AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ HÜQUQİ AKTLARIN DÖVLƏT REYESTRİ
 

Aktın növü: KONSTİTUSİYA QANUNU
Qəbul edildiyi tarix: 24.12.2002
Qeydiyyat nömrəsi: 404-IIKQ
Adı: Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında
Rəsmi dərc edildiyi mənbə: Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu № 01 Dərc olunma tarixi 31-01-2003 Maddə nömrəsi 18
Qüvvəyə minmə tarixi:
Azərbaycan Respublikasının Vahid hüquqi təsnifatı üzrə indeks kodu:
Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi: 11200212240404
Hüquqi aktın Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix:


Azərbaycan Respublikasında insan hquq və azadlıqlarının həyata keirilməsinin tənzimlənməsi haqqında

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KONSTİTUSİYA QANUNU

 

Bu Konstitusiya Qanunu Azərbaycan Respublikasında insan hquq və azadlıqlarının həyata keirilməsini "İnsan hquqlarının və əsas azadlıqların mdafiəsi haqqında" Konvensiyaya uyğunlaşdırmaq məqsədi ilə qəbul edilir.

Maddə 1. İnsan hquq və azadlıqlarının həyata keirilməsinin əsas şərtləri

1.1. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və bu Konstitusiya Qanununun he bir mddəası dvlət orqanları, təşkilatlar və ya ayrı-ayrı şəxslər tәrәfindәn insan və vətəndaş hquqlarının və azadlıqlarının ləğvinə və ya Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasında və bu Konstitusiya Qanununda nəzərdə tutulduğundan daha artıq dərəcədə məhdudlaşdırılmasına ynəlmiş fəaliyyət və ya hərəkətlər n hquqi əsas yaradan mddəa kimi şərh edilə və ya başa dşlə bilməz.

1.2.He kəs z hquqlarından və azadlıqlarından sui-istifadə etməməlidir.

Maddə 2. Məhdudlaşdırılması qadağan olunan insan hquqları

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 27-ci maddəsində (mharibənin hquqauyğun aparılması nəticəsində baş verən lm halları istisna olmaqla), 28-ci maddəsinin I hissəsində, 46-cı maddəsinin III hissəsində, 63-c, 64-c maddələrində və 71-ci maddəsinin VIII hissəsində nəzərdə tutulan hquqlar məhdudlaşdırıla bilməz və onlara dair qeyd-şərtlər məyyən edilə bilməz.

Maddə 3. Qanun əsasında insan hquqlarının və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasına dair tələblər

3.1. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrdə nəzərdə tutulmuş insan hquqları və azadlıqları yalnız qanunla məhdudlaşdırıla bilər.

3.2. İnsan hquqlarına və azadlıqlarını məhdudlaşdıran qanunda məhdudlaşdırılan hquq və ya azadlıq, habelə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının mvafiq maddəsi gstərilməlidir.

3.3. İnsan hquqlarına və azadlıqlarına qoyulan məhdudiyyətlər həmin hquqların və azadlıqların mahiyyətini dəyişməməlidir.

3.4. İnsan hquqlarına və ya azadlıqlarına qoyulan məhdudiyyətlər Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında və bu Konstitusiya Qanununda nəzərdə tutulan qanuni məqsədə ynəlməli və həmin məqsədə mtənasib olmalıdır.

3.5. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 71-ci maddəsinin III hissəsində gstərilən əsaslarla yanaşı, insan hquqları və azadlıqları digər insanların hquqlarının və azadlıqlarının həyata keirilməsinə təminat verilməsi və onların mdafiә edilməsi məqsədi ilə məhdudlaşdırıla bilər.

3.6. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında gstərilən digər əsaslarla yanaşı, Konstitusiyanın 28-ci maddəsinin III hissəsində, 32-ci, 33-c, 49-cu, 50-ci, 51-ci, 58-ci maddələrində gstərilən hquqlar və azadlıqlar və 47-ci maddəsində gstərilən sz azadlığı dvlət təhlkəsizliyi mənafeləri n, sağlamlığın və mənəviyyatın, digər şəxslərin hquq və azadlıqlarının qorunması n, cinayətin qarşısının alınması məqsədi ilə; Konstitusiyanın 32-ci, 33-c, 49-cu, 50-ci və 58-ci maddələrində gstərilən hquqlar və azadlıqlar və 47-ci maddəsində gstərilən sz azadlığı həminin iğtişaşların qarşısının alınması n; Konstitusiyanın 28-ci maddəsinin III hissəsində, 49-cu, 50-ci və 58-ci maddələrində gstərilən hquqlar və azadlıqlar, 47-ci maddəsində gstərilən sz azadlığı və 48-ci maddəsinin II hissəsində gstərilən hər hansı dinə etiqad etmək, dinə mnasibəti ilə bağlı əqidəsini ifadə etmək və yaymaq hququ həminin ictimai təhlkəsizliyin qorunması n; Konstitusiyanın 28-ci maddəsinin III hissəsində, 32-ci və 33-c maddələrində gstərilən hquqlar və azadlıqlar və 48-ci maddəsinin II hissəsində gstərilən hər hansı dinə etiqad etmək, dinə mnasibəti ilə bağlı əqidəsini ifadə etmək və yaymaq hququ həminin ictimai qaydanın təmin edilməsi n, Konstitusiyanın 32-ci və 33-c maddələrində gstərilən hquqlar və azadlıqlar həminin lkənin iqtisadi rifahı mənafeləri n; Konstitusiyanın 47-ci maddəsində gstərilən sz azadlığı və 50-ci maddəsində gstərilən məlumat azadlığı həminin dvlətin ərazi btvly mənafelərinin təmin edilməsi məqsədi ilə, digər şəxslərin nfuzu və ya hquqlarının mdafiәsi n, mәxfi qaydada əldə edilmiş məlumatın aıqlanmasının qarşısının alınması və ya məhkəmənin nfuzunun və qərəzsizliyinin təmin edilməsi n; Konstitusiyanın 48-ci maddəsinin II hissəsində gstərilən hər hansı dinə etiqad etmək, dinə mnasibəti ilə bağlı əqidəsini ifadə etmək və yaymaq hququ sağlamlığın və ya mənəviyyatın və ya digər şəxslərin hquq və azadlıqlarının qorunması məqsədi ilə məhdudlaşdırıla bilər.

Maddə 4. Şəxsin tutulmasına, həbsə alınmasına və ya azadlıqdan məhrum edilməsinə qoyulan məhdudiyyətlər

4.1. Aşağıdakı hallardan başqa və aşağıdakılardan fərqli qaydada he kəs tutula, həbsə alma və ya başqa formada azadlıqdan məhrum edilə bilməz:

4.1.1. şəxsin səlahiyyətli məhkəmə tәrәfindәn məhkum olunduqdan sonra azadlıqdan məhrum edilməsi;

4.1.2. şəxsin məhkəmənin qanuni qərarına əməl etməməyə grə və ya qanımla nəzərdə tutulan hər hansı hdəliyin yerinə yetirilməsini təmin etmək məqsədi ilə qanuni tutulması və ya həbs edilməsi;

4.1.3. şəxsin cinayət trətmiş olduğuna əsaslı şbhələr olduqda və ya onun hquq pozuntusu trətməsinin və yaxud bu əməli trətdikdən sonra qaıb gizlənməsinin qarşısını almağa əsaslı zərurət olduqda, səlahiyyətli məhkəmə orqanına gətirilməsi məqsədi ilə onun qanuni tutulması və ya həbs edilməsi;

4.1.4. yetkinlik yaşına atmamış şəxsin tərbiyəvi nəzarət məqsədi ilə qanuni qərar əsasında azadlıqdan məhrum edilməsi və ya səlahiyyətli məhkəmə orqanına gətirilməsi n qanuni tutulması;

4.1.5. yoluxucu xəstəlikləri yaymasının qarşısını almaq məqsədi ilə şəxslərin, habelə ruhi xəstələrin, alkoqolizmə və narkomanlığa dar olmuş şəxslərin və ya avaralıqla məşğul olanların qanuni tutulması;

4.1.6. şəxsin lkəyə qanunsuz gəlməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə qanuni tutulması və ya həbs edilməsi yaxud barəsində məcburi ıxarılma və ya ekstradisiya tədbirləri grlən şəxsin qanuni tutulması və ya həbs edilməsi.

4.2. Bu Qanunun 4.1-ci maddəsinə uyğun tutulmuş və ya həbs olunmuş hər bir şəxs dərhal, işə baxmaq və ya məhkəməyə qədər azad etmək səlahiyyətinə malik olan hakimin yanına gətirilir. Həmin şəxs qanunla məyyən edilmiş mddətdə məhkəmə araşdırmasının aparılması və ya məhkəməyə qədər azad edilməsi hququna malikdir.

4.3. Tutulma və ya həbsəalma nəticəsində azadlıqdan məhrum olunan hər bir şəxs məhkəmə araşdırmasının aparılması hququna malikdir və bu zaman məhkəmə, təxirəsalmadan onun tutulmasının qanuniliyi məsələsini həll edir və əgər o, qanunsuz tutulubsa, onun azad olunması haqqında qərar ıxarır.

4.4. Tutulmuş və ya həbs edilmiş şəxs onun məhkəməyə gələcəyinə təminat verilməsi şərti ilə məhkəməyə qədər azad edilə bilər.

4.5. Bu Qanunun 4.1-ci maddəsinin gstərişlərinə zidd olaraq tutulan və ya həbs olunan hər bir şəxsin iddia ilə təmin olunan kompensasiya hququ vardır.

4.6. He kəs yalnız hansısa mlki mqavilə hdəliyini yerinə yetirməyə qadir olmadığına grə tutula, həbsə alına və ya azadlıqdan məhrum edilə bilməz.

Maddə 5. Şəxsin insan hquqlarını və azadlıqlarını pozan qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının qərarlarından, bələdiyyə aktlarından Konstitusiya Məhkəməsinə şikayət vermək hququ

Hər kəs onun hquqlarını və azadlıqlarını pozan və Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 130-cu maddəsinin III hissəsinin 1-6-cı və 8-ci bəndlərin-də nəzərdə tutulan qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının normativ qərarlarından və bələdiyyələrin normativ aktlarından qanunla məyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə pozulmuş hquq və azadlıqlarına dair şikayət verə bilər.

Maddə 6. Məhkəmələrin Konstitusiya Məhkəməsinə mraciət etmək hququ

Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə məyyən edilmiş qaydada məhkəmələr insan hquqlarının və azadlıqlarının həyata keirilməsi məsələləri ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və qanunlarının şərh edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə mraciət edə bilərlər.

 

Heydər ƏLİYEV,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

 

Bakı şəhəri, 24 dekabr 2002-ci il

№ 404-IIKQ