kameral yoxlamalar ekranında əks olunur;

5.2.12.3. Kameral yoxlama vergi ödəyicisindən daxil olan sənədə əsasən aparılarsa, Kameral məbləğin səbəbi siyahısından səbəbi (ödəyicinin verdiyi sənəd ilə, ödəyici üçün gələn sənəd ilə) seçilməklə müvafiq əməliyyatlar həyata keçirilir (Şəkil 11);

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image055.jpg

Şəkil 11

 

5.2.13. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbəri tərəfindən təsdiqlənməsi üçün Təsdiqlənəcək kameral yoxlamalar ekranından istifadə olunur (Şəkil 12).[5]

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image046.jpg

Şəkil 12

 

5.2.14. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən kameral hesablamaların təsdiqlənməsi üçün müvafiq menyuda əks olunan bəyannamə seçilməklə Kameral yoxlama məlumatları və nəticələri pəncərəsi vasitəsi ilə kameral yoxlama məlumatları nəzərdən keçirilir (Şəkil 13).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image047.jpg

Şəkil 13

 

5.2.15. Şöbə (bölmə) rəhbəri bütün məlumatları yoxladıqdan sonra kameral hesablama təsdiq edildikdə həmin günün tarixi ilə bəyannamənin kameral yoxlanması qeydiyyata alınaraq şəxsi hesab vərəqəsinə işlənilir (Şəkil 14).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image049.jpg

Şəkil 14

 

5.2.16. Eyni zamanda, kameral vergi yoxlaması təsdiq edildikdən sonra bu Qaydaların 4 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Vergilərin hesablanması barədə Qərar avtomatik olaraq hazırlanaraq işçinin Kargüzarlıq modulunun Sənədlərim ekranına göndərilir. Bu zaman, işçi tərəfindən Vergilərin hesablanması barədə Qərar müvafiq olaraq şöbə (bölmə) rəhbəri yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Vergilərin hesablanması barədə Qərar vergi orqanının rəhbəri tərəfindən imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin e-qutusuna və ya koordinasiya şöbəsi (bölməsi) tərəfindən poçtla göndərilir.

5.2.17. Kameral yoxlama məlumatlarında hər hansı bir səhv və ya çatışmazlıq aşkar edildikdə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən səbəb daxil edilməklə kameral yoxlama rədd edilir və bu barədə məlumat kameral yoxlamanı aparan işçinin Rədd edilən kameral yoxlamalar ekranına göndərilir (Şəkil 15).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image050.jpg

Şəkil 15

 

5.2.18. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən rədd olunan kameral yoxlamalar kameral hesablamanı aparmış işçinin müvafiq ekranına göndərildikdən sonra işçi tərəfindən rədd səbəbinə uyğun olaraq kameral hesablama yenidən aparılır (Şəkil 16).[6]

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image051.jpg

Şəkil 16

 

5.2.19. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü müddətində dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərir.

5.2.20. Bu Qaydaların 5.2.19-cu yarımbəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildirişlə bağlı daxil olmuş dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxlaması aparılmır, yalnız dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsində bildirişdə göstərilən əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan məlumatların nəzərə alınıb-alınmaması araşdırılır. Araşdırma zamanı kənarlaşma aşkar olunduqda Qaydaların 5.2.19-cu yarımbəndinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisinə yeni bildiriş göndərilir.[7]

5.2.20-1. Vergi ödəyicisi tərəfindən bu Qaydaların 5.2.19-cu yarımbəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildiriş üzrə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilmədikdə bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün AVİS vasitəsi ilə elektron qaydada real vaxt rejimində Risklərin idarə olunması menyusunun müvafiq ekranında əks olunur.[8]

5.2.21. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi bildirişlə bağlı olmadıqda həmin bəyannamə üzrə bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq kameral vergi yoxlaması aparılır.[9]

5.2.22. Eyni zamanda, vergi ödəyicisi tərəfindən 5.2.19-cu bənddə qeyd olunan bildirişdə göstərilən kənarlaşmaya dair yazılı izahat təqdim edildikdə, 30 iş günü müddətində müvafiq araşdırma aparılır və bu zaman kənarlaşma aşkar edilmədikdə həmin uyğunsuzluq bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq AVİS-də müvafiq qaydada bağlanılır.[10]

 

6. Bəyannamələrin AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları zamanı həyata keçirilən prosedurlar

 

6.1. AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları təqdim edilmiş vergi bəyannamələrinə əsasən vergi ödəyicilərinin iqtisadi göstəricilərinin müxtəlif risk meyarları nəzərə alınaraq fərdi qaydada araşdırılmaqla və təhlil edilməklə aparılır.

6.2. AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları zamanı müxtəlif risk meyarları nəzərə alınmaqla müəyyən edilən vergi ödəyiciləri üzrə ilk növbədə bu Qaydaların 7 nömrəli əlavə ilə müəyyən edilmiş formada Kameral vergi yoxlaması üzrə vergi ödəyicisi barədə Arayış tərtib olunur. Kameral vergi yoxlaması üzrə vergi ödəyicisi barədə Arayışın hazırlanması zamanı işçi AVİS-in müvafiq pəncərəsindən istifadə edərək aşağıda göstərilən 8 bölmədən (tabdan) ibarət Arayışı tərtib etməlidir:

6.2.1. Ümumi məlumatlar bölməsi vergi ödəyicisinin fəaliyyəti və vəziyyəti barədə məlumatları özündə əks etdirir (bu məlumatlar sistem tərəfindən avtomatik doldurulur).

6.2.2. Təsərrüfat subyekti barədə bu bölmə vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyekti (obyekti) barədə məlumatlarını özündə əks etdirir (bu məlumatlar sistem tərəfindən avtomatik doldurulur).

6.2.3.Aparılan yoxlamalar barədə bölmə vergi ödəyicisi üzrə aparılmış yoxlamalar (SVY, OVN, kameral və s.) barədə məlumatları özündə əks etdirir. Bu məlumatlar Aparılan yoxlamalar adlı düyməni basmaqla Hesabat & Axtarış informasiya sistemindən avtomatik olaraq ekrana gətirilir. Həmin məlumatlar işçi tərəfindən müvafiq pəncərəyə doldurulur.

6.2.4. Hesablanmış və ödənilmiş vergilər barədə məlumat bölməsi vergi ödəyicisinin şəxsi hesab vərəqəsi üzrə hesablamaları, ödəmələri və borcları barədə məlumatları özündə əks etdirir. Bu zaman dövr ərzində aparılan əməliyyatları müəyyənləşdirmək üçün dövr aralığı üzrə filtr qoyulması nəzərdə tutulur. Bu məlumatlar Hesablanmış və ödənilmiş vergilər adlı düyməni basmaqla Hesabat & Axtarış informasiya sistemindən avtomatik ekrana gətirilir. Həmin məlumatlar işçi tərəfindən müvafiq pəncərəyə doldurulur.

6.2.5. Fəaliyyət vəziyyəti və təqdim edilməmiş bəyannamələr barədə məlumat bölməsi vergi orqanı əməkdaşı tərəfindən əsas fəaliyyət növü və təqdim edilməmiş bəyannamələr barədə məlumatların yaradılacaq menyuda xüsusi pəncərəyə doldurulması vasitəsilə həyata keçirilir. Bu məlumatlar vergi orqanı əməkdaşı tərəfindən doldurulur.

6.2.6. Kameral vergi yoxlamasının aparılması üzrə təhlillərə əsasən vergi ödəyicisi barədə məlumat bölməsi Vergi orqanı əməkdaşı tərəfindən fərdi qaydada aparılmış təhlillə müəyyən edilmiş vergidən yayınma halları barədə məlumatların vergi orqanı əməkdaşı tərəfindən xüsusi pəncərəyə daxil edilməsi vasitəsilə həyata keçirilir.

6.2.7.Nəticə bölməsi Vergi ödəyicisinə göndərilmiş Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktubun göstəriciləri və aparılmış araşdırma nəticəsində hesablanmış kameral vergi məbləğləri barədə məlumatların vergi orqanı əməkdaşı tərəfindən menyuda xüsusi pəncərəyə doldurulması vasitəsilə həyata keçirilir.

6.2.8. Aparılan araşdırma bölməsi Araşdırmanı aparan vergi orqanı, vergi əməkdaşı və araşdırmanın aparılma tarixi barədə məlumatları özündə əks etdirir. Bu məlumatlar sistem tərəfindən avtomatik doldurulur.

6.3. Bəyannamələrin AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları zamanı AVİS üzrə həyata keçirilən proseduralar:

6.3.1. Kameral vergi yoxlaması üzrə vergi ödəyicisi barədə Arayış tərtib edildikdən sonra AVİS vasitəsilə baxılmaq üçün şöbə (bölmə) rəhbəri təqdim edilir.

6.3.2. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən Arayış müvafiq pəncərə vasitəsilə təsdiq edildikdən sonra müəyyən edilmiş kənarlaşmalar ilə bağlı müvafiq məktubun yaradılması üçün aşağıdakı pəncərədən istifadə edilir (Şəkil 17).

 

Şəkil 17

 

6.3.3. Bunun üçün şöbə (bölmə) rəhbəri siyahıya əlavə et düyməsi vasitəsi ilə aşağıdakı pəncərədən yoxlanılacaq vergi ödəyicisinin VÖEN-nin və yoxlanılacaq dövrü daxil edir və nəticədə daxil edilmiş məlumatlardan ibarət sətir cədvələ əlavə olunur (Şəkil 18-19).

 

Şəkil 18

 

Şəkil 19

 

6.3.4. Siyahıya əlavə edilmiş vergi ödəyiciləri üzrə uyğunsuzluq yaradılması üçün şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən işçilər arasında bölüşdürülür. İşçi AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi ekranı vasitəsilə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən ona göndərilmiş bəyannamələrə aşağıdakı qaydada uyğunsuzluq yaradır (Şəkil 20).

 

Şəkil 20

 

6.3.5. Bəyannamədə uyğunsuzluq yaratmaq üçün əvvəlcə Vergi bölməsindən müvafiq dövr üçün bəyannamə seçilərək həmin bəyannamə cədvələ əlavə edilir (Şəkil 21).

 

Şəkil 21

 

6.3.6. Bəyannaməni göstər və Bəyannamədəki uyğunsuzluqlar düymələri vasitəsilə müvafiq olaraq bəyannaməyə və bəyannamədəki uyğunsuzluqlara baxmaq mümkündür (Şəkil 22).

 

Şəkil 22

 

6.3.7. Kameral vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş işçi Həll edilməmişə göndər düyməsi vasitəsilə bəyannaməni vergi ödəyicisi tərəfindən daxil olmuş sənəd (səbəb yazılmaqla) nömrəsini qeyd etməklə AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları pəncərəsinə göndərə bilər.

6.3.8. AVİS-dən kənar uyğunsuzluq yarat düyməsi vasitəsilə cədvəldə qeyd edilmiş bəyannamə üzrə uyğunsuzluq yaradılır (Şəkil 23).

 

Şəkil 23

 

6.3.9. AVİS-dən kənar uyğunsuzluğun daxil edilməsi üçün Yeni uyğunsuzluq düyməsi vasitəsi ilə açılan pəncərədə Uyğunsuzluq mətni və Cavab sənədi adlı sahələr məlumatlarla doldurulmalıdır (Şəkil 24).

 

Şəkil 24

 

6.3.10. Daha sonda Qəbul düyməsi vaistəsilə məlumatlar aşağıdakı pəncərəyə daxil edilir (Şəkil 25).

 

Şəkil 25

 

6.3.11. İşçi yaradılmış uyğunsuzluq üzərində Dəyiş düyməsi vasitəsilə dəyişiklik edə bilər və ya daxil edilmiş uyğunsuzluğu Sil düyməsi vasitəsilə siyahıdan çıxara bilər.

6.3.12. Uyğunsuzluqlar qeyd edildikdən sonra AVİS-dən kənar uyğunsuzluq yarat düyməsindən istifadə etməklə qeyd edilmiş bəyannamə və ya arayış forması üzrə uyğunsuzluq yaradılmış olur və həmin sətir işçinin növbəti AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun işlənməsi pəncərəsinə düşür.

6.3.13. AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun işlənməsi pəncərəsi vasitəsi ilə uyğunsuzluğu yaradılmış bəyannamə üçün Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub hazırlanır (Şəkil 26).

 

Şəkil 26

 

6.3.14. AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktublarının işlənməsi pəncərəsindəki cədvəldən vergi ödəyicisi seçilir və Uyğunsuzluq məktubunu işlə düyməsi vasitəsi ilə aşağıdakı pəncərə açılır (Şəkil 27):

Şəkil 27

 

6.3.15. İşçi Viza verəcək şəxs bölməsindən şöbə (bölmə) rəhbərini seçərək bəyannaməni şöbə (bölmə) rəhbərinin AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi pəncərəsinə göndərir.

6.3.16. Şöbə (bölmə) rəhbəri AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi ekranı vasitəsi ilə uyğunsuzluq məktubuna viza verə və ya onu rədd edə bilər (Şəkil 28).

 

 

Şəkil 28

6.3.17. Uyğunsuzluq məktubuna viza verildikdə həmin bəyannamə departamentin (idarənin) baş direktoruna (direktoruna) və ya onun müavininə imzalanmağa göndərilir. Viza rədd edildikdə isə həmin bəyannamə rəddin səbəbi aşağıdakı pəncərə vasitəsilə daxil edilməklə işçiyə qaytarılır (Şəkil 29).

 

Şəkil 29

 

6.3.18. Eyni zamanda, departamentin (idarənin) baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubunun imzalanması pəncərəsi vasitəsi ilə şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən viza verilmiş bəyannamələrə baxmaq, imzalamaq və rədd etmək imkanına malikdir (Şəkil 30).

 

Şəkil 30

 

6.3.19. Məktub departamentin (idarənin) baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini tərəfindən imzalandıqda, o işçinin AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları adlı pəncərəsinə, yaradılan Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub isə kargüzarlıq modulunun Sənədlərim ekranına göndərilir.[11]

6.3.20. Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub AVİS proqram təminatının kargüzarlıq modulu vasitəsi ilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbəri yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub vergi orqanının rəhbəri tərəfindən imzalandıqdan sonra vergi ödəyicisinin e-qutusuna və ya Koordinasiya şöbəsi (bölməsi) tərəfindən poçtla göndərilir.

6.3.21. Departamentin (idarənin) baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini tərəfindən Rədd etmə əməliyyatı aparıldıqda isə həmin məktub şöbə (bölmə) rəhbərinin AVİS-dən kənar uyğunsuzluq məktubuna viza verilməsi pəncərəsinə qaytarılır.

6.3.22. AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları pəncərəsinə məlumatlar 2 yolla daxil olur:

6.3.22.1. Departamentin (idarənin) baş direktoru (direktoru) və ya onun müavini Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktubu imzaladıqda; [12]

6.3.22.2. İşçinin AVİS-dən kənar uyğunsuzluqların daxil edilməsi pəncərəsində Həll edilməmişə göndər düyməsi vasitəsi ilə.

6.3.23. AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları pəncərəsindəki uyğunsuzluqlar 2 yolla həll oluna bilər:

6.3.23.1. Ödəyici tərəfindən göndərilən cavablandırılan sənəd nömrəsinə əsasən;

6.3.23.2. Vergi əməkdaşı tərəfindən AVİS-dən kənar kameral yoxlama vasitəsilə.

6.3.24. Bu zaman, işçi cədvəldən müvafiq sətri seçir və Uyğunsuzluq məktubunu həll et düyməsindən istifadə edir (Şəkil 31).

 

Şəkil 31

 

6.3.25. Əgər, uyğunsuzluq vergi ödəyicisinin sənədi əsasında həll edilərsə, o zaman işçi uyğunsuzluğun cavabı düyməsindən istifadə edir (Şəkil 32).

 

Şəkil 32

 

6.3.26. İşçi müvafiq sənəd nömrəsini (AVİS kargüzarlıq nömrəsini) və digər məlumatları daxil edərək Qəbul düyməsindən istifadə etdikdə, işlənən bəyannamə üçün uyğunsuzluqlar bağlanılır və sənəd AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları pəncərəsindən silinir (Şəkil 33).

 

image001

Şəkil 33

 

6.3.27. Əgər uyğunsuzluq AVİS-dən kənar kameral yoxlama vasitəsilə aradan qaldırılırsa, bu zaman işçi AVİS-dən kənar kameral yoxla düyməsindən istifadə edir (Şəkil 34).

Şəkil 34

 

6.3.28. İşçi Kameral bəyannaməsi işlə düyməsindən istifadə edərək müvafiq məlumatları daxil edib uyğunsuzluğu işləyir. Bu zaman cədvəldən həmin sətir silinir və şöbə (bölmə) rəhbərinin Təsdiqlənəcək AVİS-dən kənar kameral yoxlamalar adlı pəncərəsinə düşür.

6.3.29. AVİS-dən kənar kameral yoxla düyməsinin istifadə edilməsi üçün aşağıdakı şərtlər yerinə yetirilməlidir:

6.3.29.1. AVİS-dən kənar uyğunsuzluq əlavə ediləcək VÖEN-in elektron qaydada avtomatik uyğunsuzluq proqramından keçməsi lazımdır;

6.3.29.2. AVİS-dən kənar kameral hesablanacaq bəyannamənin bağlanmamış elektron uyğunsuzluğunun olmaması tələb olunur. Əks halda, proqram tərəfindən növbəti pəncərələr ekrana çıxarılır (Şəkil 35-36):

 

1-ci halda :

Şəkil 35

 

2-ci halda :

Şəkil 36

 

6.3.30. Yuxarıdakı şərtlər yerinə yetirilmədiyi təqdirdə AVİS-dən kənar kameral yoxlama əməliyyatını başa çatdırmaq mümkün deyildir.

6.3.31. İşçi tərəfindən AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları pəncərəsində AVİS-dən kənar kameral yoxla düyməsi vasitəsilə uyğunsuzluğu işlədikdə, həmin Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun rəhbərinin Təsdiqlənəcək AVİS-dən kənar kameral yoxlamaları pəncərəsinə daxil olur (Şəkil 37).[13]

 


Şəkil 37

 

6.3.32. Bu zaman şöbə (bölmə) rəhbəri müvafiq sətri qeyd edib Qərar düyməsindən istifadə etməklə yeni pəncərəyə daxil olur (Şəkil 38).

Şəkil 38

 

6.3.33. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən bütün məlumatlar yoxlanıldıqdan sonra Təsdiq et düyməsi istifadə edilməklə bəyannamənin kameral yoxlanması qeydiyyata alınır və kameral hesablama məbləği avtomatik olaraq şəxsi hesab vərəqəyə işlənilir.

6.3.34. Şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən kameral vergi yoxlaması təsdiq edildikdən sonra bu Qaydaların 4-cü əlavəsində göstərilən forma üzrə Vergilərin hesablanması barədə Qərar avtomatik olaraq hazırlanaraq işçinin kargüzarlıq modulunun Sənədlərim ekranına göndərilir. Vergilərin hesablanması barədə Qərar AVİS proqram vasitəsilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbəri yoxlanılma və viza qəbul olunmaq üçün göndərilir. Viza qəbul olunmuş Vergilərin hesablanması barədə Qərar vergi orqanının rəhbəri tərəfindən imzalandıqdan sonra Vergi ödəyicisinin e-qutusuna və ya Koordinasiya şöbəsi (bölməsi) tərəfindən poçtla göndərilir.

6.3.35. Əgər şöbə (bölmə) rəhbəri tərəfindən Rədd et düyməsi qeyd edilərsə, bu zaman həmin bəyannamə işçinin AVİS-dən kənar həll edilməmiş uyğunsuzluq məktubları və eyni zamanda Rədd olunan AVİS-dən kənar kameral yoxlamalar pəncərələrinə göndərilir (Şəkil 39).[14]

 

Şəkil 39

 

6.3.36. İşçi bu pəncərədə yalnız rədd olunan AVİS-dən kənar kameral yoxlamalara baxa bilər.

6.4. Kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumat aşkar etdikdə, vergi ödəyicisinə 5 iş günü müddətində dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi üçün bu Qaydaların 8 nömrəli əlavəsində göstərilən forma üzrə Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərir.

6.5. Bu Qaydaların 6.4-cü bəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildirişlə bağlı daxil olmuş dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxlaması aparılmır, yalnız dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsində bildirişdə göstərilən əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan məlumatların nəzərə alınıb-alınmaması araşdırılır. Araşdırma zamanı kənarlaşma aşkar olunduqda Qaydaların 6.4-cü bəndinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisinə yeni bildiriş göndərilir.[15]

6.5-1. Vergi ödəyicisi tərəfindən bu Qaydaların 6.4-cü bəndinə müvafiq olaraq göndərilmiş bildiriş üzrə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilmədikdə bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün AVİS vasitəsilə elektron qaydada real vaxt rejimində Risklərin idarə olunması menyusunun müvafiq ekranında əks olunur.[16]

6.6. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi bidirişlə bağlı olmadıqda həmin bəyannamə üzrə bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq kameral vergi yoxlaması aparılır.[17]

6.7. Eyni zamanda, vergi ödəyicisi tərəfindən 6.4-cu bənddə qeyd olunan bildirişdə göstərilən kənarlaşmaya dair yazılı izahat təqdim edildikdə, bu zaman müvafiq araşdırma aparılır və bu zaman kənarlaşma aşkar edilmədikdə həmin uyğunsuzluq bu Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq AVİS-də müvafiq qaydada bağlanılır.[18]

 

7. Vergi növləri üzrə AVİS-dən kənar kameral vergi yoxlamaları

 

7.1 Gəlir vergisi bəyannaməsinin yoxlanılması:

7.1.1. Rezident və qeyri-rezident fiziki şəxslər gəlir vergisinin ödəyiciləridirlər.

7.1.2. Gəlir vergisinin bəyannaməsini verməli olan şəxslər hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər.

7.1.3. Vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyətini dayandırdıqda, 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir.

7.1.4. Hesabatın verilmə müddəti başa çatanadək vergi ödəyicisi gəlir vergisinin hesabatının verilməsi müddətinin uzadılması barədə müraciət edirsə və bu zaman ödənilməli olan verginin məbləğini tamamilə ödəyirsə, hesabatın verilməsi müddəti üç ayadək uzadılmış hesab olunur.

7.1.5. Gəlir vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.1.5.1 Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, uçot metodu və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 40).

 

Şəkil 40

 

7.1.5.2. Verginin hesablanması bölməsi 3 hissədən ibarətdir:

7.1.5.2.1. Hesabat dövrünün gəlirləri hissəsində hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir (Şəkil 41).

 

Şəkil 41

 

7.1.5.2.2. Hesabat dövründə gəlirlərin əldə edilməsi ilə bağlı Xərclər hissəsində fiziki şəxs tərəfindən müxtəlif xərc maddələri üzrə gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır (Şəkil 42).

 

Şəkil 42

 

7.1.5.2.3. Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir (Şəkil 43).

 

Şəkil 43

 

7.1.5.3. Gəlir vergisi bəyannaməsinin əlavəsində aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatlar öz əksini tapır (Şəkil 44).

 

Şəkil 44

 

7.1.6. Gəlir vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.1.6.1. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

7.1.6.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV və aksiz vergisi bəyannamələrinin məlumatları ilə bəyannamənin müvafiq göstəriciləri müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmamasının araşdırılması;

7.1.6.3. Təqdim edilmiş e_VHF-lar üzrə ƏDV-nin depozit hesabına (bundan sonra ƏDVDH)-a mədaxil olunmuş vəsaitlə (avans məbləği istisna olmaqla) Kassa metodu ilə təqdim olunmuş vergi bəyannaməsinin müqayisəsi;

7.1.6.4. Kassa metodu ilə işlədikdə ƏDV bəyannaməsindəki 307-ci sətirdə göstərilmiş gəlirlə mənfəət bəyannaməsindəki ümumi gəlirin müqayisəsi (pul vəsaitinin daxil olması və xərclənməsinin açıqlamasının alınması);

7.1.6.5. Vergi ödəyicisinin xərclərinin artım tempinin gəlirlərin artım tempini üstələməsi hallarının araşdırılması;

7.1.6.6. Bəyannamənin xərclər hissəsində mal və material xərclərinin ümumi xərcdə xüsusi çəkisinin yüksək (90%-dən yuxarı) olması hallarının araşdırılması;

7.1.6.7. Xərclərin tərkibində material xərclərinin artımının malların təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərin artımını üstələməsi hallarının araşdırılması;

7.1.6.8. Təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri ardıcıl olaraq 3 il ərzində zərərlə başa çatması hallarının araşdırılması;

7.1.6.9. Ardıcıl 3 il ərzində təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsi gəlirlə başa çatmasına baxmayaraq rentabellik səviyyəsinin ilbəil azalması hallarının araşdırılması;

7.1.6.10. Uçot metodu dəyişdirildikdə vergilərin düzgün hesablanmasının araşdırılması;

7.1.6.11. Digər və sair xərclərin araşdırılması;

7.1.6.12. Alınmış kreditlərin faizlərinin xərcə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.1.6.13. Ödənilmiş sığorta haqlarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (əmlakın dəyərindən artıq qiymətə sığortalanmasını araşdırmaq);

7.1.6.14. Gəlir vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş sosial sığorta haqlarının əmək haqqı və ona bərabər tutulan ödəmələrin 22%-dən çox olub olmamasının araşdırılması;

7.1.6.15. Ümidsiz borclarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (təsdiqedici sənədləri tələb etmək);

7.1.6.16. Xərclərin tərkibinin düzgünlüyünün müəssisənin aldığı elektron VHF və YGB üzrə araşdırılması (enerji, yanacaq, mal-material, xidmət və s.);

7.1.6.17. Növbəti illərdə nəzərə alınacaq amortizasiya və təmir xərclərinin məbləğinin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.1.6.18. Gəlir vergisi bəyannaməsində gəlirlərin olmasına baxmayaraq muzdlu işlə əlaqədar işçilərə gəlir məbləği ödənilməməsi və ya ümumiyyətlə işçisinin olmaması hallarının araşdırılması;

7.1.6.19. İddia müddəti ötmüş və kreditorlar tərəfindən silinmiş kreditor borcları üzrə gəlirin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.1.6.20. Gəlir vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirləri, nağdsız qaydada əldə olunan gəlirlərinə bərabər olan (təqdim olunmuş e-VHF, ƏDV depozit hesabına mədaxil, bank hesabına mədaxil və s), lakin nağd satışı olan (fəaliyyət sahəsinə müvafiq təsərrüfat subyekti olan) vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi;

7.1.6.21. Kassa metodu ilə bəyannamə təqdim edildikdə, ƏDV dövriyyəsi ilə gəlir vergisi bəyannaməsindəki gəlirlərin və hesabat dövrünün sonuna "Sair debitor borc" qalığının müqayisə olunması;

7.1.6.22 Gəlir vergisi bəyannaməsinin digər bəyannamə göstəriciləri (Yol, yerli əhəmiyyətli tikinti materialları üzrə mədən vergisi və s.) ilə üzləşdirilməsi;

7.1.6.23. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

7.1.6.24. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

7.1.6.25. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.1.6.26. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.1.6.27. Gəlir vergisi bəyannaməsi ilə əlavənin uzlaşdırılması üzrə aşağıdakılar araşdırılmalıdır:

7.1.6.27.1. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Amortizasiya olunan əsas vəsaitlərin satışından gəlir sətrində göstərilən məbləğin Əlavənin Əsas vəsaitlərin dəyəri sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütünlarının cəmi ilə bəyannamənin xərclər hissəsində amortizasiyası ayırmaları, əsas vəsaitlərin təqdim edilməsi və ləğvi üzrə gəlirdən çıxılan xərclərdən təqdim edilmiş əsas vəsaitlərin dəyəri çıxıldıqdan sonra alınan nəticənin üzləşdirilməsi;

7.1.6.27.2. Gəlir vergisi bəyannaməsinin İştirak paylarının satışından əldə edilmiş gəlir sətrində göstərilən məbləğ Əlavənin Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları sətrinin Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütunlarının cəminin nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

7.1.6.27.3. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Malların təqdim edilməsindən gəlir sətrindəki məbləğ ilə Əlavənin Qeydi maddi aktivlərin dəyəri, Hazır məhsul, Mallar və Sair ehtiyatlar sətrlərinin Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütunlarındakı göstəricilərin toplanmasının nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

7.1.6.27.4. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Ümumi gəlir sətrindəki məbləğdən Xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqi və Yeni uçot metodunun tətbiq edilməsindən yaranmış gəlirlər sətirləri çıxılmaqla alınan nəticənin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin Sair debitor borclar sətrinin dövr ərzində daxil olmuşdur sütunu ilə üzləşdirilməsi;

QEYD: Debitor borclar sətrində məbləğlər ƏDV daxil göstərilmiş olur.

7.1.6.27.5. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Ümumi gəlir sətri ilə Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri sətrinin fərqindən alınmış nəticə ilə bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin Alınmış avanslar və Gələcək dövrün gəlirləri sətirləri üzrə Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütunlarının cəminin nəticəsindən kiçik olmamalıdır.

Qeyd: Avans və gələcək dövrün gəlirləri ƏDV daxil göstərilir.

7.1.6.27.6. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Xammal və materiallar və Malın dəyəri sətirlərindəki material xərclərinin cəmi ilə əlavənin Hazır mallar, Mallar və Sair ehtiyat sətirlərinin təqdim edilmişdir, silinmişdir sütünlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

7.1.6.27.7. Gəlir vergisi bəyannaməsinin Səhmlərin alınması ilə bağlı xərclər və İştirak paylarının alınması ilə bağlı xərclər sətirlərinin cəmi ilə Əlavənin Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütunlarındakı nəticələrin üzləşdirilməsi;

7.1.6.27.8. Binalar, tikililər, qurğuların, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlərin il ərzində mədaxil göstəricisi ilə əlavənin kapitallaşdırma üçün aktivlər sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütünlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

7.1.6.28. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.1.6.28.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.1.6.28.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.1.6.28.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.1.6.28.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.1.6.28.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.1.6.28.6. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

7.1.6.28.7. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.1.6.28.8. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.2 Mənfəət vergisi bəyannaməsinin yoxlanılması:

7.2.1. Azərbaycan Respublikasında rezident və qeyri-rezident müəssisələr mənfəət vergisinin ödəyiciləridir.

7.2.2.Mənfəət vergisinin bəyannaməsini verməli olan şəxslər hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər.

7.2.3.Mənfəət vergisinin ödəyicisi olan vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyətini dayandırdıqda, 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir.

7.2.4. Hüquqi şəxsin ləğv edilməsi haqqında qərarda göstərilən ləğv olunma tarixindən, qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyi üçün bu tarix göstərilmədikdə isə qərarın Azərbaycan Respublikasının xarici dövlətlərdəki nümayəndəlikləri (Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin konsulluq idarələrində) leqallaşdırıldığı tarixindən sonra 30 gün ərzində ləğvetmə komissiyası vergi orqanına bəyannamə verməyə borcludur.

7.2.5. Hesabatın verilmə müddəti başa çatanadək vergi ödəyicisi mənfəət vergisinin hesabatının verilməsi müddətinin uzadılması barədə müraciət edirsə və bu zaman ödənilməli olan verginin məbləğini tamamilə ödəyirsə, hesabatın verilməsi müddəti üç ayadək uzadılmış hesab olunur.

7.2.6. Mənfəət vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.2.6.1.Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, uçot metodu və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 45).

 

Şəkil 45

 

7.2.6.2.Verginin hesablanması bölməsi 3 hissədən ibarətdir:

7.2.6.2.1. Gəlirlər hissəsində hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir (Şəkil 46).

 

Şəkil 46

 

7.2.6.2.2. Xərclər hissəsində hesabat dövrü ərzində gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır (Şəkil 47).

 

Şəkil 47

 

7.2.6.2.3. Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir (Şəkil 48).

 

Şəkil 48

 

7.2.6.3. Bununla yanaşı, mənfəət vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 3 ədəd əlavə mövcuddur:

7.2.6.3.1. Əlavə 1 - aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatları özündə əks etdirir (Şəkil 49).

 

Şəkil 49

 

7.2.6.3.2. Əlavə 2 vergi ödəyicisinin xaricdə olan bank hesabları bərədə məlumatı əks etdirir (Şəkil 50).

 

Şəkil 50

 

7.2.6.3.3. Əlavə 3 - vergi ödəyicisinin ümidsiz borcları bərədə məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 51).

 

Şəkil 51

 

7.2.7. Mənfəət vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.2.7.1. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsi araşdırılması;

7.2.7.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV və aksiz vergisi bəyannamələrinin məlumatları ilə müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmaması araşdırılması;

7.2.7.3. Təqdim edilmiş e_VHF-lar üzrə ƏDVDH-a mədaxil olunmuş vəsaitlə (avans məbləği istisna olmaqla) Kassa metodu ilə təqdim olunmuş vergi bəyannaməsinin müqayisəsi;

7.2.7.4. Kassa metodu ilə işlədikdə ƏDV bəyannaməsindəki 307-ci sətirdə göstərilmiş gəlirlə mənfəət bəyannaməsindəki ümumi gəlirin müqayisəsi (pul vəsaitinin daxil olması və xərclənməsinin açıqlamasının alınması);

7.2.7.5. Vergi ödəyicisinin xərclərinin artım tempinin gəlirlərin artım tempini üstələməsi hallarının araşdırılması;

7.2.7.6. Bəyannamənin xərclər hissəsində mal və material xərclərinin ümumi xərcdə xüsusi çəkisinin yüksək (90%-dən yuxarı) olması hallarının araşdırılması;

7.2.7.7. Xərclərin tərkibində material xərclərinin artımının malların təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirlərin artımını üstələməsi hallarının araşdırılması;

7.2.7.8. Təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri ardıcıl olaraq 3 il ərzində zərərlə başa çatması hallarının araşdırılması;

7.2.7.9. Ardıcıl 3 il ərzində təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsi mənfəətlə başa çatmasına baxmayaraq rentabellik səviyyəsinin ilbəil azalması hallarının araşdırılması;

7.2.7.10. Uçot metodu dəyişdirildikdə vergilərin düzgün hesablanmasının araşdırılması;

7.2.7.11. Digər və sair xərclərin araşdırılması;

7.2.7.12. Alınmış kreditlərin faizlərinin xərcə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.2.7.13. Ödənilmiş sığorta haqlarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (əmlakın dəyərindən artıq qiymətə sığortalanmasını araşdırmaq);

7.2.7.14. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş sosial sığorta haqlarının əmək haqqı və ona bərabər tutulan ödəmələrin 22%-dən çox olub olmamasının araşdırılması;

7.2.7.15. Faiz üzrə mənbədə tutulan vergi məbləğlərinin nəzərə alınmasının düzgünlüyünün araşdırılması;

7.2.7.16. Ümidsiz borclarının xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması (3 saylı əlavə və təsdiqedici sənədləri tələb etmək);

7.2.7.17. Xərclərin tərkibinin düzgünlüyünün müəssisənin aldığı elektron VHF üzrə araşdırılması (enerji, yanacaq, mal-material, xidmət və s.);

7.2.7.18. Növbəti illərdə nəzərə alınacaq amortizasiya və təmir xərclərinin məbləğinin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.2.7.19. Bəyannamənin xərclər hissəsində göstərilmiş amortizasiya məbləğlərinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.2.7.20. Mənfəət vergisi bəyannaməsində gəlirlərin olmasına baxmayaraq muzdlu işlə əlaqədar işçilərə gəlir məbləği ödənilməməsi və ya ümumiyyətlə işçisinin olmaması hallarının araşdırılması;

7.2.7.21. Mənfəət vergisi üzrə azadolma və güzəşt məbləğlərinin qanunvericiliyə uyğun olub-olmaması araşdırılır;

7.2.7.22. İddia müddəti ötmüş və kreditorlar tərəfindən silinmiş kreditor borcları üzrə gəlirin bəyannamədə əks etdirilməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.2.7.23. Mənfəət vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirləri nağdsız qaydada əldə olunan gəlirlərinə bərabər olan (təqdim olunmuş e-VHF, ƏDV depozit hesabına mədaxil, bank hesabına mədaxil və s), lakin nağd satışı olan (fəaliyyət sahəsinə müvafiq təsərrüfat subyekti olan) vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi;

7.2.7.24. Kassa metodu ilə bəyannamə təqdim edildikdə, ƏDV dövriyyəsi ilə mənfəət vergisi bəyannaməsindəki gəlirlərin və hesabat dövrünün sonuna "Sair debitor borc" qalığının müqayisə olunması;

7.2.7.25. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin digər bəyannamə göstəriciləri (əmlak, torpaq, yol, mədən vergisi və s.) ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.26. Xalis mənfəətin təqdim edilməsi olan vergi ödəyicisinin araşdırılması;

7.2.7.27. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə (hesablanmış amortizasiya məbləği üzrə çıxılmalar nəzərə alınmaqla) yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.2.7.28. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

7.2.7.29. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.2.7.30. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.2.7.31. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunan ÖMV bəyannaməsinin əlavəsinə əsasən hüquqi şəxslərə ödənilmiş icarə haqqı məbləğləri ilə icarə haqqını əldə edən qarşı tərəfin həmin hesabat dövrü üzrə mənfəət vergisi bəyannaməsinin ümumi gəlirlər (218 A1) hissəsində dövriyyə göstərilib-göstərilmədiyi və ya ümumi gəlirlər (218 A1) hissəsində dövriyyə göstərildiyi halda, bəyannamənin daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir (203 A1) hissəsində dövriyyə göstərilib-göstərilməməsinin müqayisəsi.

7.2.7.32. Mənfəət vergisi bəyannaməsi ilə 1 saylı Əlavənin uzlaşdırılması üzrə aşağıdakılar araşdırılmalıdır:

7.2.7.32.1. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Amortizasiya olunan əsas vəsaitlərin satışından gəlir sətrində göstərilən məbləğin Əlavənin Əsas vəsaitlərin dəyəri sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütunlarının cəmi ilə bəyannamənin xərclər hissəsində amortizasiyası ayırmaları, əsas vəsaitlərin təqdim edilməsi və ləğvi üzrə gəlirdən çıxılan xərclərdən təqdim edilmiş əsas vəsaitlərin dəyəri çıxıldıqdan sonra alınan nəticənin üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.2. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin İştirak paylarının satışından əldə edilmiş gəlir sətrində göstərilən məbləğ Əlavənin Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları sətrinin Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütunlarının cəminin nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Səhmlərin satışından gəlir sətrində göstərilən məbləğin Əlavənin Emissiya gəlirləri sətrinin dövr üzrə daxil olmuşdur sütunu ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.4. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Malların təqdim edilməsindən gəlir sətrindəki məbləğ ilə Əlavənin Qeydi maddi aktivlərin dəyəri, Hazır məhsul, Mallar və Sair ehtiyatlar sətirlərinin Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütunlarındakı göstəricilərin toplanmasının nəticəsi ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.5. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Ümumi gəlir sətrindəki məbləğdən Xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqi ilə Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri sətirləri çıxılmaqla alınan nəticənin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin Sair debitor borclar sətrinin dövr ərzində daxil olmuşdur sütunu ilə üzləşdirilməsi;

QEYD: Debitor borclar sətrində məbləğlər ƏDV daxil göstərilmiş olur.

7.2.7.32.6. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Ümumi gəlir sətri ilə Vergilərin uçot metodunun dəyişməsindən yaranan keçmiş illərin gəliri sətrinin fərqindən alınmış nəticə ilə bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsinin Alınmış avanslar və Gələcək dövrün gəlirləri sətirləri üzrə Təqdim edilmişdir və Silinmişdir sütünlarının cəminin nəticəsindən kiçik olmamalıdır.

Qeyd: Avans və gələcək dövrün gəlirləri ƏDV daxil göstərilir.

7.2.7.32.7. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Xammal və materiallar və Malın dəyəri sətirlərindəki material xərclərinin cəmi ilə əlavənin Hazır mallar, Mallar və Sair ehtiyat sətrlərinin təqdim edilmişdir, silinmişdir sütunlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.8. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin Səhmlərin alınması ilə bağlı xərclər və İştirak paylarının alınması ilə bağlı xərclər sətirlərinin cəmi ilə 1 saylı əlavənin Səhmlər və iştirak payları üzrə maliyyə qoyuluşları sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütunlarındakı nəticələrin üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.9. Binalar, tikililər, qurğular, avadanlıqlar və digər əsas vəsaitlərin il ərzində mədaxil göstəricisi ilə əlavənin kapitallaşdırma üçün aktivlər sətrinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütunlarındakı göstəricilərin cəmi ilə üzləşdirilməsi;

7.2.7.32.10. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin elan edilmiş dividentlər sətrindəki göstərici ilə Əlavənin Hesabat dövrünün xalis mənfəəti və Əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəəti sətrlərinin təqdim edilmişdir və silinmişdir sütunlarının cəmindən Əvvəlki illərin bölüşdürülməmiş mənfəəti və Kapital ehtiyatları sətrlərin dövr ərzində daxil olmuşdur sütunları, eləcədə Gəlirdən çıxılmayan xərclər çıxılmaqla alınan nəticənin uzlaşdırılması;

7.2.7.33. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.2.7.33.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.2.7.33.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.2.7.33.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.2.7.33.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.2.7.33.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.2.7.33.6. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

7.2.7.33.7. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

7.2.7.33.8. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.2.7.33.9. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.3 Əlavə dəyər vergisi bəyannaməsi:

7.3.1. Əlavə dəyər vergisi vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği ilə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq verilən elektron vergi hesab-fakturalara və ya idxalda ƏDV-nin ödənildiyini göstərən sənədlərə müvafiq surətdə əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği arasındakı fərqdir.

7.3.2. ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçən və ya qeydiyyatdan keçməli olan şəxs ƏDV-nin ödəyicisidir.

7.3.3. Azərbaycan Respublikasına ƏDV tutulan malları idxal edən şəxslər bu cür idxal malları üzrə ƏDV-nin ödəyiciləri sayılırlar.

7.3.4. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçmədən iş görən və ya xidmət göstərən və Vergi Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə müvafiq surətdə vergiyə cəlb edilməli olan qeyri-rezident şəxs həmin işlər və ya xidmətlər üzrə vergi ödəyicisi sayılır.

7.3.5. Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200 000,0 manatdan artıq olan şəxslər, o cümlədən bu Məcəllənin 218.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hüquqdan istifadə etməyən ticarət və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (bu Məcəllənin 218.4.1-ci, 218.4.2-ci və 218.4.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

7.3.6. Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 200.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.

7.3.7. Malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi və vergi tutulan idxal vergitutma obyektidir.

7.3.8. ƏDV üzrə hesabat dövri təqvim ayı sayılır. ƏDV-nin bəyannaməsi hər hesabat dövri üçün, hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir.

7.3.9. ƏDV bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.3.9.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, ƏDV qeydiyyatı barədə və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 52).

 

Şəkil 52

 

7.3.9.2. Verginin hesablanması bölməsin aşağıdakı 5 hissədən ibarətdir.

7.3.9.2.1. Hesabat dövründəki dövriyyə üzrə hissəsində ƏDV-yə cəlb edilən, ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb edilən, ƏDV-dən azad olunan dövriyyələr və təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) görə əldə olunmuş məbləğlər öz əksini tapır (Şəkil 53).

 

Şəkil 53

 

7.3.9.2.2. Əvəzləşdirilən hissəsində Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən əvəzləşdirilən məbləğlər öz əksini tapır (Şəkil 54).

 

Şəkil 54

 

7.3.9.2.3. Dəqiqləşdirilən hissəsində ƏDV-yə cəlb edilən, ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb edilən və ƏDV-dən azad olunan əməliyyatlar üzrə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən artırılan və ya azaldılan dövriyyələr öz əksini tapır (Şəkil 55).

 

Şəkil 55

 

7.3.9.2.4. Hesablaşmalar hissəsində dövlət büdcəsinə ödənilməli və ya büdcədən qaytarılmalı ƏDV məbləğləri öz əksini tapır (Şəkil 56).

 

Şəkil 56

 

7.3.9.2.5. Muzdlu işlə əlaqədar vergi hissəsində ümumi, o cümlədən xarici fiziki şəxslər üzrə işçi sayı, gəlir məbləği və vergi məbləği qeyd edilir (Şəkil 57).

 

Şəkil 57

 

7.3.9.3. ƏDV bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 7 ədəd əlavəsi mövcuddur:

7.3.9.3.1. Əlavə 1 Cari hesabat dövründə və əvvəlki dövrlərdə əldə edilmiş yük gömrük bəyannamələri və bu bəyannamələr üzrə aparılmış ödənişləri əks etdirir (Şəkil 58).

 

Şəkil 58

7.3.9.3.2. Əlavə 3 - ƏDV tutulan və ƏDV tutulan əməliyyat sayılmayan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 59).

 

Şəkil 59

 

7.3.9.3.3. Əlavə 4 ƏDV-yə sıfır (0) faiz dərəcə ilə cəlb olunan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 60).

 

Şəkil 60

 

7.3.9.3.4. Əlavə 5 ƏDV-dən azad olunan dövriyyələr barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 61).

 

Şəkil 61

 

7.3.9.3.5. Əlavə 6 01.01.2001-ci il tarixinə kreditor qalıq üzrə aparılmış ödənişlər barədə məlumatı əks etdirir (Şəkil 62).

 

Şəkil 62

 

7.3.9.3.6. Əlavə 7 Qeyri-rezident tərəfindən görülmüş işlər, göstərilmiş xidmətlər üzrə ödənilmiş məbləğləri və qeyri-rezident barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 63).

 

Şəkil 63

 

7.3.9.3.7. Əlavə 8 vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş sertifikatlar və alınmış sertifikatlar üzrə təqdim edilmiş malların (görülmüş işlərin, göstərilmiş xidmətlərin) dəyərini əks etdirir (Şəkil 64).

 

Şəkil 64

 

7.3.10. ƏDV ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.3.10.1. Vergi ödəyicisinin qarşılıqlı əlaqələrinin təhlili;

7.3.10.2. Vergi ödəyicisinin e-VHF bazasına əsasən aldığı və satdığı malların üzləşdirilməsi;

7.3.10.3. Görülmüş işlərə, göstərilmiş xidmətlərə görə vergi ödəyicisi tərəfindən hesabat dövrü ərzində qeyri-rezidentə ödənilmiş vəsaitlərin məbləğləri barədə vergi orqanında olan məlumatları bəyannamənin müvafiq göstəriciləri ilə müqayisə edərək kənarlaşmanın olub-olmaması araşdırması;

7.3.10.4. Vergi ödəyicisinin ƏDV sub uçot hesabı üzrə səhv ödənişlərin təhlili;

7.3.10.5. Vergi ödəyicisinin ƏDV bəyannamələri üzrə əvəzləşmələrinin dövriyyədə xüsusi çəkisinin artması hallarının araşdırılması;

7.3.10.6. Dövriyyəsi olmayan, lakin əvəzləşdirmə aparan vergi ödəyicisinin araşdırılması;

7.3.10.7. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması hallarının araşdırılması;

7.3.10.8. ƏDV-dən azad olunan və ƏDV-nə sıfır dərəcə ilə cəlb edilən əməliyyatların təsdiqedici sənədlərlə birlikdə araşdırılması;

7.3.10.9. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində əks etdirilmiş qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlərin ƏDV bəyannaməsində əks etdirilməsinin araşdırılması;

7.3.10.10. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

7.3.10.11. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

7.3.10.12. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və vergi məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

7.3.10.13. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

7.3.10.14. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.3.10.15. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.3.10.16. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

7.3.10.17. Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş mənfəət vergisi bəyannaməsinin məlumatları ilə müqayisə edilərək kənarlaşmanın olub-olmamasının araşdırılması;

7.3.10.18. Mənzil tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin ƏDV öhdəliyinin Vergi Məcəlləsinin 159.9-cu maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq yerinə yetirilməsinin araşdırılması;

7.3.10.19. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunan ÖMV bəyannaməsinin əlavəsinə əsasən vergi ödəyicilərinə ödənilmiş icarə haqqı məbləğləri ilə icarə haqqını əldə edən qarşı tərəfin həmin hesabat dövrü üzrə ƏDV bəyannaməsinin 301.1-ci sətrinin (ƏDV 18% dərəcə ilə cəlb olunan əməliyyatlar) və həmin bəyannamənin 3 li əlavəsinin (Daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən gəlirlər) 301.2.1-ci sətrinin müqayisəsi;

7.3.10.20. Vergi Məcəlləsinin 175.3-cü maddəsinə əsasən Məcəllənin 109.4-cü maddəsində göstərilən xərclər istisna olmaqla Məcəllənin 109.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan xərclər çəkiləndə, ƏDV-nin əvəzləşdirilməsinə yol verilmir. Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində çəkilmiş sosial xarakterli xərclərin əvəzləşdirilməsinin araşdırılması;

7.3.10.21. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.3.10.21.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.3.10.21.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.3.10.21.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.3.10.21.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.3.10.21.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.3.10.21.6. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

7.3.10.21.7. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.3.10.21.8. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.4 Aksiz vergisi bəyannaməsi

7.4.1. Aksiz aksizli malların satış qiymətinə daxil edilən vergidir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilən, yaxud idxal olunan aksizli mallardan, vergidən azad edilən mallar istisna olunmaqla, aksiz tutulur.

7.4.2. Aksizlər üzrə hesabat dövri təqvim ayıdır. Aksizli mallar istehsal edildikdə hər hesabat dövri üçün vergi tutulan əməliyyatlar üzrə aksizlər hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli və bu müddət ərzində vergi tutulan əməliyyatları göstərməklə bəyannamə verilməlidir

7.4.3. Aksiz vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.4.3.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü, lisenziya (icazə) barədə və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 65).

 

Şəkil 65

 

7.4.3.2. Verginin hesablanması bölməsində hesabat dövründə vergiyə cəlb olunan aksizli malların həcmi (dəyəri) və aksizin məbləği, eyni zamanda hesabat dövründəki dövriyyə üzrə əvəzləşdirilən aksizin məbləği əks olunur (Şəkil 66).

 

Şəkil 66

 

7.4.3.3. Aksiz vergisi bəyannaməsində aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavə mövcuddur:

7.4.3.3.1. Əlavə 1 İstehsal edilmiş məhsullara görə verginin hesablanması və Əvəzləşdirilən aksiz vergisinin hesablanması bölmələrindən ibarət olmaqla aksiz vergisinə cəlb edilmiş neft məhsulları barədə məlumatları özündə əks etdirir (Şəkil 67).

 

Şəkil 67

 

7.4.3.3.2. Əlavə 2 - aksiz markalarının hərəkəti barədə məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 68).

 

Şəkil 68

 

7.4.4. Aksiz vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.4.4.1. Vergi ödəyicisinin müvafiq sahədə fəaliyyət göstərməsi üçün lisenziyanın (icazənin) olub-olmamasının araşdırılması;

7.4.4.2. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən aksizli malların istehsalına verilmiş lisenziya üzrə müəyyən edilmiş minimum istehsal həcmi barədə məlumatların bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisəsi;

7.4.4.3. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması hallarının araşdırılması;

7.4.4.4. Aksiz vergisindən azad olunan və sıfır dərəcə ilə cəlb edilən əməliyyatların təsdiqedici sənədlərlə birlikdə araşdırılması;

7.4.4.5. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

7.4.4.6. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.4.4.7. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

7.4.4.8. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.4.4.9. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.4.4.9.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.4.4.9. 2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.4.4.9.3. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.4.4.9.4. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.5 Əmlak vergisi bəyannaməsi

7.5.1. Müəssisələrin balansında olan əsas vəsaitlərin orta illik dəyəri əmlak vergisi üzrə vergitutma obyektidir. Müəssisənin əmlak vergisi üçün vergi dövri təqvim ili sayılır.

7.5.2. Əmlak vergisi ödəyiciləri cari vergi ödəmələri kimi hər rübün ikinci ayının 15-dən gec olmayaraq əvvəlki ildəki əmlak vergisinin məbləğinin 20 faizi həcmində vergi ödəyir.

7.5.3. Müəssisələr əmlak vergisinin illik bəyannaməsini hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına verir.

7.5.4. Əmlak vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.5.4.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 69).

 

Şəkil 69

 

7.5.4.2. Verginin hesablanması bölməsində hesabat ilinin əvvəlinə, müəssisənin ləğv olunma tarixinə, müəssisənin yaranma tarixinə, hesabat ilinin sonuna əmlakın qalıq dəyəri və hesablanmış verginin məbləği əks olunur (Şəkil 70).

 

Şəkil 70

 

7.5.4.3. Əmlak vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı hissələrdən ibarət əlavəsi mövcuddur:

7.5.4.3.1. Hissə 1 Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vergidən azad olunan əmlakın dəyəri haqqında məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 71).

 

Şəkil 71

 

7.5.4.3.2. Hissə 1- Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarına əsasən yaradılan sənaye, yaxud texnologiyalar parklarının rezidentinin və idarəedici təşkilatının (operatorunun) Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vergidən azad olunan əmlakları barədə məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 72).

 

Şəkil 72

 

7.5.5. Əmlak vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.5.5.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.5.5.2. Bəyannamədə vergidən azad olunan əmlakın düzgün əks etdirilməsinin araşdırılması;

7.5.5.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin 1 saylı əlavəsinin 1.1-ci sətir məlumatları ilə əmlak vergisi bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.5.5.4. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.5.5.5. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.5.5.5.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.5.5.5.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.5.5.5.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.5.5.5.4.Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

7.5.5.5.5. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.5.5.5.6. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.6 Torpaq vergisi bəyannaməsi:

7.6.1. Torpaq vergisi torpaq mülkiyyətçilərinin və ya istifadəçilərinin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrindən asılı olmayaraq torpaq sahəsinə görə hər il sabit tədiyyə şəklində hesablanır.

7.6.2. Torpaq vergisi torpaq barəsində mülkiyyət və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənədlər əsasında müəyyənləşdirilir. Tikililərin və qurğuların altında olan torpaqlara, həmçinin obyektlərin sanitariya mühafizəsi üçün zəruri olan torpaq sahələrinə görə torpaq vergisi tutulur.

7.6.3. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər.

7.6.4. Torpaq vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.6.4.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 73).

 

Şəkil 73

 

7.6.4.2. Verginin hesablanması bölməsində müxtəlif təyinatlı torpaq sahələri üzrə hesablanmış torpaq vergisinin məbləği əks olunur (Şəkil 74).

 

Şəkil 74

 

7.6.4.3. Torpaq vergisi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavə mövcuddur:

7.6.4.3.1. Əlavə 1 Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri barədə məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 75).

 

Şəkil 75

 

7.6.4.3.2. Əlavə 2- Sənaye, tikinti, nəqliyyat, rabitə, ticarət-məişət xidməti və digər xüsusi təyinatlı torpaq sahələri, yaşayış fondları, həyətyanı və vətəndaşların bağ sahələrinin tutduğu torpaqlar barədə məlumatı özündə əks etdirir (Şəkil 76).

 

Şəkil 76

 

7.6.5. Torpaq vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.6.5.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.6.5.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.6.5.3. Bəyannamədə vergi güzəştlərinin olub olmamasının araşdırılması;

7.6.5.4. Binalar, tikililər və qurğular üzrə əsas vəsaiti olub torpaq vergisi bəyannaməsi təqdim etməyən vergi ödəyicilərinin təhlili;

7.6.5.5. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.6.5.5.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.6.5.5.2. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.6.5.5.3. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.7 Yol vergisi bəyannaməsi

7.7.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində avtomobil benzininin, dizel yanacağının və maye qazın istehsalı ilə məşğul olan şəxslər yol vergisini aylıq olaraq hesablayır və hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq yol vergisi bəyannaməsini vergi orqanına təqdim etməklə vergini dövlət büdcəsinə ödəyirlər.

7.7.2. Yol vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.7.2.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 77).

 

Şəkil 77

 

7.7.2.2. Verginin hesablanması bölməsində avtomobil benzininin, dizel yanacağının və maye qazın istehsal həcmi və müvafiq olaraq hesablanmış vergi məbləği əks olunur (Şəkil 78).

 

Şəkil 78

 

7.7.3. Yol vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.7.3.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.7.3.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.7.3.3. Aksiz vergisi bəyannaməsinin 1 saylı əlavəsi ilə yol vergisi bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.7.3.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.7.3.4.1. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.7.3.4.2. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.8 Mədən vergisi bəyannaməsi

7.8.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində (Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi də daxil olmaqla) yerin təkindən faydalı qazıntıları çıxaran fiziki şəxslər və müəssisələr mədən vergisinin ödəyiciləridir.

7.8.2. Mədən vergisinin ödəyiciləri hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına mədən vergisinin bəyannaməsini verirlər.

7.8.3. Mədən vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.8.3.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 79).

 

Şəkil 79

 

7.8.3.2. Verginin hesablanması bölməsində müvafiq olaraq 2 hissədən ibarətdir:

7.8.3.2.1. Topdansatış qiyməti ilə hissəsində Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən topdansatış qiyməti üzrə hesablanmış mədən vergisi barədə məlumatlar əks etdirilir (Şəkil 80).

 

Şəkil 80

 

7.8.3.2.2. Faydalı qazıntıların hasilat miqdarı ilə hissəsində isə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən hasilatın həcmi üzrə hesablanmış mədən vergisi barədə məlumatlar əks etdirilir (Şəkil 81).

 

Şəkil 81

 

7.8.4. Mədən vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.8.4.1. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.8.4.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.8.4.3. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.8.4.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.8.4.4.1. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.8.4.4.2. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.8.4.4.3. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.8.4.4.4. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.9 Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi

7.9.1. Aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdir:

7.9.1.2. Vergi Məcəlləsinin XI fəslinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər;

7.9.1.3. Vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan ticarət və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər;

7.9.1.4. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (özünə məxsus və ya cəlb edilən vəsait hesabına əhalinin fərdi (şəxsi) ehtiyaclarını ödəmək və ya kommersiya məqsədləri üçün öz gücü ilə və ya müvafiq ixtisaslı peşəkar sifarişçi və ya podratçı cəlb etməklə bina tikdirən, habelə bu tikintinin və ya başa çatmış obyektin mülkiyyətçisi olan hüquqi və ya fiziki şəxslər).

7.9.2. Sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri rüb bitdikdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanlarına bəyannamə verməlidirlər.

7.9.3. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.9.3.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 82).

 

Şəkil 82

 

7.9.3.2. Verginin hesablanması bölməsində Bakı şəhəri, digər şəhər və rayonlar və xüsusi iqtisadi zona üzrə aylıq təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) dəyəri, rüb üzrə təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş ümumi hasilatın və gəlirin həcmi, hesablanmış verginin məbləği, eyni zamanda, idman mərc oyunlarının operatoru və satıcısının gəlirləri və hesablanmış vergi məbləği əks olunur (Şəkil 83).

 

Şəkil 83

 

7.9.3.3. Muzdlu işlə əlaqədar verginin hesablanması bölməsində isə hər bir ay üzrə işçi sayı, gəlir məbləği və vergi məbləği qeyd edilir (Şəkil 84).

 

Şəkil 84

 

7.9.3.4. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsində aşağıdakı tərkibdə 2 ədəd əlavə mövcuddur:

7.9.3.4.1. Əlavə 1 - hüquqi və fiziki şəxslər üzrə ayrıca olmaqla aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatları özündə əks etdirir (Şəkil 85).

 

Şəkil 85

 

7.9.3.4.2. Əlavə 2- hesabat dövründə alınmış qəbzlər barədə məlumatları özündə əks etdirir (Şəkil 86).

 

Şəkil 86

 

7.9.4. Sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.9.4.1. Vergi ödəyicisinin fəaliyyət növü müəyyənləşdirilməklə təqdim edilmiş bəyannamənin Vergi Məcəlləsinin 218.2-ci maddəsinə əsasən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ olmayan şəxs tərəfindən təqdim olunub-olunmaması;

7.9.4.2. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

7.9.4.3. Xronometraj metodu ilə sonuncu müşahidənin nəticələrini passivləşdirməklə dövriyyənin azaldılması halının araşdırılması;

7.9.4.4. Qarşı tərəfdə keçirilmiş səyyar vergi yoxlaması zamanı həmin vergi ödəyicisi ilə aparılan əməliyyatların bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisəli təhlili;

7.9.4.5. Bəyannamədə göstərilmiş gəlirlərin vergi ödəyicisinin müvafiq dövr üzrə xərcləri ilə (e-VHF, idxal məlumatları, əmək haqqı, sosial sığorta ayırmaları, təsərrüfat obyekti icarə əsasında istifadə edildikdə aylıq icarə haqqı, lisenziya (icazə) üzrə rüsumlar, icbari sığorta ödənişləri və s.) müqayisəsi;

7.9.4.6. Sahələr üzrə təhlillər zamanı bir ərazi üzrə eyni fəaliyyətlə məşğul olan və texniki-iqtisadi imkanlarına görə eyni qrupa daxil olan hər bir vergi ödəyicisinin dövriyyəsinin və vergi yükünün həmin ərazi və ya qrup üzrə faktiki orta dövriyyədən və orta vergi yükündən az olması hallarının araşdırılması;

7.9.4.7. Müvafiq sahələr üzrə enerji sərfiyyat normalarına uyğun hasilatın bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə olunması;

7.9.4.8. Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 801-802-803-cü sətir məlumatları ilə 804-cü sətir məlumatı arasında fərq yarandığı halda, vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin ilin sonu vəziyyətinə Sair debitor borcların qalığının olub-olmaması vəziyyətinin araşdırılması;

7.9.4.9. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi, eyni zamanda sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üzrə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi təqdim etmiş vergi ödəyicilərinin ƏDV qeydiyyatına alınma ehtimalının araşdırılması;

7.9.4.10. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

7.9.4.11. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və Vergi Məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

7.9.4.12. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

7.9.4.13. Vergi ödəyicisinin sahələr üzrə işçi sayının müqayisəsi, işçi sayı çox olub sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan şəxslərin araşdırılması;

7.9.4.14. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.9.4.14.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.9.4.14.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.9.4.14.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.9.4.14.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.9.4.14.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.9.4.14.6. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

7.9.4.14.7. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

7.9.4.14.8. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.9.4.14.9. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.10 Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi

7.10.1.Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (özünə məxsus və ya cəlb edilən vəsait hesabına əhalinin fərdi (şəxsi) ehtiyaclarını ödəmək və ya kommersiya məqsədləri üçün öz gücü ilə və ya müvafiq ixtisaslı peşəkar sifarişçi və ya podratçı cəlb etməklə bina tikdirən, habelə bu tikintinin və ya başa çatmış obyektin mülkiyyətçisi olan hüquqi və ya fiziki şəxslər) sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləridirlər.

7.10.2. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün, dövlətə ayrılan hissə istisna olmaqla, tikilən binanın yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri, o cümlədən təqdim edilmək üçün ayrıca tikilən fərdi, şəxsi yaşayış və bağ evlərinin sahələri vergitutma obyektidir. Tikilən binanın hər mərtəbəsinin ümumi sahəsi vergitutma obyektidir.

7.10.3. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər hər bir tikinti sahəsi üçün sadələşdirilmiş vergini Vergi Məcəlləsinin 220.8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada tikinti-quraşdırma işlərinin başlandığı rübdə hesablayır və həmin rübdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi forma üzrə vergi orqanına bəyannamə təqdim edirlər.

7.10.4. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.10.4.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, vergi ödəyicisinin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 87).

 

Şəkil 87

 

7.10.4.2. Verginin hesablanması bölməsində tikintinin aparıldığı zona üzrə binanın ümumi sahəsi və müvafiq vergi məbləği əks etdirilir (Şəkil 88).

 

Şəkil 88

 

7.10.4.3. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsinin tikilən obyekt barədə məlumatları əks etdirən aşağıdakı əlavəsi mövcuddur (Şəkil 89):

 

Şəkil 89

 

7.10.5. Bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sadələşdirilmiş vergisi bəyannaməsi üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.10.5.1. Tikinti aparılması məqsədi ilə ayrılmış torpaq sahələri barədə daxil olan məlumatlarla bəyannamə göstəricilərinin təhlili;

7.10.5.2. Bina tikintisi ilə əlaqədar hesablanmış verginin müvafiq qanunvericiliklə təsdiq edilmiş normalara (ərazi üzrə əmsallara) uyğun olub olmamasının araşdırılması;

7.10.5.3. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.10.5.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.10.5.4.1. İdxal-ixrac əməliyyatları barədə Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən alınmış məlumatlar;

7.10.5.4.2. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.10.5.4.3. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.10.5.4.4. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.10.5.4.5. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.10.5.4.6. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.10.5.4.7. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.11 Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi:

7.11.1. Muzdla işləyən fiziki şəxslərə ödəmələr verən hüquqi şəxslər, sahibkarlar və xüsusi notariuslar ödəmə mənbəyində vergini tutmağa və aşağıdakı tarixlərdə bəyannaməni vergi orqanına verməyə borcludurlar:

7.11.1.1. Vergi Məcəlləsinin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə uyğun olaraq ödəmə mənbəyində vergi tutan ƏDV ödəyiciləri və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri hesabat ilindən sonrakı ilin yanvar ayının 31-dən gec olmayaraq;

7.11.1.2. ƏDV ödəyiciləri və sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri istisna olmaqla, Vergi Məcəlləsinin 150.1.1-ci və 150.1.2-ci maddələrinə uyğun olaraq ödəmə mənbəyində vergi tutan digər vergi ödəyiciləri rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq.

7.11.2. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.11.2.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 90).

 

Şəkil 90

 

7.11.2.2. Verginin hesablanması bölməsin aşağıdakı 2 hissədən ibarətdir:

7.11.2.2.1. Məbləğ təsnifatı hissəsi muzdlu işlə əlaqədar hesablanmış gəlir və verginin məbləğ təsnifatı üzrə göstəricilərini əks etdirir (Şəkil 91).

 

Şəkil 91

 

7.11.2.2.2. Ay təsnifatı hissəsi muzdlu işlə əlaqədar hesablanmış gəlir və vergi məbləğinin ay təsnifatı üzrə göstəricilərini əks etdirir (Şəkil 92).

 

Şəkil 92

 

7.11.2.3. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin aşağıdakı tərkibdə 3 ədəd əlavəsi mövcuddur:

7.11.2.3.1. Əlavə 1 2 hissədən ibarətdir:

Hissə 1 muzdla çalışan xarici fiziki şəxslər barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 93).

 

Şəkil 93

 

Hissə 2 muzdla çalışan xarici fiziki şəxslərin gəlirləri barədə məlumatı əks etdirir (Şəkil 94).

 

Şəkil 94

 

7.11.2.3.2. Əlavə 2- İllik bəyannamə təqdim olunarkən tərtib edilir və aylar üzrə işçi sayı, gəlir məbləği və vergi məbləği barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 95).

 

Şəkil 95

 

7.11.2.3.3. Əlavə 3- Ştat sayı üzrə əmək haqqı fondu barədə məlumatları əks etdirir (Şəkil 96).

 

Şəkil 96

 

7.11.3. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutan vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.11.3.1. Vergi ödəyicisində həyata keçirilmiş vergi nəzarəti tədbirləri zamanı müəyyən edilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun təqdim edilmiş bəyannamə ilə müqayisəsi;

7.11.3.2. Bəyannamədə göstərilmiş orta aylıq əmək haqqı məbləğinin Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları və vergi məcəlləsinin 67.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən müəyyən olunan analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin orta aylıq əmək haqqı məbləği göstəriciləri ilə müqayisəsi;

7.11.3.3. Bəyannamədə göstərilmiş işçi sayı və əmək haqqı fondunun vergi ödəyicisinin təsərrüfat fəaliyyətinə (təsərrüfat obyektinin sayı və sahəsi, dövriyyəsi, NKA-nın sayı) və real potensialına uyğun olub-olmamasının araşdırılması;

7.11.3.4. Müvafiq dövlət orqanlardan alınmış məlumatlara əsasən vergi ödəyiciləri tərəfindən əldə edilmiş fərqlənmə nişanlarının sayı ilə təqdim olunan bəyannamələrdə qeyd edilmiş işçi saylarının müqayisəsi;

7.11.3.5. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.11.3.6. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə yoxlanılan bəyannamə göstəricilərinin müqayisəli təhlili;

7.11.3.7. Dövriyyəsi olub işçi sayı və əmək haqqı məbləğinin olub olmamasının araşdırılması;

7.11.3.8. Bəyannaməyə əlavə olunmalı sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilib-edilməməsinin araşdırılması;

7.11.3.9. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.11.3.9.1. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.11.3.9.2. Maliyyə orqanlarından dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üzrə daxil olan məlumatlar;

7.11.3.9.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.11.3.9.4. Nəqliyyat vasitələrinin qeydiyyatı barədə aidiyyəti orqanlardan alınan məlumatlar;

7.11.3.9.5. Əmək müqavilələri üzrə elektron məlumat bazasından alınan məlumatlar;

7.11.3.9. 6. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.11.3.9.7. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.12 Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi

7.12.1. Aşağıdakı şəxslər (vergi agentləri) ödəmə mənbəyində vergini tutmağa və ödəmə mənbəyində tutulan vergilər barədə rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq bəyannaməni vergi orqanına verməyə borcludurlar:

7.12.1.1. Dövlət sosial təminat sistemi vasitəsilə ödənilən pensiyalar istisna edilməklə, digər şəxslərə pensiya ödəyən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar;

7.12.1.2. Hüquqi və fiziki şəxslərə dividend ödəyən rezident hüquqi şəxslər;

7.12.1.3. Hüquqi və fiziki şəxslərə faizlər ödəyən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar;

7.12.1.4. Vergi Məcəlləsinin 124-cü, 125-ci və ya 126-cı maddələrində nəzərdə tutulan ödəmələr verən hüquqi şəxslər və ya sahibkarlar.

7.12.1.5. Vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçota alınmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslərin göstərdiyi xidmətlərə (işlərə) görə həmin fiziki şəxslərə haqq ödəyən hüquqi şəxslər və ya fərdi sahibkarlar;

7.12.1.6. Vergi Məcəlləsinin 116.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan sığorta müqaviləsinə vaxtından əvvəl xitam verildikdə, sığorta haqları ödəyən sığortaçılar.

7.12.2. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.12.2.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 97).

 

Şəkil 97

 

7.12.2.2. Verginin hesablanması bölməsində müvafiq olaraq hesabat dövrü ərzində müxtəlif mənbələr üzrə ödənilmiş məbləğlər və ödəmə mənbəyində tutulmuş vergi məbləği əks etdirilir (Şəkil 98).

 

Şəkil 98

 

7.12.2.3. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsinin gəlir ödənilmiş şəxslər barədə məlumatı əks etdirən aşağıdakı əlavəsi mövcuddur (Şəkil 99):

 

Şəkil 99

 

7.12.3. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.12.3.1. Təsərrüfat subyektinin icarə müqaviləsi əsasında istifadə edilməsi hallarının araşdırılması;

7.12.3.2. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.12.3.3. Mənfəət vergisi bəyannaməsi ilə müqayisəsi (dividentin ödənilməsi halları);

7.12.3.4. Qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyinin xalis mənfəətindən ödəmə mənbəyində verginin tutulması hallarının araşdırılması;

7.12.3.5. ƏDV bəyannaməsinin tərkibində əks etdirilmiş qeyri-rezidentin əməliyyatları üzrə və qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi üzrə ƏDV hesablanmış məbləğlərin Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində əks etdirilməsinin araşdırılması;

7.12.3.6. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.12.3.6.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.12.3.6.2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.12.3.6.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.12.3.6.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.12.3.6.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar

7.13. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi:

7.13.1. Vergi Məcəllənin 169.1-ci maddəsi tətbiq edildikdə, vergi agenti qeyri-rezidentə ödənməli olan məbləğə ƏDV hesablamalı və ödəməlidir. Verginin məbləği bu Məcəllənin 173.1-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq vergi dərəcəsinin qeyri-rezidentə ödənməli olan məbləğə (ƏDV nəzərə alınmadan) tətbiq edilməsi yolu ilə müəyyənləşdirilir.

7.13.2. Vergi agenti ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçməmişdirsə, o, hesablanan vergini Vergi Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə uyğun olaraq qeyri-rezidentə ödəmə verildikdən sonra 7 gün ərzində ödəməyə və növbəti ayın 20-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş formada ƏDV bəyənnaməsi verməyə borcludur. Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq vergi agentinin qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV-nin hesablanması üzrə əməliyyatları vergi agentinin ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmasına görə müəyyənləşdirilən vergi tutulan əməliyyatlarına aid edilmir. Vergi agenti qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV-ni hesablayaraq büdcəyə ödədikdə, ödəniş sənədlərində vergini qeyri-rezidentdə ödədiyi məbləğdən hesabladığı barədə müvafiq qeyd aparmalıdır.

7.13.3. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.13.3.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 100).

 

Şəkil 100

 

7.13.3.2. Verginin hesablanması bölməsində müvafiq olaraq hesabat dövrü ərzində qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlər və ƏDV məbləği əks etdirilir (Şəkil 101).

 

Şəkil 101

 

7.13.3.3. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisi bəyannaməsinin qeyri-rezidentdən alınmış iş və xidmətlər barədə məlumatları əks etdirən aşağıdakı əlavəsi mövcuddur (Şəkil 102) :

 

Şəkil 102

 

7.13.4. Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.13.4.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.13.4.2. Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğlərlə Qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış ƏDV bəyannaməsinin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.13.4.3. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.13.4.3.1. Daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə bağlı aparılan notariat əməliyyatları barədə məlumatlar;

7.13.4.3.2. Bank əməliyyatları barədə alınan rəsmi məlumatlar;

7.13.4.3.3. Dövlət satınalma müqavilələri üzrə daxil olan məlumatlar;

7.13.4.3.4. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.13.4.3.5. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.14. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsi

7.14.1. Xüsusi notarius tərəfindən bir ay ərzində aparılan notariat hərəkətlərinə, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərə görə alınan haqlar (xərclər nəzərə alınmadan) vergitutma obyektidir.

7.14.2. Xüsusi notariuslar vergitutma obyektindən 10 faiz dərəcə ilə vergi ödəyirlər.

7.14.3. Xüsusi notariuslar hər rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq vergi orqanına bəyannamə verməlidirlər.

7.14.4. Xüsusi notariuslar 10 faiz dərəcə ilə hesablanmış vergini növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq cari vergi ödəmələri şəklində dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər.

7.14.5. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.14.5.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi və ya fiziki şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 103).

 

Şəkil 103

 

7.14.5.2. Verginin hesablanması bölməsində aylıq və rüb üzrə aparılmış notariat hərəkətlərinin, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərin sayı və onlara görə alınan haqların (xərclər nəzərə alınmadan) dəyəri və hesablanmış vergi məbləği əks olunur (Şəkil 104).

 

Şəkil 104

 

7.14.5.3. Xüsusi notariusun gəlir vergisi bəyannaməsinin əlavəsində aktivlər, kapital və öhdəliklər barədə məlumatlar öz əksini tapır (Şəkil 105).

 

Şəkil 105

 

7.14.6. Xüsusi notariusun gəlir vergisi ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.14.6.1. Dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannamələri təqdim etməklə hesablanmış məbləğlərə azalmalar vermiş vergi ödəyiciləri üzrə azalma hallarının səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi;

7.14.6.2. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar vergi orqanında olan və hesabat dövrü üzrə vergitutma bazasına təsir edən aşağıdakı məlumatların araşdırılması:

7.14.6.2.1. Digər səlahiyyətli orqanlardan alınan məlumatlar;

7.14.6.2.2. Vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

7.15. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət bəyannaməsi

7.15.1. Hasilatın Pay Bölgüsü Haqqında Sazişlərə əsasən hər təqvim ili üçün hər bir Podratçı tərəf mənfəət vergisi haqqında bəyannaməsini sonrakı təqvim ilinin 15 martından və ya 15 apreldən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edir.

7.15.2. Mənfəət vergisi üzrə ilkin bəyannamə təqdim edildiyi halda, podratçı tərəf hər Hasilatın Pay Bölgüsü Haqqında Sazişdə nəzərdə tutulmuş dövrədək mənfəət vergisi üzrə yekun bəyannamə təqdim etmək hüququna malikdir.

7.15.3. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.15.3.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 106).

 

Şəkil 106

 

7.15.3.2. Verginin hesablanması bölməsi 4 hissədən ibarətdir:

7.15.3.2.1. Gəlirlər hissəsində hesabat dövrü ərzində əldə edilmiş gəlirlər əks etdirilir (Şəkil 107).

 

Şəkil 107

 

7.15.3.2.2. Xərclər hissəsində hesabat dövrü ərzində gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər öz əksini tapır (Şəkil 108).

 

Şəkil 108

 

7.15.3.2.3. Hesabat dövründə iştirak paylarının satış məlumatları hissəsində sazişdə olan iştirak paylarının satılması, yaxud daimi hüquq və öhdəliklərin verilməsindən əldə olunan gəlir və zərər əks etdirilir (Şəkil 109).

 

Şəkil 109

 

7.15.3.2.4. Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması hissəsində isə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələri əks etdirilir (Şəkil 110).

 

Şəkil 110

 

7.15.4. Xüsusi rejimli müəssisələrin mənfəət vergisinin ödəyiciləri üzrə risklərin müəyyən edilməsi zamanı bu Qaydalarla müəyyən edilən, lakin bunlarla məhdudlaşmayan aşağıdakı risk meyarları nəzərə alınmaqla AVİS-dən kənar qaydada kameral vergi yoxlamaları aparılır:

7.15.4.1. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş ümumi xərc məbləği ilə bəyannamənin Xərclər əlavəsinin məbləği ilə uzlaşdırılması;

7.15.4.2. Mənfəət vergisi bəyannaməsinin xərclər hissəsində göstərilmiş amortizasiya xərcləri ilə bəyannamənin Amortizasiya xərclərinin xülasəsi əlavənin məbləği ilə uzlaşdırılması;

7.15.4.3. Əvvəlki hesabat dövrləri üzrə təqdim edilmiş vergi bəyannamələri ilə (hesablanmış amortizasiya məbləği üzrə çıxılmalar nəzərə alınmaqla) yoxlanılan bəyannamənin göstəricilərinin müqayisəsi;

7.15.4.4. Vergi ödəyicisinin fəaliyyəti ilə əlaqədar Əməliyyat şirkəti tərəfindən çəkilmiş xərclərin Sazişdə iştirak paylarına uyğun olaraq Podratçı tərəflərə ötürülməsinin düzgünlüyünün araşdırılması;

7.15.4.5. Təshih edilmiş mənfəət vergisi məbləğinin müvafiq Sazişlərin vergi dərəcələrinə uyğun olaraq hesablanmasının düzgünlüyünün yoxlanılması;

7.15.4.6. Alınmış kreditlərin Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda yaradılmış bank və ya digər maliyyə qurumları tərəfindən podratçı tərəfə verilməsinin araşdırılması;

7.15.4.7. Alınmış kredit üzrə ödənilmiş faizlərin Xarici subpodratçıların ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsində vergi məbləğinin tutulmasının araşdırılması;

7.15.4.8. İştirak paylarının satışı nəticəsində əsas vəsaitlərin ötürülməsi zamanı həmin əsas fondların amortizasiya hesablanması bəyannamənin Amortizasiya hesablanması əlavəsində düzgünlüyünün yoxlanılması;

7.16. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi

7.16.1. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi Azərbaycan Respublikasında Karbohidrogen Fəaliyyəti ilə bağlı Mallar, İşlər yaxud Xidmətlərin təqdim edilməsi üçün Podratçı Tərəf və ya Əməliyyat Şirkəti ilə və ya Subpodratçılar ilə birbaşa və ya vasitəli müqavilə bağlayan Xarici Subpodratçılara şamil edilir.

7.16.2. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsini verməli olan şəxslər rüb başa çatdıqdan sonra növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq bəyannaməni vergi orqanına təqdim etməlidirlər.

7.16.3. Xarici subpodratçılara həyata keçirilən ödənişlərdən hesablanmış vergilər bu ödənişləri həyata keçirən şəxs tərəfindən tutulmalıdır.

7.16.4. Bu cür tutulmuş vergi məbləğləri Dövlət Büdcəsinə Xarici Subpodratçıya ödəmənin verildiyi ayın sonundan başlayaraq otuz gün ərzində ödənilməlidir.

7.16.5. Müvafiq hesabatda əks olunmuş lakin gecikmə ilə ödənilmiş vergi məbləği Azərbaycan Respublikası Dövlət Büdcəsinə ödəməyə məsuliyyət daşıyan şəxsə verginin ödənilməli olduğu ən son tarixdən mövcud olan Libor və əlavə olaraq dörd faiz dərəcədə faizlər hesablanmalıdır.

7.16.6. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq forma üzrə aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

7.16.6.1. Ümumi məlumat bölməsində vergi orqanı, vergi dövrü, bəyannamənin aid olduğu dövr, hüquqi şəxsin uçot məlumatları (VÖEN-i, adı, telefon nömrələri), əsas fəaliyyət növünün kodu, bəyannamənin növü və digər məlumatlar əks olunur (Şəkil 111).

 

Şəkil 111

 

7.16.6.2. Verginin hesablanması bölməsində müvafiq saziş üzrə xarici subpodratçılara ödənilmiş məbləğlər və vergi məbləği əks olunur (Şəkil 112).

 

Şəkil 112

 

7.16.7. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin ödəyiciləri tərəfindən təqdim olunmuş bəyannamələr AVİS tərəfindən hər bir saziş üzrə müəyyən edilmiş vergi dərəcəsinə uyğun olaraq elektron qaydada uyğunsuzluqdan keçirilir.

 

8. Bəyannamə təqdim edilmədikdə əlaqəli məlumata əsasən vergilərin hesablanması

 

8.1. Kameral yoxlama zamanı vergi bəyannaməsində vergilərin düzgün hesablanmaması (vergi məbləğinin az və ya artıq göstərilməsi) aşkar edildikdə və (və ya) kameral yoxlama aparmaq üçün vergi bəyannaməsi, sənədlər və məlumatlar üzrlü əsas olmadan təqdim edilmədikdə vergi orqanlarının əlaqəli məlumatlara əsasən vergiləri hesablamaq hüququ vardır:

8.1.1. vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına əvvəlki hesabat dövrləri üçün təqdim edilmiş vergi bəyannamələri;

8.1.2. vergi ödəyicisinin gəlirləri, o cümlədən satışdankənar gəlirləri barədə rəsmi məlumatlar;

8.1.3. vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar;

8.1.4. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan maddi və qeyri-maddi əmlak barədə rəsmi məlumatlar;

8.1.5. vergi ödəyicisi tərəfindən istehsal olunmuş və (və ya) təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) fiziki həcmi barədə rəsmi məlumatlar;

8.1.6. vergi ödəyicisinin idxal-ixrac əməliyyatları barədə rəsmi məlumatlar;

8.1.7. vergi ödəyicisinin bank hesablarındakı vəsaitlər, o cümlədən bank hesablarındakı vəsaitlərin hərəkəti barədə alınan rəsmi məlumatlar;

8.1.8. vergi ödəyicisində aparılmış xronometraj müşahidələrin nəticələri;

8.1.9. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumatlar.

8.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən ödənilməli olan verginin əlaqəli məlumatlara əsasən müəyyənləşdirilməsi üçün aşağıda göstərilən meyarlar nəzərə alınmaqla vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin vergi orqanında olan məlumatlarından istifadə edilir:

8.2.1. eyni xüsusiyyətli və ya eynicinsli malların istehsalı;

8.2.2. eyni xüsusiyyətli və ya eynicinsli malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi;

8.2.3. fəaliyyət göstərilən ərazi.

8.3. Vergilər əlaqəli məlumatlar və analoji vergi ödəyicisi barədə məlumatlar əsasında hesablandıqda, verginin məbləği vergi ödəyicisinin müvafiq olaraq gəlirinin, yaxud gəlirdən çıxılan xərclərinin məbləğini analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicisinin həmin hesabat dövründə gəlirində, yaxud gəlirdən çıxılan xərclərində verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirilir.

8.4. Vergi ödəyicisi barədə əlaqəli məlumatları əldə etmək mümkün olmadıqda, vergilər analoji fəaliyyətlə məşğul olan vergi ödəyicilərinin uçot və hesabat məlumatları əsasında hesablanır.

8.5. Muzdla işləyən fiziki şəxslərin gəlir vergisini əlaqəli məlumata əsasən hesablamaq qeyri-mümkün olduqda və ya fiziki şəxslərin işləməsi rəsmiləşdirilmədikdə, vergi orqanı gəlir vergisinin məbləğini ötən ilin ölkə üzrə orta aylıq əmək haqqı əsasında hesablayır.

8.6. Verginin hesablanması üçün vergi ödəyicisi barədə vergi orqanında bir neçə əlaqəli məlumat olduqda, ən yuxarı məbləğdə verginin hesablanmasına əsas verən əlaqəli məlumata əsasən vergi hesablanır.

8.7. Əlaqəli məlumata əsasən vergi hesablanarkən, vergi ödəyicisinin artıq ödənilmiş vergiləri, faizləri və maliyyə sanksiyaları nəzərə alınır.

8.8. Vergi Məcəlləsinin 16.2-ci maddəsinə uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyəti, əmlakının, torpağının və vergi tutulan əməliyyatının olmaması barədə vergi orqanına arayış təqdim etmiş vergi ödəyicilərinə əlaqəli məlumatlar əsasında vergilər hesablanmır.

8.9. Əlaqəli məlumatlara əsasən hesablanmış vergilərə dair bəyannamələr vergi orqanına təqdim edildikdən sonra, hesablanmış vergilər bəyannamələr nəzərə alınmaqla yenidən hesablanır.

8.10. Əlaqəli məlumatlara əsasən hesablanmış vergilərin alınması Vergi Məcəlləsinin 65-ci maddəsinə uyğun olaraq həyata keçirilir.

8.11. Vergi Məcəlləsinin 67.1-ci maddəsində göstərilən hallarda vergi ödəyicisinin gəlirlərini və ya xərclərini müəyyən etmək mümkün olduqda mənfəət (gəlir) vergisi Vergi Məcəlləsinin 83.9-cu maddəsinə əsasən hesablanır.

8.12. Əlaqəli məlumata əsasən verginin hesablanması AVİS-də aşağıdakı menyulardan istifadə edilir:

8.12.1. Kameral vergi yoxlamalarını aparan strukturun işçisi Analoji hesablama ekranınından istifadə edərək ona ünvanlanmış əlaqəli məlumata əsasən vergi hesablanacaq ödəyicilərin siyahısını əldə edir (Şəkil 113).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image070.jpg

 

Şəkil 113

 

8.12.2. İşçi siyahıdan analoji hesablama aparılacaq olan ödəyicini seçdikdən sonra Analoji hesabla düyməsi vasitəsi ilə Analoji hesablanacaq ödəyicisinin məlumatları ekranına daxil olur (Şəkil 114).

 

http://10.10.14.44:8080/reporter/decl/html/telimat/Telimat.files/image071.jpg

 

Şəkil 114

 

8.12.3. Bu ekrandakı imkanlardan istifadə edərək məlumatlara uyğun analoji hesablama aparılır. İşçi bunun üçün Analoji hesablamanın səbəbini uyğun xanada göstərir və Analoji bəyannaməni işlə düyməsi vasitəsi ilə analoji bəyannaməni tərtib edir. Tərtib edilmiş bəyannamə bir daha yoxlanıldıqdan sonra Qəbul düyməsi vasitəsi ilə analoji hesablanan vergi məbləğini şəxsi hesab vərəqəsinə daxil edilir.

8.13. Analoji hesablama zamanı bu Qaydaların 5-ci əlavəsində göstərilən forma üzrə Vergilərin hesablanması barədə Qərar avtomatik olaraq hazırlanır. Həmin Vergilərin hesablanması barədə Qərar AVİS proqram təminatı vasitəsilə müvafiq olaraq işçi tərəfindən şöbə (bölmə) rəhbərinə yoxlanılma və viza qəbul olunmaq uçun göndərilir. Viza qəbul olunmuş Vergilərin hesablanması barədə Qərar vergi orqanının rəhbəri tərəfindən imzalandıqdan sonra Vergi ödəyicisinin e-qutusuna və ya Koordinasiya şöbəsi (bölməsi) tərəfindən poçtla göndərilir.[19]

 




 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının

aparılmasına dair Qaydalara

1 nömrəli əlavə[20]



BƏYANNAMƏLƏRİN İŞLƏNİLMƏSİNƏ NƏZARƏT FORMASI

Vergi orqanının adı:

 

tarix:

dəst :./

vergi növü üzrə bəyannamə:

müfəttiş:

Koordinasiya şöbəsi (bölməsi)
tərəfindən doldurulan hissə
Bəyannamələrin kameral yoxlanılmasını aparan şöbə (bölmə)
tərəfindən doldurulan hissə

VÖEN

Vergi ödəyicisinin adı

dövr

poçtla daxil olan bəyan.

(Ö)

vaxtında təqdim edilmiş bəyan.

(Ö)

vaxtı keçmiş bəyan.

(Ö)

əlavə edilmiş

vərəq sayı

 

işlənmə tarixi

hesablanmışdir

(müfəttişin imzası)

vergi ödəyicisinin cavabının gözlənilməsi

(müfəttişin imzası)

əlavə tədbirlər üçün səbəb

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CƏMİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Koordinasiya şöbəsinin (bölmənin) rəhbəri: Tarix..../..../...

 

Bəyannamələrin kameral yoxlanılmasını aparan

şöbənin (bölmənin) rəhbəri:...... Tarix././

Bəyannamələrin kameral yoxlanılmasını aparan şöbənin (bölmənin) müfəttişi: Tarix./..../...

Bəyannamələrin kameral yoxlanılmasını aparan

şöbənin (bölmənin) rəhbəri: Tarix././

Qeyd:

 


 

 

Bəyannamələrin kameral vergi oxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

2 nömrəli əlavə[21]

 

Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub

 

No: ______________ Tarixi: ______

 

____________________________________________ _______________

(Vergi ödəyicisinin adı) (VÖEN)

 

Ünvanı____________________________________________________________

Telefon_________________

Vergi növü:______________

Vergi dövrü:______________

Bəyannamənin növü:_______

 

Tərəfinizdən ___________ tarixində təqdim olunmuş bəyannamədə aşağıda göstərilən səbəbdən (səbəblərdən) kameral vergi yoxlamasının aparılması mümkün olmamışdır.

Səbəblər:

1._______________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

Bununla əlaqədar olaraq kameral vergi yoxlamasının başa çatdırılması üçün aşağıdakı zəruri sənədləri (məlumatları) təqdim etməyiniz tələb olunur:

Sənədlər:

1._______________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________

 

Təqdim etdiyiniz vergi bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxlamasının basa çatdırılması üçün 5 (beş) iş günü ərzində əsaslandırılmış yazılı izahatı və zəruri olan sənədləri (məlumatları) vergi orqanına təqdim etməyiniz tələb olunur. Məktubla əlaqədar yaranacaq suallarla bağlı "Vergi ödəyicilərinə xidmət" strukturlarına müraciət edə bilərsiniz.

Bildiririk ki, kameral vergi yoxlamasının başa çatdırılması üçün zəruri olan sənədlər (məlumatlar) məktubda göstərilən müddətədək təqdim edilmədiyi halda Vergi Məcəlləsinin 37,67 və 83-cü maddələrinin müddəalarına əsasən vergi orqanının Sizin vergi öhdəliklərinizi yenidən hesablamaq hüququ vardır.

 

 

 

____________________________

Vergi orqanının baş direktoru (direktoru) və yaonun müavini:

 

 

___________ __________

 

 

Vergi orqanının adı (imza) (soyadı, adı, atasının adı)


 

 

 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

3 nömrəli əlavə

 

 

Bəyannamələrin gözləmə faylından götürülməsinin və qaytarılmasının uçotu kitabı

 

Bəyannamələr götürülərkən aparılan qeydlər

Bəyannamələr qaytarılarkən aparılan qeydlər

 

Sıra

-si

 

Ayın tarixi

 

Vergi ödəyicisinin

 

Bəyannaməyə əlavə edilmiş vərəqələrin sayı

 

Bəyannaməni götürən vəzifəli şəxsin

 

Bəyanaməni götürən vəzifəli şəxsin imzası

 

 

Ayın tarixi

 

Bəyannaməyə əlavə olunmuş vərəqələrin sayı

 

Bəyannaməni qəbul edən vəzifəli şəxsin imzası

 

 

 

tam adı

 

VÖEN-i

 

soyadı, adı, atasının adı

xidməti vəsiqəsinin seriya və -si

 

işlədiyi şöbənin (Vergi İdarəsinin) adı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

4 nömrəli əlavə

 

 

 

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI VERGİLƏR NAZİRLİYİ

 

Vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, ünvanı _________________________________________________

 

 

Vergilərin hesablanması barədə

Qərar ______________

 

______________________

_______________________

şəhər

tərtib edildiyi tarix

 

 

HESABLANMIŞ VERGİLƏRİNİZİN XÜLASƏSİ

 

 

Vergi növü: __________________

Vergi dövrü:__________________

 

 

SIRA

TƏFSİLAT

MƏBLƏĞ,

MANATLA

1

TƏQDİM EDİLMİŞ BƏYANNAMƏ ÜZRƏ SİZİN TƏRƏFİNİZDƏN HESABLANMIŞ VERGİ

 

1.A

ƏVVƏLKİ KAMERAL YOXLAMA İLƏ MÜƏYYƏN EDİLMİŞ VERGİ

 

2

VERGİ ORQANI TƏRƏFİNDƏN APARILMIŞ KAMERAL YOXLAMA NƏTİCƏSİNDƏ MÜƏYYƏN EDİLMİŞ VERGİ

 

3

KAMERAL YOXLAMA NƏTİCƏSİNDƏ:

 

3.1

ƏLAVƏ HESABLANMIŞ VERGİ MƏBLƏĞİ

 

3.2

VERGİNİN AZALDILMIŞ MƏBLƏĞİ

 

4

ZƏRƏRİN MƏBLƏĞİ: (ARTMIŞDIR VƏ YA AZALMIŞDIR)

 

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi və ya cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

BƏYANNAMƏDƏ GÖSTƏRİLƏN MƏBLƏĞƏ DÜZƏLİŞ EDİLMƏSİNİN SƏBƏBİ VƏ MÜVAFİQ TƏSDİQEDİCİ SƏNƏDLƏR BARƏDƏ MƏLUMAT

 

 

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

 

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Qərardan onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya qərarı göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

 

 

Vergi orqanının baş direktoru

(direktoru) və ya onun müavini[22]

Vergi orqanının möhürü

 

 

 


 

 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

5 nömrəli əlavə

 

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI VERGİLƏR NAZİRLİYİ

 

Vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, ünvanı

 

Vergilərin hesablanması barədə Qərar ______________

 

şəhər _____________ tərtib edildiyi tarix _____________

 

Hesablanmış vergilərinizin xülasəsi

Cari hesablanan vergi növü:

Cari hesablamanın dövrü:

 

Sıra

Təfsilat

məbləğ,

manatla

1

Bəyannamə təqdim edilməməsinə görə əlaqəli məlumata əsasən hesablanmış vergi

 

2

Qərarın hazırlandığı tarixə vergi öhdəliyi

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi və ya Cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

SƏBƏBİ

 

Bu hesablama ilə bağlı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüquqi aşağıda göstərilir.

 

 

Bu hesablama ilə bağlı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüququ aşağıda göstərilir.

 

Vergi orqanının baş direktoru

(direktoru) və ya onun müavini

Vergi orqanının möhürü

 

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Qərardan onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya qərarı göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

 


 

 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

6 nömrəli əlavə

 

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI VERGİLƏR NAZİRLİYİ

 

Vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, ünvanı

 

Cari vergilərin hesablanması barədə bildiriş

 

_____________ tərtib edildiyi tarix____________

 

HESABLANMIŞ VERGİLƏRİNİZİN XÜLASƏSİ

Cari hesablanan vergi növü:

Cari hesablamanın dövrü:

Cari hesablamanın ödəmə müddəti:

 

ra

Təfsilat

məbləğ, manatla

1

Əvvəlki hesablanmış vergi məbləği

 

2

Vergi məcəlləsinin _____ maddəsinə əsasən hesablanmış cari vergi məbləği

 

3

Bildirişin hazırlandığı tarixə vergi öhdəliyi

 

 

FAİZİN HESABLANMASININ TƏFSİLATI

 

Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 59.1-ci maddəsinə görə vergi və ya cari vergi ödəməsi vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə ödənilmədikdə, ödəmə müddətindən sonrakı hər bir ötmüş gün üçün vergi ödəyicisindən və ya vergi agentindən ödənilməmiş vergi və ya Cari vergi ödəməsi məbləğinin 0,1 faizi məbləğində faiz tutulur.

Göstərilənlərlə əlaqədar olaraq vergi və ya cari vergi ödəmələri üzrə borclarınızı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ödəməyiniz vacibdir.

 

SƏBƏBİ

Bu hesablama ilə bağlı Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə uyğun olaraq şikayət etmək hüquqi aşağıda göstərilir.

 

Vergi orqanının baş direktoru

(direktoru) və ya onun müavini

Vergi orqanının möhürü

Banka ödənişin təfsilatı

 

Siz ödəmə tarixinədək az ödənilmiş vergilərin qalığını aşağıdakı şəkildə ödəməlisiniz (vergi orqanı tərəfindən doldurulur)

Bankın Adı

Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi

Bankın kodu

 

Hesab nömrəsi

 

Hesab alt nömrəsi

 

 

 

 

 

Vergi ödəyicisinin şikayət etmək hüquqlarının xülasəsi

 

Bildirişdən onun təqdim olunduğu vaxtdan Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə əsasən 30 gün müddətində məhkəməyə və ya Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən 3 ay müddətində birbaşa və ya bildirişi göndərmiş vergi orqanı vasitəsilə yuxarı vergi orqanına şikayət verilə bilər.

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara
7 nömrəli əlavə

Kameral vergi yoxlaması üzrə vergi ödəyicisi barədə
A R A Y I Ş

1. Ümumi məlumatlar

Vergi orqanının adı:

 

Vergi ödəyicisinin adı:

 

VÖEN:

 

VÖEN-nin qeydiyyat tarixi:

 

Rəhbəri:

 

Hüquqi ünvanı:

 

Faktiki ünvanı:

 

Mülkiyyət növü:

 

Təşkilatı hüquqi forması:

 

ƏDV qeydiyyatının qüvvəyə minmə tarixi:

 

Aktiv bank hesablarının sayı

 

2. Təsərrüfat subyekti barədə

Obyektin adı

Ünvanı

Əsas sahə

Yardımçı sahə

Təsnifatı

Vəziyyəti

Obyektin qeydiyyat tarixi

Qeydiyyatdan çıxma tarixi

NKA

İcarəyə götümə barədə

İcarəyə verilmə barədə

İcarə məbləği

Reyestr məlumatı (mülkiyyətindətir, icarədir, etibarnamə və s)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Aparılan yoxlamalar barədə

Səyyar vergi yoxlaması

Sonuncu SVY tarixi

Əhatə etdiyi dövr

Cəmi hesablama

Əlavə hesablama

Maliyyə sanksiyası

Başlanma tarixi

Bitmə tarixi

Statusu

 

 

 

 

 

 

 

 

Operativ vergi nəzarəti

OVN tarixi

OVN tədbiri

Maliyyə sanksiyası

Maddə

 

 

 

 

Xronometraj metodu ilə müşahidə aparılması haqqında

Sonuncu xronometrajın tarixi

Əhatə etdiyi dövr

Orta günlük dövriyyə

Vəziyyəti

 

 

 

 

E-kənar kameral hesablama barədə

Dövr

Tədiyyə

Əlavə hesablama

Səbəbi

 

 

 

 

Əmək haqqı

Göstəricilər

İşçi sayı

Əmək haqqı fondu

Orta aylıq əmək haqqı

Gəlir vergisi

Son 12 ay üzrə

 

 

 

 

Son bəyannamə üzrə

 

 

 

 

Çap tarixinə şəxsi hesab vərəqəsi üzrə

Tədiyyə

Cəmi borc

Vergi borcu

Faiz borcu

Maliyyə sanksiyası

Artıq ödəmə

 

 

 

 

 

 

4. Hesablanmış və ödənilmiş vergilər barədə məlumat

Dövr

Dövriyyəsi (ƏDV-siz,aksizsiz )

Hesablanmış vergilər

Ödənilmiş vergilər

Alınmış mallar(iş və xidmətlər) üzrə məbləğ (ƏDV ilə)

Təqdim edilmiş mallar üzrə məbləğ (ƏDV ilə)

İdxal

İxrac

Q/Rezidentin ədv-si üzrə

Hesablanmış məbləğ

Əvəzləşdirilmiş məbləğ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. Fəaliyyət vəziyyəti və təqdim edilməmiş bəyannamələr barədə məlumat

Əsas fəaliyyət növü:

Baza məlumatı üzrə

Araşdırma üzrə

Qeyd

 

 

 

Əlaqə telefonları:

 

 

 

Fəaliyyət vəziyyəti:

 

 

 

Aktiv mükəlləfiyyəti:

 

 

 

Təqdim edilməmiş bəyannamələr

Dövr

Tədiyyə

Qeyd

 

 

 

6. Kameral vergi yoxlamasının aparılması üzrə təhlillərə əsasən vergi ödəyicisi barədə məlumat

Tədiyyə növü

Dövr

Bəyannamə üzrə

Araşdırma üzrə

Kənarlaşma məbləği

Hesablanacaq vergi

Hesablanma qaydası

Araşdırma mənbələri barədə qeyd

ƏDV

 

 

 

 

 

 

 

Mənfəət vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Fiziki şəxslərin gəlir vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Sadələşdirilmiş vergi

 

 

 

 

 

 

 

MÖMV

 

 

 

 

 

 

 

ÖMV

 

 

 

 

 

 

 

Hüquqi şəxslərin torpaq vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Hüquqi şəxslərin əmlak vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Yol vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Aksiz vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Mədən vergisi

 

 

 

 

 

 

 

Cəmi

 

 

 

 

 

 

 

7. Nəticə

Uyğunsuzluq məktubunun göstəriciləri

Göndərilmə tarixi

AVİS nömrəsi

Oxunma tarixi

Cavab məktubunun tarixi

AVİS nömrəsi

Qeyd

 

 

 

 

 

 

Kameral hesablama barədə

Tarix

Dövr

Bəyannamə növü

Tədiyyə

Əlavə hesablama

 

 

 

 

 

8. Aparılan araşdırma

Vergi orqanı:

 

Araşdırmanı aparan müfəttiş:

 

Araşdırma aparılan tarix:

 

 

 

 




 

Bəyannamələrin kameral vergi yoxlamalarının aparılmasına dair Qaydalara

8 nömrəli əlavə[23]

 

 



Vergi orqanına dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin və ya kənarlaşmaya dair yazılı izahatın təqdim edilməsi barədə

 

Bildiriş

No:______________ Tarixi: ___________

____________________________________________________ _______________

(Vergi ödəyicisinin adı) (VÖEN)

 

Ünvanı_____________________________________________________________________________

Telefon________________

 

Vergi növü:___________

Vergi dövrü:__________

Bəyannamənin növü:______

 

Tərəfinizdən ________ tarixində təqdim olunmuş bəyannamənin kameral vergi yoxlaması başa çatdırıldıqdan sonra həmin bəyannamənin əhatə etdiyi dövr üzrə fəaliyyətinizlə bağlı vergi orqanına aşağıdakı əlavə sənədlər və məlumatlar daxil olmuşdur:

l._______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

2._______________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________ və s.

 

Bununla əlaqədar göstərilən əlavə sənədlər və məlumatlar nəzərə alınmaqla 10 (on) gün ərzində qeyd olunan dövr üzrə dəqiqləşdirilmiş bəyannaməni və ya kənarlaşmaya dair yazılı izahat və zəruri olan sənədləri (məlumatlar) vergi orqanına təqdim etməyiniz tələb olunur.

Bildiririk ki, dəqiqləşdirilmiş bəyannamə və ya kənarlaşmaya dair yazılı izahat və zəruri olan sənədlər (məlumatlar) qeyd olunan müddətdə təqdim edilmədikdə, bu barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlanılmasının keçirilməsi məsələsinə baxılması üçün audit strukturuna təqdim olunacaqdır.

Məktubla əlaqədar yaranacaq suallarla bağlı Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195-1) və vergi ödəyicilərinə xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərsiniz.

 

Vergi orqanının rəisi (rəis müavini): _____________ ___________________________

(imza) (soyadı, adı, atasının adı)

 

Vergi orqanının möhürü:

 

 


 

 

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

Əlavə - 2

 

 

Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi

 

Q A Y D A L A R I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Qaydaları (bundan sonra Qaydalar) 2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətlərinin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamının 2.3-cü bəndinin icrası məqsədi ilə hazırlanmışdır.

1.2. Bu Qaydaların hazırlanmasında məqsəd Vergilər Nazirliyinin apardığı vergi siyasətinin strateji məqsədlərinin həyata keçirilməsinə nail olmaq, vergi inzibatçılığını təkmilləşdirmək, mütərəqqi informasiya texnologiyalarının tətbiqi yolu ilə səyyar vergi yoxlamasının səmərəliliyini yüksəltməkdən ibarətdir.

1.3. Bu Qaydalarda istifadə edilən anlayışlar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra Vergi Məcəlləsi) və onun əsasında qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlar ilə tənzimlənən vergi nəzarəti ilə bağlı münasibətlərin hüdudlarında tətbiq olunur.

1.4. Bu Qaydaların əsasında və ya onun icrası məqsədi ilə qəbul edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin və vergi qanunvericiliyi ilə bağlı digər normativ hüquqi aktların müddəalarına zidd olmamalıdır.

1.5. Elektron audit Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş Elektron auditin keçirilməsi Qaydalarına uyğun olaraq aparılır.

1.6. Yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydə alınmadan aparılan səyyar vergi yoxlamalarının hüquqi nəticəsi yoxdur. Bu cür yoxlamaların gedişində aşkar edilmiş sahibkarlıq fəaliyyətinə dair məcburi tələblər müəyyən edən Azərbaycan Respublikası qanunlarının və onlara uyğun qəbul olunmuş digər normativ hüquqi aktların pozulması faktları ilə bağlı məsuliyyət tədbirləri tətbiq edilə bilməz.

 

2. Əsas anlayışlar

 

2.0. Bu Qaydalarda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.0.1. Avtomatlaşdırılmış Vergi İnformasiya Sistemi (bundan sonra AVİS) vahid məlumat bazasının və tətbiqi proqram təminatının çalışdığı mərkəzi serverlərdən, istifadəçilərin və vergi ödəyicilərinin mərkəzi serverlərə bağlanaraq işləməsini təmin edən şəbəkə avadanlıqlarından ibarət iri proqram-texniki kompleksi olmaqla mərkəzi bazada toplanmış məlumatları emal edərək müxtəlif hesabatların alınmasına, təhlillərin aparılmasına imkan verən sistemdir;

2.0.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma səyyar vergi yoxlamasının səmərəli aparılmasını və onun həyata keçirilməsi üçün zəruri olan hərəkətlərin ardıcıllığı.

2.0.3. Seçim metodları səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə riskə əsaslanan müxtəlif göstəricilərin müqayisəsi yolu ilə və ya digər hədəflərə uyğun olaraq vergi ödəyicilərinin avtomatlaşdırılmış seçimidir;

2.0.4. Maliyyə institutu bank, depozitar və həyatın yığım sığortası fəaliyyətlərindən birini həyata keçirən hüquqi şəxs, habelə investisiya təşkilatıdır;

2.0.5. Elektron audit - vergi ödəyicisinin elektron formatda saxlanılan mühasibat məlumatlarına xüsusi proqram təminatı vasitəsilə birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanı yaradılmaqla həyata keçirilən vergi yoxlaması;.[24]

 

3. Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları

 

3.0. Bu Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları aşağıdakılardır:

3.0.1. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisi hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər və (və ya) onların səlahiyyətli nümayəndələri;

3.0.2. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi agenti hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər;

3.0.3.Yoxlayıcı;

3.0.4. Ekspertlər, mütəxəssislər, tərcüməçilər və müşahidəçilər.

 

4. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların vəzifələri

 

4.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı vəzifələri vardır:

4.0.1. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının, Vergi Məcəlləsinin, Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 fevral 2011-ci il tarixli 383 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrinin forması və aparılması qaydası haqqında Əsasnamənin, digər əlaqəli normativ hüquqi aktların və bu Qaydaların tələblərinə ciddi riayət etmək;

4.0.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanlarının vəzifələrini öz səlahiyyətləri daxilində yerinə yetirmək;

4.0.3. Vergi ödəyicilərinə, onların nümayəndələrinə və vergi münasibətlərinin digər iştirakçılarına diqqət və nəzakətlə yanaşmaq;

4.0.4. Vergi ödəyicilərinin yazılı müraciətlərinə baxmaq, onları cavablandırmaq;

4.0.5. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun təhlillər və ümumiləşdirmələr aparmaq, analitik materiallar hazırlamaq, müvafiq sahə üzrə tədqiqatlar aparmaq və təkliflər vermək.

 

5. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların hüquqları

 

5.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı hüquqları vardır:

5.0.1.Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada səyyar vergi yoxlamaları və operativ vergi nəzarəti tədbirlərini keçirmək;

5.0.2. Vergi ödəyicilərinin maliyyə sənədlərini, mühasibat kitablarını, hesabatları, smetaları, nağd vəsaitləri, qiymətli kağızları və başqa qiymətliləri, bəyannamələri və vergilərin hesablanması və ödənilməsi ilə bağlı olan digər sənədləri, habelə mühasibat uçotu elektron formatda aparıldığı halda elektron səyyar vergi yoxlamaları məqsədləri üçün vergi ödəyicisinin və onun filiallarının elektron daşıyıcılarındakı məlumatlarının verilməsini, həmin məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasını tələb etməklə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlamaq;

5.0.3. Yoxlamaların keçirilməsi zamanı yoxlamaya aid olan məsələlərlə bağlı vergi ödəyicilərindən və ya onların vəzifəli şəxslərindən izahatlar, arayışlar, şifahi və yazılı məlumatlar almaq;

5.0.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq məqsədi ilə onun barəsində məlumatların əldə edilməsi üçün səyyar vergi yoxlamasının ilkin araşdırmasını həyata keçirmək;

5.0.5. Vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarına (ərazilərinə) (yaşayış sahələri istisna olmaqla) qanunvericiliklə müəyyən olunmuş hallarda və qaydada daxil olmaq və baxış keçirmək;

5.0.6. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləri və nümunə kimi əşyaları götürmək, əmlakın və pul vəsaitlərinin, xammal və sərvətlərin inventarizasiyasını aparmaq;

5.0.7. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bazar qiymətləri barədə məlumat bazasından və mənbəyi bəlli digər məlumatlardan istifadə etməklə vergilərin hesablanması üçün tədbirlər görmək;

5.0.8. Vergi qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada əlaqəli məlumatlara əsasən vergitutma obyektlərini müəyyən etmək;

5.0.9. Vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınan və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar almaq;

5.0.10. Qanunla müəyyən edilmiş qaydada vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı vergi ödəyicilərinə maliyyə sanksiyaları və inzibati cərimələr tətbiq etmək və ya cinayət xarakterli materialların aidiyyəti üzrə göndərilməsi üçün təkliflər vermək;

5.0.11. Vergi nəzarətini həyata keçirmək məqsədi ilə mütəxəssislərin, ekspertlərin, tərcüməçilərin və müşahidəçilərin dəvət edilməsi üçün Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görmək;

5.0.12. Vergi ödəyicilərindən vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarının aradan qaldırılmasını tələb etmək;

5.0.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri məlumatların əldə edilməsi məqsədi ilə aidiyyəti üzrə sorğular vermək;

5.0.14. Üçüncü şəxslərdən əldə edilən və ya digər mənbəyi bəlli olan məlumatlar əsasında vergi ödəyicilərinin vergi öhdəliklərinin müəyyən edilməsi məqsədilə onlardan yazılı izahatlar almaq;

5.0.14-1. səyyar vergi yoxlamaları zamanı əsas məqsədi vergi üstünlüyü əldə etmək olan vergidən yayınma sxemi aşkar etdikdə faktiki iqtisadi göstərici əsas götürülməklə vergilərin, fazirlərin, maliyyə sanksiyalarının və inzibati cərimələrin hesablanması üçün tədbirlər görmək;[25]

5.0.15. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.

 

6. Səyyar vergi yoxlamasının formaları və onun təşkili prinsipləri

 

6.1. Səyyar vergi yoxlaması növbəti və növbədənkənar ola bilər.

6.2. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38-ci maddəsinin müddəalarına müvafiq bu Qaydaların 13-cü hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla vergi orqanının qərarına əsasən həyata keçirilir.[26]

6.3. Səyyar vergi yoxlaması yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.

6.4. Növbəti səyyar vergi yoxlaması təqvim ili ərzində bir dəfədən çox olmayaraq keçirilir.[27]

6.5. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda təyin edilir.

6.6. Vergi orqanı tərəfindən yoxlanılmış vergi dövrü üçün səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla qadağandır.

6.7. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən müddətlərə uyğun olaraq həyata keçirilir.

6.8. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərar yalnız yuxarı vergi orqanı və məhkəmə tərəfindən ləğv edilə bilər.

6.9. Səyyar vergi yoxlaması vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektində (obyektində), təsərrüfat subyekti (obyekti) olmadığı halda isə vergi orqanının müəyyən etdiyi yerdə həyata keçirilir.[28]

 

7. Səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilən dövr

 

7.1. Vergi bəyannamələrinin vergi orqanına təqdim edilmə müddəti bitmədiyi halda (Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar (Əlavə 2) çıxarılan tarixədək həmin dövr üzrə müvafiq bəyannamələrin vergi orqanına təqdim edildiyi və vergi ödəyicisinin həmin dövrün yoxlama ilə əhatə olunması barədə müraciəti olduğu hallar istisna olmaqla) həmin dövrün səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilməsi yolverilməzdir.

7.2. Vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, yoxlama ilə vergi ödəyicisinin sonuncu hesabat dövrünədək olan fəaliyyəti əhatə edilməlidir.

7.3. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı vergi növlərinə görə Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən dövr üzrə fəaliyyət dövrlərini əhatə etməlidir:

7.3.1. mənfəət, gəlir, əmlak, yol və torpaq vergiləri üzrə vergi ödəyicisinin son 3 təqvim ilindən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.2. digər vergilər üzrə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi il də daxil olmaqla vergi ödəyicisinin son 3 ildən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.3. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə müvafiq qərarında göstərilən dövr üzrə vergi ödəyicisinin fəaliyyətini.

7.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı yoxlanılan dövrün və yoxlayıcının dəyişdirilməsi zərurəti yarandığı halda vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərara əlavələr (dəyişikliklər) Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə qərara əlavələr (dəyişikliklər) edilməsi haqqında Qərar ilə (Əlavə 4) edilə bilər.

7.5. Yoxlanılan dövrün dəyişdirilməsi zamanı bu Qaydaların 7.3-cü bəndinin tələblərinə riayət edilməlidir.

7.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarda qeyd edilmiş vergi yoxlamasına əsas verən maddədə dəyişiklik edilə bilər.

7.7. Əlavə dəyər vergisi üzrə yoxlama ilə əhatə olunan dövr müəyyən edilərkən Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsinin tələbləri nərəzə alınmalıdır.

 

8. Müddətlərin müəyyən edilməsi

 

8.1. Bu Qaydalarda müddətlərin müəyyən edilməsi Vergi Məcəlləsi və Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

8.2. Yarım illə hesablanan müddət altı aya, rüblə hesablanan müddət üç aya bərabərdir.

8.3. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən hər hansı müddətin axımı onun hesablanmasını şərtləndirən hüquqi hərəkətin və ya faktiki hadisənin həyata keçirildiyi sonrakı gündən başlanır.

8.4. Bu Qaydalarda nəzərdə tutulan hər hansı müddət qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, həmin müddət onun ardınca gələn ən yaxın növbəti iş gününə keçir.

8.5. Bu Qaydalarda göstərilən hər hansı müddət göstərilən dövrün sonuncu gününün axırında və ya aşağıdakı vaxtlarda qurtarır:

8.5.1. illərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu ilinin müvafiq ayında və günündə;

8.5.2. aylarla hesablanan müddət müddətin sonuncu ayının müvafiq günündə;

8.5.3. həftələrlə hesablanan müddət müddətin sonuncu həftəsinin müvafiq günündə;

8.5.4. günlərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu gününün başa çatması ilə bir vaxtda.

8.6. Əgər müddətin sonuncu günü qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, onun ardınca gələn sonrakı iş günü müddətin qurtardığı gün sayılır.

8.7. Yarım ayla müəyyənləşdirilmiş müddət günlərlə hesablanan müddət kimi qiymətləndirilir və on beş günə bərabər sayılır.

8.8. Əgər müddət bir və ya bir neçə aydan və ayın yarısından ibarətdirsə, on beş gün axırda hesablanmalıdır.

8.9. Müddət uzadıldıqda yeni müddət bitmiş müddətin sonundan, yəni növbəti gündən hesablanır.

8.10. Ayın birinci günü ayın başlanğıcı, on beşinci günü ayın ortası, sonuncu günü isə ayın axırı sayılır.

8.11. Səyyar vergi yoxlaması 30 gündən artıq davam edə bilməz.

8.12. Müstəsna hallarda, yəni səyyar vergi yoxlamasının başa çatdırılması mümkün olmadıqda yuxarı vergi orqanının Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi müddətinin artırılması haqqında Qərarına (Əlavə 11) əsasən səyyar vergi yoxlamasının müddəti 90 günə qədər artırıla bilər.

8.13. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə akt yoxlama başa çatdıqdan sonra 3 iş günü müddətində tərtib edilir.

8.14. Aşağıda göstərilən hallarda yuxarı vergi orqanının Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddətinin uzadılması haqqında Qərarına (Əlavə 26) əsasən səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddəti 30 gündən çox olmayan müddətə uzadıla bilər:

8.14.1. Nümunə kimi götürülən əşyaların tədqiqi, səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertizanın keçirilməsi və ya mütəxəssis tərəfindən rəy verilmə üçün müxtəlif bilik sahələrindən istifadə etməklə aparıldıqda;

8.14.2. Səyyar vergi yoxlaması ilə əlaqədar vergi orqanları tərəfindən göndərilən sorğulara cavabların alınma müddətləri cavab göndərən şəxslər tərəfindən pozulduqda.

8.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması müddəti bir qayda olaraq 10 gün müəyyən edilir.

8.16. Müstəsna hallarda (inventarizasiya aparılan obyektlərin müxtəlif ərazilərdə yerləşməsi, iş həcminin çox olması, vergi ödəyicisi inventarizasiyanın nəticələri ilə razılaşmadıqda və s.) inventarizasiyanın müddəti vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdən çox olmayaraq artırıla bilər.

8.17. Səyyar vergi yoxlaması iş günü və vergi ödəyicisinin iş vaxtı ərzində həyata keçirilməlidir.

8.18. Vergi orqanının əsaslandırılmış qərarına əsasən növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması aşağıda göstərilən hallarda və müddətlərdə, lakin 9 aydan çox olmamaqla dayandırılır (təxirə salınır):

8.18.1. Vergi ödəyicisində aparılan səyyar vergi yoxlaması zamanı şəxs vergi orqanında qeydiyyatda olan ünvanlarda olmadıqda və ya şəxsin olduğu yerin müəyyən edilməsi və digər səbəblərdən tapılması mümkün olmadıqda həmin şəxsin olduğu yer müəyyən olunana qədər;

8.18.2. Səyyar vergi yoxlaması aparılan vergi ödəyicisinin rəhbəri (onu əvəz edən şəxs) və ya fərdi sahibkar müvəqqəti olaraq əmək qabiliyyətini itirdikdə əmək qabiliyyəti bərpa olunanadək;

8.18.3. Vergi orqanının təşəbbüsü ilə mütəxəssis dəvət edildikdə və ya ekspertiza keçirildikdə mütəxəssisin və ya ekspertin rəyi yoxlamaya təqdim edilənədək;

8.18.4. Səyyar vergi yoxlamasının obyektiv və dolğun keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlər, o cümlədən vergi orqanının sorğusuna cavab xarici ölkədən alındıqda xarici ölkədən cavab alınanadək;

8.18.5. Vergi Məcəlləsinin 43.11-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda - məhkəmənin qərarı qanuni qüvvəyə minənədək.

 

9. Yoxlayıcıların müəyyən edilməsi

9.1. Yuxarı vergi orqanının razılığı ilə səyyar vergi yoxlamasına audit strukturunun bir və ya bir neçə əməkdaşı, zəruri hallarda digər struktur vahidlərinin əməkdaşları cəlb edilə bilər.

9.2. Zərurət yarandığı hallarda aidiyyəti strukturun rəhbəri (müavinləri) Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərarda adı (adları) qeyd edilməklə səyyar vergi yoxlamasında iştirak edə bilər (bilərlər).[29]

9.3. Maliyyə institutlarında aparılan səyyar vergi yoxlamaları zamanı Vergilər Nazirliyinin beynəlxalq əməkdaşlıq və maliyyə institutlarında vergi monitorinqi sahəsində təşkilati və nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən struktur vahidinin azı 1 nəfər əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir;

9.4. Əvvəlki səyyar vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş yoxlayıcıların həmin yoxlama ilə bağlı hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) şikayət verildiyi və (və ya) vergi ödəyicisi əvvəlki yoxlamanın nəticələri ilə razılaşmadığı hallarda yoxlanılan dövrün yenidən yoxlanması həmin yoxlayıcılar tərəfindən keçirilə bilməz.

9.5. Səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi dövrdə vergi orqanının qərarına əsasən yoxlayıcıların tərkibi genişləndirilə və ya dəyişdirilə bilər.

9.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı transfer qiymətləri tətbiq olunmaqla verginin hesablanması zərurəti yarandıqda Vergilər Nazirliyinin bu sahədə xüsusi biliyə malik olan əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir.

9.7. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsinə cəlb edilən əməkdaş müəyyən olunarkən onun peşəkarlığı, ixtisası, təcrübəsi, bilik və bacarığının yoxlama keçirilən vergi ödəyicisinə və onun fəaliyyət sahəsinə uyğunluğu nəzərə alınır.[30]

 

10. Vergi ödəyiciləri ilə yazışma

 

10.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanının vergi ödəyicisinə tələbi yazılı şəkildə və ya elektron formada tərtib edilməmiş və verilməmişdirsə (çatdırılmamışdırsa), belə tələblərin heç biri vergi ödəyicisi üçün hüquqi qüvvəyə malik deyildir.

10.2. Vergi orqanının vergi ödəyicisinə yazılı formada göndərdiyi hər hansı bildiriş və ya digər sənəd vergi orqanının rəhbəri (müavini) tərəfindən imzalanmalı və möhürlə təsdiq edilməlidir.

10.3. Sənədlər vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında sənədlərində və ya vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin uçot sənədlərində sonuncu ünvan kimi qeyd olunmuş ünvana zərfin qəbul edildiyinə dair bildiriş yazılan sifarişli məktubla çatdırıldıqda və ya imza edilməklə şəxsən verildikdə, elektron formada tərtib edilmiş sənədlər elektron qutuya daxil olduqda lazımi qaydada vergi ödəyicisinə verilmiş sayılır.

10.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tətbiq edilən və tərtibi zəruri olan digər sənədlər öz məzmununa və mahiyyətinə görə vergi qanunvericiliyinə uyğun olmalı və sənədlərin aid olduğu şəxs aydın şəkildə göstərilməlidir. 10.5. Səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirilməsi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar, tərtib edilən aktlar və protokollar tərtib edildiyi tarixdən sonra 5 (beş) gündən gec olmayaraq bu Qaydaların 10.3-cü bəndində göstərilən qaydada vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.[31]

 

11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ümumi tələblər

 

11.1. Səyyar vergi yoxlamasının səmərəli keçirilməsi üçün müvafiq üsullar müəyyənləşdirilməli, işin həcmi formalaşdırılmalı və müəyyən edilmiş müddətlərdən tam istifadə edilməlidir.

11.2. Vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ətraflı tanış olunmalı və onunla görüşməzdən əvvəl aparılması nəzərdə tutulan işlər təhlil edilməlidir.

11.3. Vergi orqanında vergi ödəyicisi haqqında mövcud məlumatlar toplanmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşməzdən əvvəl planlaşdırılan məsələlər audit strukturunun rəhbəri ilə müzakirə edilməlidir.

11.4. Yoxlayıcı vergi ödəyicisi ilə münasibətdə nəzakətli olmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşə vaxtında gəlməli və bütün işləri vergi ödəyicisinin vaxtına uyğunlaşdırmalıdır.

11.5. Yoxlama yerinə gedən zaman yoxlayıcının geyim forması səliqəli və təmiz olmalıdır.

11.6. Vergi ödəyicisinin fəaliyyətində kənarlaşma aşkar edildikdə qanun pozuntusuna yol verilməsinə tam əmin olmadan bu barədə fikir söylənilməməlidir.

11.7. Müsahibələrə, əraziyə baxış işlərinə əgər bir görüş kifayət etməzsə, digəri təşkil edilməli, müəyyən edilmiş hədəfə nail olmaq məqsədi ilə eyni vaxtda bir mövzu üzərində dayanılmalı və peşəkarlıqla təəssüratlar bildirilməlidir.

11.8. Yoxlayıcı yanlış mənalardan, səhv başa düşülən fikirlərdən və ya münaqişələrdən uzaq olmalıdır.

11.9. Yoxlama zamanı məlumatların və tələb olunan sənədlərin, elektron faylların təqdim edilməsi vergi ödəyicisinin diqqətinə çatdırılmalıdır.

11.10. Yoxlama və yaxud onun yekunu zamanı sual doğuran məqamlar müəyyən edildikdə əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.

11.11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aparılmış bütün hesablamalar düzgün və dəqiq olmalıdır.

11.12. Vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarını özündə əks etdirən sübutlar haqqında ətraflı məlumatlar toplanılmalı və aydın formada səyyar vergi yoxlaması aktında qeyd edilməlidir.

11.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən sənədlər aydın və dərk edilən formada olmalıdır ki, onlardan istifadə edən hər bir şəxs onun məqsədini və nəticələrini müәyyәnlәşdimәk imkanına malik olsun.

11.14. Tərtib edilən sənədlər, elektron fayllar standart formada hazırlanmalı, onların əldə edilməsi, daşınması və saxlanılması asan olmalıdır.

11.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən cədvəllər, siyahılar informasiya texnologiyalarından istifadə edilməklə və həmçinin əl ilə yazılmaqla doldurulur. İnventarizasiya siyahıları mürəkkəblə və ya diyircəkli qələmlə aydın və dəqiq yazılmalı, pozuntulara və qaralamalara yol verilmədən doldurulmalı, sonuncu səhifələrdə doldurulmamış sətirlər xətlənməlidir.

11.16. Xüsusiyyətindən asılı olaraq tərtib edilən hər bir cədvəldə ad, say, sahə, ölçü vahidləri və s. dəqiq göstərilməlidir.

11.17. Sənədlərdə səhvlərin düzəldilməsi zamanı bütün nüsxələrdə düzgün olmayan məlumatların üstündən xətt çəkilməli və onun üstündən düzgün məlumatlar yazılmalı, düzəlişlərin aparıldığı bütün hallarda izahatlar əlavə olunmalı və düzəlişlər yoxlayıcı tərəfindən imzalanmalıdır.

11.18. Səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilən vergi ödəyicisi barədə ətraflı məlumatlar əldə etmək məqsədi ilə əvvəlki yoxlamanı aparmış və ya digər analoji vergi ödəyicisini yoxlamış yoxlayıcıdan yoxlama zamanı yardımçı ola biləcək hər hansı məlumatlar əldə edilə bilər.

11.19. Səyyar vergi yoxlaması zamanı əlavə hesablanmış vergilər düzgün müəyyən edilməli, əsaslandırılmalı və vergi ödəyicisinin vergi, kommersiya və bank sirri qorunmalıdır.[32]

11.20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilmiş protokollar səyyar vergi yoxlamasının və ya hərəkətin həyata keçirildiyi yerdə yoxlayıcı tərəfindən hazırlanır və tərtib olunduğu tarixdən sonrakı gün ərzində həmin sənədlərin surəti AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

11.21. İnzibati araşdırma aparıldığı hallarda inzibati xəta haqqında protokol inzibati araşdırma başa çatdıqdan sonra tərtib edilir.

11.22. Səyyar vergi yoxlaması aktı istisna olmaqla, digər aktlar tətbiq edilmə xüsusiyyətlərindən asılı olaraq səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirildiyi yerdə tərtib edilir və qeyd edilmiş məlumatlar AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

 

12. Səyyar vergi yoxlamasının mərhələləri

 

12.0. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

12.0.1. səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi;

12.0.2. səyyar vergi yoxlamasının başlanması;

12.0.3. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma;

12.0.4. səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma;

12.0.5. vergidən yayınma risklərinin təhlili və müəyyən edilməsi;

12.0.6. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin müzakirəsi və qiymətləndirilməsi;

12.0.7. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi.

 

13. Səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi

 

13.1. Növbəti səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə vergi ödəyicisinin seçilməsi təsərrüfat subyektləri və fəaliyyət sahələri üzrə vergidən yayınma risklərinin qiymətləndirilməsinə və riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır. Bu zaman risklər nəzərə alınmaqla səyyar vergi yoxlaması məqsədləri üçün vergi ödəyicilərinin avtomatlaşdırılmış seçimi həyata keçirilir.[33]

13.2. Səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə risk nəzərə alınmaqla vergi ödəyicilərinin seçiminin aşağıdakı metodları vardır:[34]

13.2.1. müxtəlif bəyannamələrin müqayisəsi: bu metod müxtəlif bəyannamələrdə olan göstəricilərin müqayisə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: mənfəət vergisinin bəyannaməsində satışdan əldə edilən gəlirlə ƏDV bəyannaməsindəki mal, iş və xidmətlərin təqdim edilmə göstəricisi müqayisə edilir);

13.2.2. kənarlaşma: bu metod yoxlanması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin göstəriciləri ilə analoji vergi ödəyicilərinin göstəriciləri arasında müqayisənin aparılması nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.3. statistik analiz: bu metod kənarlaşma metodunda olan göstəricilər üzrə işləyir. Fəaliyyət göstərilən ərazidə hər bir vergi ödəyicisi üzrə göstəricilər cəmlənir və orta qiymət hesablanır. Metod hər bir vergi ödəyicisinin göstəricisi ilə orta qiymət göstəricisinin müqayisə edilməsi nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.4. maliyyə nisbətləri: bu metod vergi ödəyicilərinin maliyyə göstəricilərinin bir-birinə nisbəti nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: vergi ödəyicisinin vergiyə cəlb olunan mənfəət məbləğinin ümumi dövriyyəyə olan nisbəti);

13.2.5. kənar məlumatlar metodu: bu metod vergi ödəyicilərinin digər metodlarda istifadə olunmayan göstəricilərindən, yəni keçmiş illərin yoxlamalarının nəticələrindən, idxal və ixrac məlumatlarından istifadə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.6. kameral göstəricilər metodu: vergi ödəyicisinin mənfəət, gəlir vergisi və ƏDV bəyannamələri üzrə işləyir. Bu metod kameral vergi yoxlaması göstəriciləri əsasında riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: kameral qaydada hesablanmış (azaldılmış vergi məbləğləri nəzərə alınmamaqla) vergi məbləğlərinin cari bəyannamələr ilə hesablanmış vergi məbləğlərinə nisbəti).

13.3. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar aşağıdakılardır:

13.3.1. verginin hesablanması və ödənilməsi üçün zəruri olan vergi hesabatı sənədləri müəyyən edilmiş müddətdə və bu barədə vergi orqanının xəbərdarlığından sonra da təqdim edilmədikdə;

13.3.2. vergi yoxlamasının nəticələri üzrə tərtib edilmiş aktda dürüst olmayan və (və ya) təhrif olunmuş məlumatlar aşkar edildikdə;

13.3.3. ƏDV üzrə artıq ödənilmiş vergi, faiz və maliyyə sanksiyası digər vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının ödənilməsi hesabına və ya sonrakı öhdəliklər üzrə ödəmələrin hesabına aid edildikdə. Bu halda növbədənkənar vergi yoxlaması yalnız vergi ödəyicisinin ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatları üzrə aparıla bilər;

13.3.4. artıq ödənilmiş vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının qaytarılması barədə vergi ödəyicisinin ərizəsi daxil olduqda;

13.3.5. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı məlumat əsasında vergi ödəyicisinin gəlirlərinin və ya vergitutma obyektinin gizlədilməsinin (azaldılmasının) əlamətləri müəyyən edildikdə;

13.3.6. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının vergi yoxlamalarının keçirilməsi barədə müvafiq qərarı olduqda;

13.3.7. Vergi Məcəlləsinin 42.4-cü maddəsində göstərilən sənədlər həmin maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilmədikdə və ya dürüst olmayan, yaxud təhrif olunmuş məlumatlar təqdim edildikdə;

13.3.8. vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fərdi sahibkarın sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda;

13.3.9. vergi yoxlamasının nəticələri ilə razılaşmayan vergi ödəyiciləri növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsini yazılı şəkildə tələb etdikdə. Bu halda növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması vergi orqanlarının əvvəlki yoxlamanı keçirmiş vəzifəli şəxsləri tərəfindən keçirilə bilməz;

13.3.10. Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan müddətdə hər hansı səbəbdən kameral vergi yoxlaması keçirilməsi mümkün olmadıqda.[35]

13.4. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə səyyar vergi yoxlaması bu xarakterli ödəyicilərin fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericiliyin və digər normativ hüquqi aktların xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla təyin edilir.

13.5. Səyyar vergi yoxlamasının təyin edilməsinə əsaslar olduqda, həmin əsaslara dair məlumatlar (risklər) AVİS-də müvafiq ekrana daxil edildikdən sonra xidməti məlumat forması hazırlanmalıdır. Xidməti məlumatda səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar ətraflı şəkildə qeyd olunmalıdır.[36]

13.6. Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsinə əsasən kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı tərəfindən aşkar edilmiş verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumatlarla əlaqədar vergi ödəyicisinə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərildikdən sonra da dəqiqləşdirilmiş bəyannamə təqdim edilmədikdə Vergi Məcəlləsinin 38.3.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınaraq səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi məsələsinə baxılır.[37]

 

14. Səyyar vergi yoxlamasının başlanması

14.1. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda vergi qanunvericiliyinə əməl edilməsi vəziyyətinin düzgünlüyünün yoxlanılması məqsədi ilə səyyar vergi yoxlaması başlanılır.

14.2. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı Yoxlanılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisi haqqında Məlumat (Əlavə 1) forması hazırlanmalıdır.

14.3. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlamaları vergi orqanın Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərarına əsasən təyin edilir.

14.4. Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanı vergi yoxlamasının başlamasından azı 15 gün əvvəl Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildirişi (Əlavə 3) vergi ödəyicisinə əlbəəl, elektron şəkildə və ya poçt vasitəsi ilə təqdim etməlidir.

14.5. Vergi ödəyicisinə göndərilən bildirişdə səyyar vergi yoxlamasının əsası və tarixi, habelə vergi ödəyicisinin və vergi orqanlarının hüquq və vəzifələri göstərilməlidir.

14.6. Növbəti səyyar vergi yoxlaması bildirişdə göstərilən tarixdən başlanmalıdır.

14.7. Vergi ödəyicisinin müraciəti əsasında yoxlama bildirişdə göstərilən tarixdən tez başlanıla bilər.

14.8. Vergi ödəyicisi bildirişi qəbul etməkdən imtina etdikdə və ya vergi ödəyicisini tapmaq mümkün olmadıqda bildiriş poçt vasitəsilə göndərilir.

14.9. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı bildiriş təqdim edilmir və yoxlamaya Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar imzalandığı tarixdən sonrakı gündən etibarən başlanmalıdır.

14.10. Yoxlayıcı səyyar vergi yoxlamasından əvvəl vergi ödəyicisinə Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərarın, Yoxlamanın qeydiyyata alınmasına dair sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrindən Çıxarışın və yoxlama növbətidirsə Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildirişin təsdiq edilmiş surətini təqdim etməklə xidməti vəsiqəsini göstərməli, yoxlamanın hüquqi əsasları, predmeti, müddəti, yoxlama zamanı tərəflərin hüquq və vəzifələri haqqında məlumat verməlidir.

14.11. Bu Qaydalara əlavə edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin 70-ci maddəsinə uyğun olaraq vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

14.12. Yoxlamaya əsas verən sənədlər vergi ödəyicisinə təqdim edildikdən sonra yoxlamanın səbəb və məqsədləri ona izah edilməlidir.

14.13. Yoxlayıcılar yoxlamanın keçirilməsinə dair müvafiq qeydlərin aparılması üçün vergi ödəyicisindən nəzarət kitabçasını tələb edirlər. Nəzarət kitabçasında müvafiq qeydlər aparıldıqdan sonra yoxlama keçirilir.

14.14. Nəzarət kitabçasının olmaması və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilməməsi yoxlamanın keçirilməməsinə əsas vermir.

14.15. Nəzarət kitabçası olmadıqda və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmədikdə, yoxlayıcılar tərəfindən bu barədə yoxlamanın nəticəsinə dair tərtib edilmiş aktda müvafiq qeydlər aparılır.

14.16. Vergi orqanları vergi nəzarəti zamanı Hüquqi şəxsin və ya fərdi sahibkarın bank hesabları və əməliyyatları barədə məlumatların verilməsi haqqında Bildiriş (Əlavə 10) göndərməklə, həmin bankın xidmət etdiyi vergi ödəyicisinin (şəxsin) bank hesabı və əməliyyatları barədə məlumat ala bilərlər.[38]

14.17. Yoxlama zamanı vergi ödəyicisinin faktiki məlumatları ilə onun AVİS-də olan məlumatları tutuşdurulmalıdır. AVİS-də olan məlumatlarla faktiki məlumatlar arasında uyğunsuzluq (nizamnamə kapitalı, təsisçilər, onların payları, rəhbər, ünvanlar, əlaqə telefonları, fəaliyyət növləri və s. üzrə olan fərq və ya kənarlaşmalar) aşkar edildikdə yoxlama başa çatanadək həmin vergi ödəyicisindən nöqsanların aradan qaldırılması tələb edilməli və səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktda müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

14.18. Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda, vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlaması dayandırılır (təxirə salınır) və bu zaman Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərar (Əlavə 12) tərtib edilir. Səyyar vergi yoxlaması digər əsaslar üzrə dayandırılmamalıdır.[39]

14.19. Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərarda göstərilən müddət bitmədən Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində qeyd olunan əsaslar aradan qalxdıqda vergi orqanı tərəfindən Dayandırılmış (təxirə salınmış) səyyar vergi yoxlamasının bərpa edilməsi haqqında Qərar qəbul edilir (Əlavə 35).[40]

 

15. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma

 

15.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq xarakteri daşıyır, yoxlama prosesinin ayrılmaz tərkib hissəsidir və bu vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini xarakterizə edən məlumatların əldə edilməsinə imkan yaradır.

15.2. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin iş günü və iş vaxtı ərzində aparılmalıdır.

15.3. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma yoxlamanın başlandığı gündən sonra 7 gün ərzində aparılır.

15.4. Vergi ödəyicisinə verilən suallar vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinə uyğun olmalı və səyyar vergi yoxlaması zamanı səmərəli müsahibələrin keçirilməsi üçün məqsədyönlü üsullar müəyyənləşdirilərək istifadə edilməlidir.

15.5. Müsahibələr elə bir tərzdə qurulmalıdır ki, vergi ödəyicisinin vergi ödəməkdən yayınması hallarının aşkara çıxarılması mümkün olsun.

15.6. Yoxlamaya bir nəfərdən çox əməkdaş cəlb edildikdə vergi ödəyicisi ilə müsahibəni aparmalı olan şəxs audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən müəyyən edilir.

15.7. Müsahibə vergi ödəyicisi tərəfindən mühasibat kitablarının, qeydlərinin necə aparıldığı və gündəlik sahibkarlıq fəaliyyəti əməliyyatlarının necə sənədləşdirildiyi barədə məlumatları da əhatə etməlidir.

15.8. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi (Əlavə 13) forması əsasında aparılır. Suallar yoxlayıcı tərəfindən hazırlanmalı və audit strukturunun rəhbəri (müavini) ilə razılaşdırılmalıdır.

15.9. Mövzu üzrə hər hansı sual yarandıqda Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketinə audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən əlavə və dəyişikliklər edilə bilər.

15.10. Vergi ödəyicisi tapılmadıqda onun tapılması üçün Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinə müraciət edilir.

15.11. Əgər vergi ödəyicisinin tapılması mümkün deyildirsə və ya həbsdə olması müəyyən edilərsə, o zaman Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi tərtib edilmir.

15.12. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə zamanı aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirən suallar verilə bilər:

15.12.1. nəzarət kitabçasının mövcudluğu barədə;

15.12.2. sahibkarlıq fəaliyyəti barədə;

15.12.3. hüquqi şəxs olduqda təsisçilər barədə;

15.12.4. təsərrüfat subyektləri və ya filialları barədə;

15.12.5. Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənar investisiya qoyuluşları və sonuncu dəfə əldə edilən əmlaklar barədə;

15.12.6. mühasibatlıq üzrə məsul şəxslər barədə;

15.12.7. vergi ödəyicisinin uçot metodları barədə;

15.12.8. dövlət orqanları tərəfindən əvvəllər aparılan hər hansı yoxlamalar barədə;

15.12.9. daxili audit və ya digər auditor xidmətləri barədə;

15.12.10. maliyyə və vergi hesabatlarının, mühasibat balansının hazırlanması və sahibkar tərəfindən nəzərdən keçirilməsi barədə;

15.12.11. dövriyyə jurnallarına daxil edilən qeydlərin təsdiq edilməsi barədə;

15.12.12. kassa kitabına mühasibdən başqa digər şəxslər tərəfindən müdaxilə olunub-olunmaması barədə;

15.12.13. nağd ödənişlər və pul vəsaitlərinin dövrü olaraq sahibkar və ya işçi tərəfindən yoxlanılması və s. barədə;

15.12.14. vergi ödəyicisi tərəfindən idxal-ixrac əməliyyatlarının aparılıb-aparılmaması barədə;

15.12.15. vergi ödəyicisi tərəfindən istifadə olunan elektron mühasibatlıq proqramı barədə 15.13. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı açıq suallardan istifadə edilməlidir (Məsələn: Malları haradan və kimdən alırsınız?). Cavabları bəli və yaxud xeyr kimi nəticələnən suallar səmərəli hesab olunmur (Məsələn Tərəfdaş şirkətdən mal alırsınızmı?).

15.14. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın nəticələri yoxlama materiallarına əlavə edilməlidir.

 

16. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma

 

16.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma başa çatdıqdan sonra səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma aparılmalı və Səyyar vergi yoxlaması planı (Əlavə 14) forması tərtib edilməlidir.

16.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma vergi ödəyicisinə səyyar vergi yoxlaması təyin edildikdən sonra həyata keçirilir.

16.3. Yoxlama zamanı səyyar vergi yoxlaması planı genişləndirilə və ya məhdudlaşdırıla bilər.

16.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aşağıdakı məsələlər plana daxil edilməlidir:

16.4.1. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinə iş qovluğu açılması və açılmış iş qovluğunda vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, yoxlama ilə əhatə edilən dövr, yoxlayıcının adı, qovluğun iş nömrəsi və hazırlanma tarixinin qeyd edilməsi;

16.4.2. yoxlama aparılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin fəaliyyət növləri nəzərə alınmaqla yoxlamanın keçirilməsi müddətinin müəyyən edilməsi;

16.4.3. vergi ödəyicisinin elektron iş qovluğunun və onun barəsində vergi orqanında olan digər məlumat bazalarının öyrənilməsi;

16.4.4. vergi ödəyicisinin fəaliyyətini xarakterizə edən digər mənbələrdən məlumatların (KİV-də reklamlar barədə, vergi ödəyicisinin rəhbərinin əldə etdiyi əmlaklar barədə, qiymətli kağızlarının birjalarda satışı barədə, alınan səhmlər barədə, vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar, habelə internet saytlarındakı məlumatlar və yoxlama predmetinə aid digər məlumatlar) toplanması və zəruri hallarda yoxlama zamanı bu məlumatlardan istifadə edilməsi;

16.4.5. əvvəlki səyyar vergi yoxlaması ilə aşkar edilmiş vergi qanunvericiliyinin pozulması səbəbləri və nəticələrinin aradan qaldırılması hallarının öyrənilməsi;

16.4.6. vergi ödəyicisi tərəfindən Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq təqdim ediləcək sənədlərin müəyyən edilməsi;

16.4.7. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı vergi ödəyicisinin verdiyi cavabların təhlil edilməsi və vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə üzləşdirilməsi;

16.4.8. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisində daxili audit məlumatlarının və ya digər auditor xidmətlərinin nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.9. vergi ödəyicisində aparılmış kameral vergi yoxlamalarının və operativ vergi nəzarəti tədbirlərinin (xüsusi ilə xronometraj metodu ilə müşahidə) nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.10. vergi ödəyicisinin uçot metodunun müəyyənləşdirilməsi, uçot metodunun dəyişdirilməsi, xüsusilə debitor və kreditor borclarının hərəkətinin nəzarətdə saxlanılması;

16.4.11. vergi ödəyicisinin faktiki göstərdiyi fəaliyyəti barədə məlumatla vergi orqanlarında olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.12. vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektləri barədə məlumatın vergi orqanlarında olan məlumatla üzləşdirilməsi;

16.4.13. vergi ödəyicisinin rəhbərinin və ya təsisçisinin digər hüquqi şəxslərin rəhbəri və ya təsisçisi olduğu halda onların siyahısı və pay iştirakının həcminin müəyyənləşdirilməsi, vergi orqanlarında bu barədə olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.14. vergi ödəyicisinin fəaliyyətində iştirak edən və onun fəaliyyətinin nəticələrinə təsir edə biləcək qarşılıqlı əlaqəli şəxslərin olmasının araşdırılması və onların əhatə dairələrinin tam öyrənilməsi;

16.4.15. vergi ödəyicisinin bank hesablarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.16. vergi ödəyicisinin lisenziya tələb olunan fəaliyyət növü ilə məşğul olub-olmamasının müəyyən edilməsi;

16.4.17. vergi ödəyicisi tərəfindən nəzarət-kassa aparatlarının, POS-terminalların quraşdırılması qaydalarına əməl olunmasının araşdırılması;

16.4.18. vergi ödəyicisinin rezident və ya qeyri-rezident olmasının araşdırılması;

16.4.19. vergi orqanına təqdim edilməmiş bəyannamələrin müəyyənləşdirilməsi;

16.4.20. təqdim edilmiş bəyannamələrin təhlil edilməsi və sual doğuran sətirlərin qeyd edilməsi;

16.4.21. gəlir (satışdankənar gəlirlər də daxil olmaqla), onun əldə edildiyi yer və hansı mənbədən olduğunun müəyyən edilməsi;

16.4.22. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində olan malların, iş və xidmətlərin təqdim edilməsinin yoxlanılması;

16.4.23. vergi ödəyicisinin maliyyə xidmətləri göstərməsi hallarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.24. vergitutma obyektlərinin və vergi tutulan əməliyyatların düzgün müəyyən edilməsi;

16.4.25. vergilərin düzgün hesablanması və büdcəyə ödənilməsinin müəyyən edilməsi;

16.4.26. xüsusi vergi rejimi tətbiq edildiyi halda, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə, eləcə də digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənən tələblərə əməl edilməsi vəziyyətinin aydınlaşdırılması;

16.4.27. bazar qiyməti nəzərə alınmaqla vergilərin hesablanmasına əsas verən halların olmasının araşdırılması;

16.4.28. ƏDV məqsədləri üçün öhdəliyin yaranması və ƏDV qeydiyyatından keçmə qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.29. ƏDV məqsədləri üçün elektron vergi hesab-fakturalarının tətbiqi qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.30. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisindən zəruri olan sənədlər, habelə elektron daşıyıcılardakı məlumatlar və bu məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tələb edilməsi;

16.4.31. zəruri hallarda səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, (yaşayış binaları istisna olmaqla) habelə əşyalarına baxışın keçirilməsi və xüsusi biliyə malik mütəxəssisin dəvət olunması, ekspertizanın təyin edilməsi.

16.5. Səyyar vergi yoxlaması planı vergi ödəyicisinə təqdim edilmir.

 

17. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyasının aparılması

 

17.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan daşınan və daşınmaz əmlakların, malların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin inventarizasiyası aparıla bilər.

17.2. İnventarizasiyanın təyin edilməsində əsas məqsəd aşağıdakılardır:

17.2.1. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) obyektlərin, əmtəə-material ehtiyatlarının və əmlakın faktiki mövcudluğunun aşkar edilməsi;

17.2.2. faktiki mövcud əmlakın və digər əmtəə-material ehtiyatlarının mühasibat uçotunun müvafiq məlumatları ilə müqayisə edilməsi;

17.2.3. öhdəliklərin tam əks etdirilməsinin yoxlanılması;

17.2.4. sahibkarlıq fəaliyyətində gəlir (mənfəət) götürmək üçün istifadə edilən daşınan və daşınmaz əmlakların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin vergitutma obyekti kimi vergi uçotundan yayındırılması hallarının aşkar edilməsi və aradan qaldırılması;

17.2.5. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) əmtəə-material ehtiyatlarının bazar qiymətləri nəzərə alınaraq ödənilməli olan vergi (o cümlədən, Azərbaycan Respublikasına kənardan gətirilmiş əmtəə-material ehtiyatları üzrə gömrük orqanlarında ödənilməli olan vergi) məbləğinin müəyyən edilməsi.

17.3. İnventarizasiya aşağıda göstərilən hallarda Vergilər Nazirliyinin Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın təyin edilməsi haqqında Qərarı (Əlavə 15) əsasında aparılır:

17.3.1. vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən bilərəkdən hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə;

17.3.2. vergi ödəyicisində sonuncu səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə və bununla əlaqədar vergi orqanının xəbərdarlığından sonra yol verilmiş uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmadıqda və hesabat sənədləri müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq aparılmadıqda;

17.3.3. vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı aksiz markaları ilə markalanmalı olan, lakin markalanmamış mallar aşkar edildikdə;

17.3.4. vergi ödəyicisində əmlak vergisinin hesablanmasının və ödənilməsinin düzgünlüyü yoxlanıldıqda.

17.4. Əmlakın inventarizasiyası vergi ödəyicisinin əmlakının yerləşdiyi yerdən asılı olmayaraq olduğu yerlər və hər bir maddi məsul şəxs üzrə ayrı-ayrılıqda aparılmalıdır.

17.5. İnventarizasiyanın başlanmasına qədər vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən inventarizasiya başlanan vaxt sonuncu mədaxil və məxaric sənədləri, əmtəə-material ehtiyatlarının, pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatlar alınmalı və uçot məlumatları üzrə əmlakın qalığının müəyyən edilməsi üçün reyestrlərə (hesabatlara) əlavə edilmiş bütün mədaxil və məxaric sənədlərinə inventarizasiyaya qədər ____ (tarix) qeyd edilərək dərkənar qoyulmalıdır.

17.6. İnventarizasiya başlanana qədər maddi məsul şəxslər əmlaka dair bütün mədaxil və məxaric sənədlərinin mühasibatlığa verilməsi, onların mühasibat registrlərində əks olunması, maddi məsuliyyətlərinə verilmiş bütün əmtəə-material ehtiyatlarının mədaxil və məxaric olunması haqqında iltizam verməlidirlər.

17.7. Maddi məsul şəxsin öhdəsində olan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakdan kənara borc, yaxud başqa qaydada saxlanılmaq üçün verdikdə və ya kənardan borc, saxlanılmaq üçün əmtəə-material ehtiyatları, əmlak aldıqda, eyni zamanda inventarizasiya yerində onun özünə məxsus əmtəə-material ehtiyatları, əmlakı olduqda onların siyahısının və dəyərinin dəqiq şəkildə aydınlaşdırılması məqsədi ilə yoxlayıcı tərəfindən müsahibələr aparılmalı, eyni zamanda maddi məsul şəxslərdən iltizam alınmalıdır.

17.8. Əmtəə-material ehtiyatları, əmlak alınması üçün pul vəsaiti verilmiş təhtəl-hesab şəxslərdən və ya vəkalətnamə verilmiş məsul şəxslərdən eyni qaydada iltizam alınmalıdır.

17.9. Əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu haqqında məlumatları özundə əks etdirən inventarizasiya siyahıları və inventarizasiya aktları (Əlavə 34) iki nüsxədən az olmamaqla tərtib olunmalı və iş sənədlərinə əlavə edilməlidir.

17.10. İnventarizasiya siyahıları əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu, onların sayılması, çəkilməsi və ölçülməsi yolu ilə müəyyən olunur.

17.11. Malsatanların açılmayan qablarında (taralarında) saxlanılan mal və materialların sayı seçmə yolu ilə onların bir hissəsinin sayılması nəticəsində müəyyən edilir.

17.12. Qablaşdırılmayan materialların çəkisi (həcmi) ölçmələr və texniki hesablamalar əsasında müəyyən edilir.

17.13. İnventarizasiya olunan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın, obyektlərin adı və onların sayı nomenklatur üzrə uçotda qəbul edilmiş ölçü vahidləri ilə göstərilir. İnventarizasiya siyahılarının hər bir səhifəsinin aşağı hissəsində əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın sözlə yazılmaqla sıra nömrələrinin sayı, hansı ölçü vahidi ilə (ədədlə, kiloqramla, metrlə və s. ilə) ifadə olunmasına baxmayaraq həmin səhifədəki maddi qiymətlilərin natural göstəricilərinin ümumi cəmi göstərilməlidir.

17.14. Əmtəə-material ehtiyatlarının və pul vəsaitlərinin faktiki qalığının inventarizasiyası maddi məsul şəxslərin bilavasitə iştirakı ilə aparılmalıdır.

17.15. Şəxsi və məsuliyyətli mühafizəyə götürülən, icarəyə, yuyulmağa və təkrar emala qəbul edilən əmtəə-material ehtiyatlarına, əmlaka ayrıca inventarizasiya siyahıları tərtib edilməlidir.

17.16. İnventarizasiya siyahılarında taraların növləri, məqsədli təyinatı və istismar vəziyyəti (təzə, istifadə olunmuş, təmir tələb edən və s.) göstərilməlidir.

17.17. İnventarizasiya siyahılarının sonuncu səhifələrində qiymətlərin yoxlanılması, məbləğlərin cəmlənməsi və ümumi məbləğin hesablanması haqqında qeydlər edilməli və vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən imzalanmalıdır.

17.18. İnventarizasiya bir neçə gün ərzində aparıldığı hallarda əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın saxlandığı yerlər (bina, otaq, tikili, anbar və s.) günün axırında inventarizasiyanı keçirən vergi orqanının vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən möhürlənməli və cavabdeh şəxsə təhvil verilməlidir.

17.19. İnventarizasiyanın rəsmiləşdirilməsi zamanı sahə xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müvafiq dövlət orqanları tərəfindən təsdiq olunmuş formalardan (hesabatlardan) istifadə edilir.

17.20. Vergi orqanları vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının aparılması üçün müəyyən edilmiş qaydada ekspertləri, tərcüməçiləri və digər mütəxəssisləri cəlb edə bilər. Bu zaman inventarizasiya edilən əmlak və digər qiymətlilər barədə mütəxəssislərin və ekspertlərin rəyləri tərtib edilmiş aktlara əlavə edilməlidir.

17.21. Vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının nəticələri vergi yoxlaması aktında öz əksini tapmalı, səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılarkən nəzərə alınmalıdır.

17.22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması Vergi Məcəlləsinə və Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 12 iyun tarixli 82 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanları tərəfindən inventarizasiyanın aparılması Qaydalarına uyğun olmalıdır.

 

18. Sənədlərin tələb edilməsi

 

18.1. Yoxlayıcı növbəti səyyar vergi yoxlaması başlanmazdan azı 15 gün əvvəl, növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması olduqda isə yoxlama başlandığı gündən 5 gün ərzində vergi ödəyicisinə Vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlərin təqdim edilməsi haqqında Tələbnamə (Əlavə 5) öndərilməlidir.

18.2. Sənədlərin və ya elektron faylların verilməsi barəsində tələb yönəldilən şəxs tərəfindən həmin sənədlər (və ya lazimi qaydada təsdiq edilmiş surətləri) və ya elektron fayllar 15 iş günü müddətində təqdim edilmədikdə və ya həmin sənədlərin və elektron faylların onda olmaması (baş ofisdə olması) bildirildikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən imzalanan akt tərtib edilir. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeydlər aparılır. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə aktın alınmasını təsdiq edən üsulla verilir.

18.3. Tələb olunan sənədləri və ya surətlərini və elektron faylları səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdə digər mənbələrdən əldə etmək mümkün olmadıqda, həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərini Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

18.4. Səyyar vergi yoxlaması üçün zəruri olan vergi orqanı tərəfindən tələb edilən sənədlərin və ya elektron faylların vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına verilməsindən imtina edilməsi və ya 15 iş günü müddətində təqdim edilməməsi qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur. Sənədlərin və ya elektron faylların təqdim edilməsindən imtina edildikdə, yoxlayıcı Vergi Məcəlləsinin 43-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada sənədlərin götürülməsini həyata keçirə bilər.

 

19. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün yoxlayıcıların ərazilərə və binalara daxil olması

 

19.1.Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) bilavasitə daxil olması həmin şəxslər tərəfindən öz xidməti vəsiqələrini və vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) həmin vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarını və ya məhkəmənin qərarını təqdim etdikdən sonra həyata keçirilir.

19.2. Yoxlayıcıların yaşayış binalarına (sahələrinə) orada yaşayan fiziki şəxslərin iradəsindən kənar və ya onların iradəsinə zidd olaraq daxil olmasına yol verilmir.

19.3. Yoxlayıcılara bu Qaydaların 19.1-ci bəndində göstərilən ərazilərə və ya binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilmədikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt (Əlavə 6) tərtib edilir. Həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərinin Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

19.4. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeyd edilir. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə verilir.

19.5. Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmasına qeyri-qanuni maneçilik vergi qanunvericiliyinin pozulması hesab olunur və qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur.

 

20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı baxış

 

20.1. Səyyar vergi yoxlamasının dolğun və obyektiv keçirilməsi üçün sual doğuran bütün halların ayırd edilməsi məqsədilə vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, habelə sənədlərinə, əşyalarına vergi orqanın Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazisinin, binalarının, habelə sənədlərinin və əşyalarının baxışının keçirilməsi haqqında Qərarı (Əlavə 16) əsasında baxış keçirilməlidir.

20.2. Aşağıda göstərilən hallar istisna olmaqla, səyyar vergi yoxlaması keçirilmədən ərazilərin, binaların, sənədlərin və əşyaların baxışının keçirilməsinə yol verilmir:

20.2.1. sənədlər və əşyalar yoxlayıcı tərəfindən əvvəl həyata keçirilmiş səyyar vergi yoxlaması zamanı əldə edilmişdirsə;

20.2.2. həmin sənədlərin və əşyaların sahibinin razılığı olduqda.

20.3. Baxış müşahidəçilərin iştirakı ilə həyata keçirilməlidir.

20.4. Baxış keçirildiyi zaman vergi yoxlaması həyata keçirilən şəxsin və ya onun nümayəndəsinin, habelə mütəxəssislərin baxışda iştirak etmək hüququ vardır.

20.5. Baxışın keçirilməsi zamanı Vergi ödəyicisinin ərazisinə, binalarına, habelə sənədlərinə və əşyalarına baxışın keçirilməsi haqqında Protokol (Əlavə 17) tərtib edilir.

20.6. Baxışın keçirilməsinə vergi ödəyicisi razılıq vermədikdə Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt tərtib edilməlidir.

20.7. Baxış zamanı əldə edilən məlumatlar səyyar vergi yoxlamasında istifadə edilməlidir.

 

21. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi

 

21.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi əşyalar aşağıdakı məqsədlər üçün götürülür:

21.1.1. gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilən malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərinin onların fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəriciləri ilə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.2. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasından əldə edilən və uçota alınan gəlirin həmin malların (işlərin, xidmətlərin) fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəricilərinə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.3. malların (işlərin, xidmətlərin) bazar qiymətlərinin müəyyənləşdirilməsi;

21.1.4. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının, o cümlədən aksiz markası ilə markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış malların saxlanılmasının, satışının və idxal olunmasının sübut edilməsi;

21.1.5. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının sübut edilməsi məqsədi ilə əşyaların nümunə kimi götürülməsi zəruri olan digər hallarda.

21.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən yoxlayıcıya verilən sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Qərarı (Əlavə 7) əsasında həyata keçirilir.

21.3. Yoxlayıcı tərəfindən səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi götürülən əşyalar xüsusiyyətindən asılı olaraq qablaşdırılır, zəruri hallarda isə yoxlayıcı tərəfindən möhürlənir.

21.4. Nümunə kimi götürülmüş əşyalar, həmin əşyaların tədqiq edilməsi üçün zəruri olan vaxtı nəzərə almaqla 30 gündən artıq olmayan müddətə götürülə bilər.

21.5. Sənədlərin götürülməsi zərurəti yarandıqda, sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təsdiq edilmiş surətləri götürülür.

21.6. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların gecə vaxtı (axşam saat 20.00-dan səhər saat 8.00-a qədər olan müddətə) götürülməsinə yol verilmir.

21.7. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi sənədləri və əşyaları götürülən şəxslərin və (və ya) onların nümayəndələrinin iştirakı ilə həyata keçirilir. Zəruri hallarda sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsində iştirak etmək üçün mütəxəssis dəvət oluna bilər.

21.8. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi barədə Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Protokol (Əlavə 8) tərtib edilir. Protokolun surəti sənədləri və əşyaları götürülən şəxsə verilir. Bu barədə protokolda qeyd edilir, sənədləri və əşyaları götürülən şəxsin imzası ilə təsdiqlənir.

21.9. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən qismən və ya tam olaraq imtina edildikdə təqdim edilməmiş sənədlər və əşyalar barədə Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən imtina edilməsi haqqında Akt (Əlavə 9) tərtib edilir.

21.10. Vergi ödəyicisinin heç bir fəaliyyətinin olmaması, tapılmaması və ya həbsdə olması səbəbindən sənədlər təqdim edilmədikdə imtina aktı tərtib edilmir.

 

22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertiza

 

22.1. Sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda səyyar vergi yoxlamasına müqavilə əsasında ekspert cəlb olunmalıdır.

22.2. Ekspertiza səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərarı (Əlavə 18) ilə təyin edilir. Qərarda ekspertizanın təyin edilməsi üçün əsaslar, ekspertin adı və ya ekspertiza keçirən təşkilatın adı, ekspert qarşısında qoyulan suallar və ekspertə təqdim olunan materiallar göstərilir.

22.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, ekspert qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə ekspertin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

22.4. Ekspert qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan ekspertin xüsusi biliyinə aid olmalıdır.

22.5. Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərar çıxarmış vergi orqanı səyyar vergi yoxlaması keçirilən vergi ödəyicisini qərarla tanış etməyə və həmin şəxsin Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan hüquqlarını ona izah etməyə borcludur.

22.6. Ekspertizanın keçirilməsi ilə əlaqədar vergi ödəyicisinin qərarla tanış olması barədə Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında qərarla tanış olma barədə Protokol (Əlavə 19) tərtib edilməlidir.

22.7. Ekspertiza ilə bağlı proseslər Vergi Məcəlləsinin 44-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

22.8. Ekspertin rəyinin surəti və ya onun rəy vermək imkanının olmaması barədə məlumat yoxlanılan şəxsə verilir. Həmin şəxsin izahat vermək, öz etirazlarını bəyan etmək, ekspertə əlavə sualların qoyulmasını, əlavə, yaxud təkrar ekspertizanın təyin edilməsini tələb etmək hüququ vardır.

22.9. Əlavə ekspertiza ekspertin rəyi kifayət qədər aydın və dolğun olmadığı hallarda təyin edilir və bu ekspertiza həmin və ya başqa ekspertə həvalə edilir.

22.10. Təkrar ekspertiza ekspertin rəyi əsaslı olmadığı və onun düzgün olmasında şübhələrin olduğu hallarda təyin edilir və başqa ekspertə həvalə edilir.

22.11. Ekspertiza keçirilən zaman vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsinə əsas olduqda vergi orqanı tərəfindən Ekspertizanın təyin edilməsi və keçirilməsi zamanı vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsi haqqında Qərar (Əlavə 20) çıxarılmalı və surəti vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

 

23. Səyyar vergi yoxlaması zamanı mütəxəssisin iştirakı

 

23.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda və yoxlanılan vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi məqsədilə səyyar vergi yoxlaması zamanı müqavilə əsasında mütəxəssis cəlb oluna bilər.

23.2. Mütəxəssis səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının Mütəxəssisin dəvət edilməsi haqqında Qərarı (Əlavə 21) ilə təyin edilir. Qərarda mütəxəssisin dəvət edilməsi üçün əsaslar, mütəxəssisin adı, mütəxəssisin qarşısında qoyulan məsələlər və mütəxəssisə təqdim olunan materiallar göstərilir.

23.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə mütəxəssisin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

23.4. Mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan mütəxəssisin fəaliyyət xüsusiyyətinə aid olmalıdır.

 

24. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərcüməçinin iştirakı

 

24.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri hallarda tərcüməçi dəvət oluna bilər. Tərcüməçinin dəvət olunması vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) Tərcüməçinin dəvət edilməsi haqqında Qərarı (Əlavə 22) əsasında həyata keçirilir.

24.2. Tərcüməçi tərcümə üçün lazım olan dili bilən, işin nəticələrində marağı olmayan şəxs olmalıdır.

24.3. Tərcüməçi müqavilə əsasında dəvət olunur. Müqavilədə tərəflərin hüquq və vəzifələri, bilərəkdən yalan tərcüməyə görə tərcüməçinin məsuliyyəti və mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq digər məsələlər müəyyən edilə bilər.

24.4. Bu müddəalar, həmçinin eşitməyən və danışmayan fiziki şəxsin işarələrini başa düşən şəxsə də aiddir.

 

25. Müşahidəçilərin iştirakı

 

25.1. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi zamanı müşahidəçilər dəvət edilir.

25.2. Müşahidəçilər iki nəfərdən az olmayaraq dəvət edilir. Müşahidəçilər qismində yoxlamanın nəticələrində maraqlı olmayan fiziki şəxslər dəvət edilə bilər.

25.3. Müşahidəçi kimi vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin iştirak etməsinə yol verilmir.

25.4. Müşahidəçilər onların iştirakı ilə keçirilən hərəkətlərin faktını, məzmununu və nəticələrini protokolda təsdiq etməyə borcludur. Müşahidəçilərin həyata keçirilən hərəkətlərə dair öz qeydlərini protokola daxil etmək hüququ vardır. Zərurət olduqda müşahidəçilər həmin hərəkətlərə dair öz izahatlarını da verə bilər.

25.5. Eyni şəxs vergi orqanları tərəfindən vergi ili ərzində bir dəfədən artıq müşahidəçi kimi dəvət oluna bilməz.

 

26. Gəlirin (mənfəətin) yoxlanılması

 

26.1. Gəlirin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

26.1.1. vergi bəyannaməsində sadalanan gəlir maddələrinin vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinin xarakterinə uyğunluğu;

26.1.2. gəlir maddələrinin təhlilinin aparılması, əvvəlki yoxlanılan illərin gəlirləri ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;

26.1.3. vergi bəyannaməsində ümumi gəlirlərlə ümumi xərclər arasında fərq, o cümlədən xərcin gəlirdə xüsusi çəkisinin əvvəlki yoxlanılan illər ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;[41]

26.1.4. vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti, mühasibat kitabları və qeydləri haqqında məlumatlar;[42]

26.1.5. gəlirin uçotu metodunun və gəlirin əldə edilməsi vaxtının müəyyən edilməsi;

26.1.6. vergi bəyannaməsində qeyd edilən gəlirlər ilə vergi ödəyicisinin mühasibat uçotundakı yazılışlar arasında olan kənarlaşmanın (müvəqqəti və daimi fərqin) səbəbləri;

26.1.7. yoxlama ilə əhatə edilən dövrün gəlirlərinin tərkibinin bəyannamənin gəlir sətirlərinin göstəricilərinə uyğunluğu, vergi ödəyicisinin sual doğuran gəlir maddələrinə dair qeydləri və vergi öhdəliyinə əməletmənin düzgünlüyü;

26.1.8. dövriyyə jurnalında ilin sonuna və ya əvvəlinə edilmiş düzəlişlərdə sual doğuran qeydlər (bəndlər);

26.1.9. gəlir balansındakı sual doğuran debet, kredit yazılışları və yaxud hesabata salınmış gəlirdə mümkün kənarlaşmalar;[43]

26.1.10. debitor borclarının hərəkəti, kreditor borclarının silinməsi;[44]

26.1.11. debitor və kreditor borcları və sual doğuran öhdəliklər;

26.1.12. daxili və yaxud kənar auditor tərəfindən aşkar edilmiş düzəlişlər;

26.1.13. sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsinə zərurətin olması;

26.1.14. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirin analoji müəssisələrin gəlirlərinə, bazar qiymətlərinə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi, ekspertizanın təyin edilməsi və xronometraj metodu ilə müşahidənin keçirilməsi zərurətinin olması;

26.1.15. istehsal (o cümlədən emal) müəssisələrində gəlirlərin müəssisənin istehsal gücünə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi zərurəti;

26.1.16. vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada baxışın keçirilməsi zərurəti;

26.1.17. birgə fəaliyyətdən əldə olunan gəlir;

26.1.18. hesablama metodu ilə uçot aparan vergi ödəyicisinin mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində göstərilən malların təqdim edilməsindən (işlərin görülməsindən, xidmətlərin göstərilməsindən) əldə olunan gəliri ilə əlavə dəyər vergisinə cəlb olunan dövriyyə arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.18.1. həm mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsinə, həm də təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturalarına əsasən alınmış avans və ya gələcək dövrün gəlirlərinin hərəkəti üzrə göstəricilərin həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində daxil olmuş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.3. ilin sonuncu 5 günü ərzində mal (iş, xidmət) təqdim edilməsi və mal (iş, xidmət) təqdim edildikdən sonrakı 5 gün ərzində növbəti ildə elektron vergi hesab-fakturanın təqdim edilib-edilməsi;

26.1.19. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsi kassa metodu tətbiq edilməklə tərtib edildikdə həmin il ərzindəki ƏDV dövriyyəsinin göstəriciləri ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin və passivlərin hərəkəti arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.19.1. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə həmin il ərzində təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturaları üzrə ƏDVDH-a mədaxil olunmuş vəsaitlərin (avans və gələcək dövrün gəlirləri üzrə məbləğ istisna olmaqla) uyğunluğu;

26.1.19.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində təqdim edilmiş və silinmiş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərin uyğunluğu;

26.1.19.3. vergi ödəyicisinin bank hesablarından çıxarışları ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin göstəricilərinin qarşılıqlı təhlili;

26.1.20. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin (o cümlədən əsas vəsaitlər, qeyri-maddi aktivlər, ehtiyatlar, debitor borcları, pul vəsaitləri və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlir və bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.21. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin əlavələrində vergi ödəyicisinin öhdəliklərinin (borclar, alınmış avanslar və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.22. yoxlama zamanı müəssisənin nizamnamə kapitalında baş verən dəyişikliklər, səhmlərin və ya payların təqdim olunmasından təsisçilərin vergi öhdəliklərinin yaranması;

26.1.23. vergi ödəyicisinin zərərlə işləməsinin səbəbləri;

26.1.24. əvəzsiz təqdim edilmiş aktivlərin dəyərinin və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;